Loài cây dân dã bị bỏ quên: Hóa ra là vị thuốc quý, từng có mặt trong cung đình

Lá và hạt của một loài cây dân dã từng được xem là đặc sản quý, được dùng để dâng tiến vua chúa. Thế nhưng ngày nay, nó gần như bị lãng quên, chỉ còn xuất hiện rải rác trong đời sống thường nhật.
aa

Trong cuốn Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam của GS Đỗ Tất Lợi, loài cây này được gọi là trà tiên, còn có tên khác là é, é trắng, tiến thực. Tên khoa học là Ocimum basilicum L. var. pilosum (Willd.) Benth., thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae).

Cái tên “tiến thực” xuất phát từ việc lá và hạt trà tiên từng được xem là thực phẩm ngon, thường được dân gian chọn dâng lên các bậc vua chúa. Đây cũng là điểm khác biệt giúp trà tiên ghi dấu trong dân gian.

Trà tiên là cây thân thảo một năm, cao 0,5 – 1m, phân nhánh từ gốc thành bụi. Thân vuông, màu xanh lục nhạt, phủ lớp lông mịn. Lá mọc đối, hình trứng, dài 5 – 6cm, mép có răng cưa. Hoa mọc thành cụm xim, màu trắng, kết vòng quanh thân.

Quả trà tiên hình bầu dục, chứa hạt màu xám đen. Khi ngâm nước, hạt nở ra lớp màng nhầy trắng, tương tự hạt é quen thuộc trong các loại nước giải khát. Toàn thân cây có mùi thơm dịu, pha giữa chanh và sả.

Hình dáng của trà tiên khá giống húng quế, nhưng dễ phân biệt ở chỗ cây có nhiều cành, lá và hoa đều phủ lông.

Loài cây dân dã bị bỏ quên: Hóa ra là vị thuốc quý, từng có mặt trong cung đình
Cây trà tiên.

Nguồn gốc của trà tiên chưa được xác định rõ. Có giả thuyết cho rằng loài này vốn mọc hoang ở Việt Nam, cũng có ý kiến cho rằng được di thực từ nước ngoài. Hiện nay, cây được trồng ở một số tỉnh đồng bằng Bắc Bộ và Tây Nguyên.

Người dân thường gieo hạt vào mùa xuân, thu hoạch cành lá khi chưa ra hoa hoặc mới có nụ. Có thể dùng tươi hoặc phơi khô để làm thuốc. Ở miền Nam, hạt trà tiên được dùng giống hạt é để pha nước uống, trong khi ở miền Bắc thói quen này chỉ phổ biến từ thập niên 1970.

Vị thuốc quý trong Đông y

Theo Đông y, lá và cành trà tiên có vị cay, tính ấm, còn hạt lại có tính hàn. Nhờ đặc tính này, cây được dùng như vị thuốc đa năng: vừa thanh nhiệt, vừa giải cảm, vừa nhuận tràng.

Hạt trà tiên: Ngâm nước uống giúp trị táo bón, thanh nhiệt, hỗ trợ điều trị viêm đường tiết niệu.

Lá và thân: Sắc hoặc hãm uống để chữa cảm cúm, ho, đau bụng, khó tiêu; nước sắc dùng xông giải cảm; lá giã đắp trị viêm tấy.

Tinh dầu trà tiên: Có tác dụng kháng khuẩn, lợi tiểu, hỗ trợ điều trị viêm thận, viêm bàng quang.

Một số bài thuốc dân gian với trà tiên

Chữa cảm cúm, sốt, đau đầu: 20 – 30g trà tiên tươi phối hợp lá bưởi, chanh, hương nhu, cúc tần, đun nước xông cho ra mồ hôi.

Chữa táo bón: 4 – 12g hạt trà tiên ngâm nước ấm đến khi nở, thêm đường và uống.

Chữa đau bụng, chướng bụng: 10 – 20g lá phơi khô hãm nước uống trong ngày.

Chữa viêm bàng quang, tiểu buốt: 3 – 6 giọt tinh dầu pha với siro và nước nhũ tương.

