Khu vườn đa tầng giữa vùng gió Lào, quanh năm có rau sạch thu hoạch

Giữa những cánh rừng keo trải dài, An Nông farm hiện lên như một khu rừng thu nhỏ với nhiều tầng cây xanh. Từ vùng đất sỏi đá, cát trắng từng chịu ảnh hưởng nặng của gió Lào và mưa bão, vợ chồng anh Lê Đình Quả đã gây dựng mô hình trồng rau hữu cơ, tạo việc làm và doanh thu ổn định.

Bỏ việc về quê, bắt đầu từ vùng đất sỏi đá

Anh Lê Đình Quả - Chủ nông trại An Nông Farm nhận giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn hữu cơ.

Năm 2016, khi đang công tác tại Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung bộ, vợ chồng anh Quả quyết định nghỉ việc, về quê vợ tại thôn Kéc, xã Hòa Trạch, huyện Bố Trạch, Quảng Bình, nay thuộc thôn Bàng, xã Hoàn Lão, tỉnh Quảng Trị, để lập nghiệp.

Lo ngại trước tình trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật thiếu kiểm soát, hai vợ chồng đặt mục tiêu xây dựng một mô hình nông nghiệp an toàn. Nguyên tắc được xác định ngay từ đầu là “5 không”: không thuốc bảo vệ thực vật, không thuốc trừ cỏ, không chất kích thích sinh trưởng, không giống biến đổi gen và không phân bón hóa học.

Với số tiền tích góp cùng vốn vay, hai vợ chồng đầu tư gần 3 ha đất sỏi đá, cát trắng, trong đó một phần diện tích trước đó trồng cao su. Ban đầu, họ thử nghiệm sản xuất rau an toàn nhưng chỉ sau một năm, mưa bão khiến cây cao su gãy đổ, rau màu hư hại nặng.

Thay vì bỏ cuộc, vợ chồng anh Quả quyết định thay đổi cách làm.

Tạo khu vườn đa tầng để chống gió Lào, mưa bão

Từ những thất bại ban đầu, An Nông farm được quy hoạch lại theo mô hình một khu rừng đa tầng tán. Phía ngoài cùng là cây lâm nghiệp làm vành đai chắn gió, tiếp đến là cây ăn quả bản địa, cây bụi và các luống rau.

Cách bố trí này tạo thành một hệ sinh thái khép kín, giúp giảm tác động của thời tiết khắc nghiệt, giữ ẩm cho đất và tạo điều kiện để rau phát triển quanh năm.

Một góc nông trại An Nông Farm. Ảnh: Annongfarm.

Đến năm 2018, Hợp tác xã Nông nghiệp An Nông được thành lập. Hiện trang trại tạo việc làm thường xuyên cho 4 lao động với thu nhập khoảng 6-9 triệu đồng/người/tháng, cùng nhiều lao động thời vụ.

Mỗi năm, An Nông farm cung ứng gần 100 tấn rau, củ, quả, đạt doanh thu trên 2 tỷ đồng, lợi nhuận ròng hơn 300 triệu đồng.

Sau khi sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGAP, trang trại tiếp tục hoàn thiện quy trình và đến năm 2025 được chứng nhận đạt tiêu chuẩn hữu cơ. Để chủ động đầu ra, gia đình mở hai cửa hàng kinh doanh rau củ quả tại Đồng Hới. Sản phẩm hiện không chỉ bán trực tiếp mà còn được hệ thống siêu thị đặt hàng.

Lấy hệ sinh thái làm “lá chắn” cho rau

Điểm đặc biệt của An Nông farm là cách canh tác dựa vào sự cân bằng tự nhiên. Dưới tán cây ăn quả và cây lâm nghiệp là các luống rau, cây bụi cùng thảm cỏ. Cỏ không bị đào xới mà chỉ được cắt, giúp giữ ẩm và bảo vệ đất.

Lá cây, mùn hữu cơ được tận dụng để vun gốc; rau củ thừa được ủ thành phân hữu cơ. Ao hồ trong trang trại góp phần điều hòa không khí, trong khi hệ sinh thái đa dạng thu hút chim, ếch và nhiều sinh vật có ích, tạo thành chuỗi thiên địch giúp hạn chế sâu bệnh.

Theo anh Quả, thay vì cố loại bỏ hoàn toàn sâu bệnh bằng hóa chất, mô hình hướng tới việc duy trì một hệ sinh thái đủ đa dạng để sâu hại được kiểm soát tự nhiên.

Đất cũng được cải tạo theo thời gian nhờ việc bổ sung phân hữu cơ và mùn. Những lớp cỏ, lá cây và phụ phẩm nông nghiệp được giữ lại, góp phần tăng độ phì nhiêu, cải thiện kết cấu đất.

Trồng rau 4 mùa giữa vùng gió Lào

Quảng Trị vốn có khí hậu khắc nghiệt, mùa hè thường nắng nóng, khô hạn, trong khi mưa bão có thể gây thiệt hại lớn cho cây trồng. Với mô hình đa tầng tán, An Nông farm tạo được một vùng tiểu khí hậu có độ ẩm và nhiệt độ thuận lợi hơn so với bên ngoài.

Những tán cây giúp che bớt nắng, hạn chế gió mạnh; hệ thống cây xanh và ao hồ góp phần duy trì độ ẩm. Nhờ vậy, rau củ quả vẫn có thể sinh trưởng ngay cả trong mùa hè hoặc thời điểm thời tiết bất lợi.

Từ một vùng đất sỏi đá, cát trắng, An Nông farm từng bước hình thành hệ sinh thái nông nghiệp xanh, vừa sản xuất nông sản hữu cơ, vừa tạo việc làm và trở thành điểm trải nghiệm thực tế cho học sinh.

Sản phẩm rau củ quả, trứng, thịt gia cầm... đạt chuẩn hữu cơ của An Nông Farm lên kệ ở hệ thống siêu thị lớn.

Mô hình cho thấy cách tiếp cận “thuận tự nhiên”, tận dụng sự đa dạng sinh học thay vì phụ thuộc vào hóa chất, có thể mở ra hướng sản xuất bền vững ngay trên những vùng đất vốn được xem là khó canh tác.