Giảm stress, mất ngủ: Lá trà tiên ướp trà khô, uống hằng ngày.

Lưu ý khi sử dụng

Liều dùng thông thường: 10 – 15g lá hoặc cành khô hãm nước uống mỗi ngày.

Hạt trà tiên cần uống kèm đủ nước để tránh nguy cơ tắc ruột.

Không dùng đồng thời với thuốc tây, cần cách ít nhất một giờ.

Tránh dùng trước khi phẫu thuật.

Người bị tiêu chảy, bệnh lý đường ruột hoặc phụ nữ mang thai không nên sử dụng.

Việt Anh

Tin mới

Bình Điền đón xuân Đinh Mùi 2027 với 282 lô hoa, cây kiểng

Bình Điền đón xuân Đinh Mùi 2027 với 282 lô hoa, cây kiểng

Chợ hoa Xuân Bình Điền 2027 quy tụ 282 lô hoa, cây kiểng, kết hợp mua sắm, văn nghệ và vui chơi, trở thành điểm hẹn ngày Tết tại TP.HCM.
Hà Nội vào mùa phượng nở, mùa của chia xa và nỗi nhớ

Hà Nội vào mùa phượng nở, mùa của chia xa và nỗi nhớ

Hà Nội tháng Năm rực rỡ sắc phượng đỏ, rộn ràng tiếng ve và gió đầu hè, tô điểm những con phố bằng vẻ đẹp tươi vui mà man mác nhớ thương.
Hà Nội tháng Tư: Phố nhẹ nhàng đón sắc trắng loa kèn trên những gánh xe hoa

Hà Nội tháng Tư: Phố nhẹ nhàng đón sắc trắng loa kèn trên những gánh xe hoa

Tháng Tư, phố vẫn đông và người vẫn hối hả, nhưng chỉ cần thấy gánh hàng rong chở theo sắc trắng loa kèn, ta biết rằng mùa hạ tươi đẹp nhất đã thực sự gõ cửa từng nhà.

Tin bài khác

Hơn 5ha tắc hữu cơ, mỗi năm thu hàng trăm tấn

Hơn 5ha tắc hữu cơ, mỗi năm thu hàng trăm tấn

Nhà vườn Cần Thơ chuyển sang trồng tắc hữu cơ, liên kết doanh nghiệp xuất khẩu, ổn định đầu ra và thu lãi khoảng 3.500 đồng/kg.
Cắt tỉa sai thời điểm, 3 loại cây có thể mất mùa hoa năm sau

Cắt tỉa sai thời điểm, 3 loại cây có thể mất mùa hoa năm sau

Tháng 11, người làm vườn không nên vội cắt tỉa một số loại cây. Chuyên gia cảnh báo, cắt tỉa sai thời điểm có thể làm mất nụ hoa, ảnh hưởng mùa hoa xuân năm sau.
Người trồng hoa Phù Liễn tất bật chăm hoa, chờ mùa Tết

Người trồng hoa Phù Liễn tất bật chăm hoa, chờ mùa Tết

Trước nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường, người trồng hoa Phù Liễn không chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền thống mà còn từng bước đổi mới phương thức sản xuất.
Xem thêm
Nghệ nhân Nguyễn Thanh Tùng: từ bản lĩnh người lính đến niềm đam mê nghệ thuật bonsai

Nghệ nhân Nguyễn Thanh Tùng: từ bản lĩnh người lính đến niềm đam mê nghệ thuật bonsai

Hơn 10 năm gắn bó với bonsai, nghệ nhân Nguyễn Thanh Tùng (Tây Ninh) đã xây dựng khu vườn hơn 200 tác phẩm, khẳng định đam mê và sức sáng tạo.
Cuộc gặp gỡ giữa đá và cây: Sự giao hòa của thiên nhiên, nghệ thuật và chiều sâu thời gian

Cuộc gặp gỡ giữa đá và cây: Sự giao hòa của thiên nhiên, nghệ thuật và chiều sâu thời gian

Trong nghệ thuật phương Đông, cây tượng trưng cho sức sống, đá đại diện cho sự trường tồn. Sự kết hợp giữa hai yếu tố đối lập tạo nên vẻ đẹp hài hòa.
Nghệ nhân Nguyễn Phúc Hoàng và hành trình lan tỏa tình yêu sinh vật cảnh

Nghệ nhân Nguyễn Phúc Hoàng và hành trình lan tỏa tình yêu sinh vật cảnh

Gắn bó với bonsai, Nguyễn Phúc Hoàng dành trọn tâm huyết tạo dáng, chăm sóc cây, gửi gắm vào mỗi tác phẩm vẻ đẹp thiên nhiên và dấu ấn nghệ thuật.
Hành trình khám phá đất, lửa từ góc nhìn đến tâm hồn

Hành trình khám phá đất, lửa từ góc nhìn đến tâm hồn

Nghệ nhân Ưu tú Tô Thanh Sơn gửi tình yêu, tri thức và cảm xúc vào từng tác phẩm gốm, kết tinh đất, nước, men và lửa thành nghệ thuật độc đáo.
Hà Tĩnh: Vườn cam gần 20 năm tuổi lưu giữ nguồn gen quý

Hà Tĩnh: Vườn cam gần 20 năm tuổi lưu giữ nguồn gen quý

Nhờ áp dụng các biện pháp chăm sóc phù hợp, bình quân mỗi gốc cam cho khoảng 150 kg quả mỗi vụ. Cam khi chín có màu sắc đẹp, hương thơm và vị ngọt đặc trưng.
Gần 30 năm gắn bó với đam mê, nghệ nhân Bảy Khoa và bộ sưu tập bonsai cổ thụ ngoại cỡ tại Long An

Gần 30 năm gắn bó với đam mê, nghệ nhân Bảy Khoa và bộ sưu tập bonsai cổ thụ ngoại cỡ tại Long An

Gần 30 năm gắn bó với bonsai, nghệ nhân Bảy Khoa (Long An) gây ấn tượng với bộ sưu tập cây cảnh cổ thụ ngoại cỡ, mang dấu ấn riêng.
Làng trầu trăm tuổi Vị Thủy: Từ nét văn hóa Nam Bộ đến hướng đi du lịch nông nghiệp

Làng trầu trăm tuổi Vị Thủy: Từ nét văn hóa Nam Bộ đến hướng đi du lịch nông nghiệp

Làng trầu Vị Thủy (Cần Thơ) hơn 100 năm tuổi đang đẩy mạnh liên kết sản xuất và du lịch nông nghiệp, giúp nâng cao giá trị làng nghề và sinh kế cho người dân.
Có 3 cây bonsai này trong nhà, người xưa tin giúp giữ vượng khí, vun đắp tài lộc

Có 3 cây bonsai này trong nhà, người xưa tin giúp giữ vượng khí, vun đắp tài lộc

Cơm nguội, mai chiếu thủy và cây sanh được yêu thích bởi vẻ đẹp cổ kính, sức sống bền bỉ và ý nghĩa phong thủy tốt lành.
Hoàng Trang bonsai - Gắn bó với nghề từ niềm đam mê tạo tác

Hoàng Trang bonsai - Gắn bó với nghề từ niềm đam mê tạo tác

Vườn cây của anh Hoàng Trang có nhiều chủng loại, trong đó duối là dòng cây được anh tập trung tạo tác, phát triển và mang lại nguồn thu nhập tốt.
Cau cảnh trước cổng: Loài cây giữ phúc, đón tài lộc và bình an cho gia đạo

Cau cảnh trước cổng: Loài cây giữ phúc, đón tài lộc và bình an cho gia đạo

Người Việt rất chuộng cau cảnh (Christmas Palm - Adonidia merrillii). Dù đến từ đảo Palawan (Philippines), loài cây này như sinh ra để dành cho hiên nhà Việt.
Hà Tĩnh: Đánh thức “kho báu xanh” dược liệu ở miền núi

Hà Tĩnh: Đánh thức “kho báu xanh” dược liệu ở miền núi

ác địa phương miền núi, vùng biên Hà Tĩnh có nhiều tiềm năng phát triển cây dược liệu. Những mô hình trồng thiên niên kiện, ba kích tím, sâm bố chính bước đầu
4 vị trí đặt cây cảnh được khuyên nên tránh theo quan niệm phong thủy

4 vị trí đặt cây cảnh được khuyên nên tránh theo quan niệm phong thủy

Cây cảnh giúp không gian sống xanh mát, đẹp mắt nhưng cần đặt đúng vị trí. Những nơi thiếu sáng, ẩm thấp, chắn lối đi hoặc gần thiết bị điện nên tránh.
Nông nghiệp chuẩn bị triển khai loạt nhiệm vụ công nghệ từ đầu năm 2027

Nông nghiệp chuẩn bị triển khai loạt nhiệm vụ công nghệ từ đầu năm 2027

Chính phủ yêu cầu hoàn thiện danh mục bài toán lớn của ngành nông nghiệp trước 15/12/2026, triển khai các nhiệm vụ đủ điều kiện ngay từ quý I/2027.
Cắt tỉa sai thời điểm, 3 loại cây có thể mất mùa hoa năm sau

Cắt tỉa sai thời điểm, 3 loại cây có thể mất mùa hoa năm sau

Tháng 11, người làm vườn không nên vội cắt tỉa một số loại cây. Chuyên gia cảnh báo, cắt tỉa sai thời điểm có thể làm mất nụ hoa, ảnh hưởng mùa hoa xuân năm sau
Những loại cây bị cho là mang sát khí, gia chủ nên thận trọng khi trồng gần nhà

Những loại cây bị cho là mang sát khí, gia chủ nên thận trọng khi trồng gần nhà

Ban công đón ánh sáng, gió trời và tô điểm không gian sống. Tuy nhiên, một số loại cây có tán rậm, hương nồng hoặc chứa độc tố cần cân nhắc khi trồng.
5 loài hoa đẹp nhưng chứa độc tố nguy hiểm, gia đình có trẻ nhỏ nên tránh trồng

5 loài hoa đẹp nhưng chứa độc tố nguy hiểm, gia đình có trẻ nhỏ nên tránh trồng

Nhiều loài hoa tuy sở hữu vẻ đẹp rực rỡ, bắt mắt nhưng lại chứa độc tố nguy hiểm, có thể gây ngộ độc khi ăn phải hoặc tiếp xúc với nhựa cây.
Ứng dụng công nghệ, chủ động ngăn ngừa thoái hóa đất

Ứng dụng công nghệ, chủ động ngăn ngừa thoái hóa đất

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đẩy mạnh điều tra, giám sát, ứng dụng công nghệ tiên tiến nhằm ngăn ngừa thoái hóa, bảo vệ và sử dụng đất bền vững
MEKONG GOLDFISH MASTERS 2026: Dấu mốc mới của cá vàng miền Tây

MEKONG GOLDFISH MASTERS 2026: Dấu mốc mới của cá vàng miền Tây

Mekong Goldfish Masters 2026 _ Hội thi cá vàng chuyên nghiệp lần đầu tiên được tổ chức quy mô, bài bản ở tỉnh Đồng Tháp và khu vực miền Tây.
Bình Điền đón xuân Đinh Mùi 2027 với 282 lô hoa, cây kiểng

Bình Điền đón xuân Đinh Mùi 2027 với 282 lô hoa, cây kiểng

Chợ hoa Xuân Bình Điền 2027 quy tụ 282 lô hoa, cây kiểng, kết hợp mua sắm, văn nghệ và vui chơi, trở thành điểm hẹn ngày Tết tại TP.HCM.
Hội Sinh vật cảnh Việt Nam đề nghị Bộ Nội vụ kiểm tra, chấn chỉnh việc tự xưng các tổ chức hội và tổ chức trưng bày, triển lãm, hội chợ sinh vật cảnh

Hội Sinh vật cảnh Việt Nam đề nghị Bộ Nội vụ kiểm tra, chấn chỉnh việc tự xưng các tổ chức hội và tổ chức trưng bày, triển lãm, hội chợ sinh vật cảnh

Hội Sinh vật cảnh Việt Nam đề nghị kiểm tra, chấn chỉnh tình trạng tự xưng tổ chức hội và vi phạm trong tổ chức các sự kiện sinh vật cảnh.
Lễ Tịch điền và màu xanh nông nghiệp hữu cơ ở làng quê Diệm Sơn

Lễ Tịch điền và màu xanh nông nghiệp hữu cơ ở làng quê Diệm Sơn

Du lịch nông nghiệp gắn với di sản làng quê là chiếc cầu nối đưa hương sắc quê hương vươn xa, bồi đắp thêm niềm tự hào trong lòng mỗi người con đất Việt.
Người dân phát hiện rùa quý trong Sách đỏ, chủ động giao nộp kiểm lâm

Người dân phát hiện rùa quý trong Sách đỏ, chủ động giao nộp kiểm lâm

Ngày 8/11, kiểm lâm Vạn Ninh phối hợp với Công an và UBND xã Tu Bông thả cá thể rùa Sa Nhân quý hiếm về tự nhiên sau thời gian chăm sóc.
Hội SVC TP Hà Nội: Kiện toàn tổ chức, đổi mới hoạt động, thúc đẩy phong trào phát triển

Hội SVC TP Hà Nội: Kiện toàn tổ chức, đổi mới hoạt động, thúc đẩy phong trào phát triển

Ngày 08/11/2026, Hội SVC TPT. Hà Nội tổ chức Hội nghị lần thứ 3 BCH khóa VI, nhằm đánh giá kết quả hoạt động, xem xét kiện toàn tổ chức và nhân sự.
Phú Thọ: Cây bưởi mở hướng làm giàu cho người dân Yên Trị

Phú Thọ: Cây bưởi mở hướng làm giàu cho người dân Yên Trị

Người dân xã Yên Trị, Phú Thọ mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, vật nuôi, mở rộng kinh doanh, nâng cao thu nhập và thúc đẩy kinh tế địa phương.
Hơn 5ha tắc hữu cơ, mỗi năm thu hàng trăm tấn

Hơn 5ha tắc hữu cơ, mỗi năm thu hàng trăm tấn

Nhà vườn Cần Thơ chuyển sang trồng tắc hữu cơ, liên kết doanh nghiệp xuất khẩu, ổn định đầu ra và thu lãi khoảng 3.500 đồng/kg.
Mỗi con cua đinh một thau nhựa, mô hình nuôi độc đáo của lão nông miền Tây

Mỗi con cua đinh một thau nhựa, mô hình nuôi độc đáo của lão nông miền Tây

Lão nông Cần Thơ nuôi hơn 200 con cua đinh trong thau nhựa 3 tầng trên sân 100m², bán thương phẩm với giá 450.000 đồng/kg.
Người trồng hoa Phù Liễn tất bật chăm hoa, chờ mùa Tết

Người trồng hoa Phù Liễn tất bật chăm hoa, chờ mùa Tết

Trước nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường, người trồng hoa Phù Liễn không chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền thống mà từng bước đổi mới phương thức sản xuất.
Đà Nẵng: Hồi sinh lưới cá cũ, dệt sinh kế xanh cho phụ nữ vùng biển

Đà Nẵng: Hồi sinh lưới cá cũ, dệt sinh kế xanh cho phụ nữ vùng biển

Từ lưới cá cũ, chị Huỳnh Thị Tường Vy (Đà Nẵng) tạo ra những chiếc túi thân thiện môi trường, vừa giảm rác thải biển, vừa tạo sinh kế cho phụ nữ yếu thế.
Khi sen đá kể câu chuyện tín - nguyện - hạnh

Khi sen đá kể câu chuyện tín - nguyện - hạnh

Không gian trưng bày mang triết lý tín - nguyện - hạnh Phật giáo, truyền tải câu chuyện về niềm tin và sức sống bền bỉ vươn lên giữa thiên nhiên khắc nghiệt.
Hà Nội vào mùa phượng nở, mùa của chia xa và nỗi nhớ

Hà Nội vào mùa phượng nở, mùa của chia xa và nỗi nhớ

Hà Nội tháng Năm rực rỡ sắc phượng đỏ, rộn ràng tiếng ve và gió đầu hè, tô điểm những con phố bằng vẻ đẹp tươi vui mà man mác nhớ thương.
Hà Nội tháng Tư: Phố nhẹ nhàng đón sắc trắng loa kèn trên những gánh xe hoa

Hà Nội tháng Tư: Phố nhẹ nhàng đón sắc trắng loa kèn trên những gánh xe hoa

Tháng Tư, phố vẫn đông và người vẫn hối hả, nhưng chỉ cần thấy gánh hàng rong chở theo sắc trắng loa kèn, ta biết rằng mùa hạ tươi đẹp nhất đã thực sự gõ cửa.
Tháng Sáu, dịu dàng một mùa sen Hà Nội

Tháng Sáu, dịu dàng một mùa sen Hà Nội

Tháng Sáu, sen Hồ Tây bung nở giữa sắc xanh đầm lá, điểm tô vẻ đẹp thanh khiết, dịu dàng và tô điểm nét thơ mộng cho Hà Nội ngày hè.
Tháng Tám: Hoa dâu da xoa,  nét duyên mộc mạc giữa phố phường Hà Nội

Tháng Tám: Hoa dâu da xoa, nét duyên mộc mạc giữa phố phường Hà Nội

Hoa dâu da xoan giản dị với sắc trắng li ti, từng tô điểm phố Hà Nội, nay thuộc danh mục cây cấm trồng tại khu vực công cộng.
Hội Sinh vật cảnh Hà Nội có Tân Chủ tịch: Cú hích cho bộ máy khóa mới

Hội Sinh vật cảnh Hà Nội có Tân Chủ tịch: Cú hích cho bộ máy khóa mới

Hội Sinh vật cảnh Hà Nội kiện toàn nhân sự khóa VI, nhiệm kỳ 2024-2029. Ông Tạ Tương Huỳnh được bầu làm Tân Chủ tịch.
Xem thêm
Hà Tĩnh: Muốn giữ cánh chim trời, phải chặn từ gốc

Hà Tĩnh: Muốn giữ cánh chim trời, phải chặn từ gốc

Sự vào cuộc đồng bộ và quyết liệt của các lực lượng chức năng cùng chính quyền địa phương tại Hà Tĩnh đẩy mạnh công tác tuyên truyền, xử lý các vi phạm, giúp tì
Xem thêm
Hà Tĩnh: Hồng Yên Du vươn mình, nâng tầm giá trị nông sản

Hà Tĩnh: Hồng Yên Du vươn mình, nâng tầm giá trị nông sản

Cùng với duy trì, nâng cao chất lượng, địa phương đẩy mạnh quảng bá, kết nối tiêu thụ, mở rộng thị trường, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm.
Xem thêm
Độc đáo vườn thú “Bách Điểu” giữa không gian sinh thái Hà Tĩnh

Độc đáo vườn thú “Bách Điểu” giữa không gian sinh thái Hà Tĩnh

Giữa không gian xanh mát của Khu du lịch sinh thái Đá Bạc Eco, vườn thú “Bách Điểu” đang trở thành điểm đến mới dành cho những du khách muốn khám phá thế giới
Xem thêm
Đam mê sinh vật cảnh, gây dựng cơ nghiệp từ những gốc bonsai cổ thụ

Đam mê sinh vật cảnh, gây dựng cơ nghiệp từ những gốc bonsai cổ thụ

Mỗi gốc cây đều có một nét đẹp riêng. Người chơi phải biết quan sát, tìm ra những đường nét và thế cây tiềm ẩn, từ đó lựa chọn cách cắt tỉa, uốn sửa phù hợp,
Xem thêm