Hoa sữa vốn quen thuộc với mùa thu Hà Nội, gắn liền với những con phố lãng mạn và mùi hương đặc trưng. Thế nhưng, tại Ấn Độ và một số nơi khác, loài cây này lại mang tên gọi đáng sợ “cây của quỷ”. Đằng sau tên gọi ấy là những quan niệm dân gian liên quan đến linh hồn và mùi hương nồng của hoa khi đêm xuống.
 |
Loài cây quen thuộc ở Việt Nam mang tên gọi kỳ bí
Mỗi độ thu về, hoa sữa lại nở rộ trên nhiều tuyến phố Hà Nội. Mùi hương đặc trưng của loài hoa này khiến không ít người nhớ về mùa thu, nhưng cũng có người cảm thấy khó chịu khi hoa nở dày đặc.
Hoa sữa có tên khoa học là Alstonia scholaris, thuộc họ Trúc đào. Loài cây này phân bố rộng tại nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Ấn Độ, Philippines, Malaysia, Thái Lan và Indonesia.
Điều ít người biết là tại Ấn Độ, hoa sữa còn được gọi bằng cái tên Devil’s Tree, nghĩa là “cây của quỷ”. Tên gọi tương tự cũng được ghi nhận tại Đài Loan (Trung Quốc).
Vậy vì sao một loài cây có hoa trắng, thường được trồng làm cảnh và tạo bóng mát, lại gắn với tên gọi kỳ bí như vậy?
Niềm tin dân gian về nơi trú ngụ của linh hồn
 |
Theo những câu chuyện dân gian được lưu truyền tại Ấn Độ, một số cộng đồng từng tránh ngồi dưới tán cây hoa sữa, thậm chí hạn chế đi qua khu vực có cây, do tin rằng đây là nơi trú ngụ của các linh hồn hoặc thế lực siêu nhiên.
Một số câu chuyện được kể lại cho rằng, tại những khu vực như chân dãy Himalaya và Western Ghats, các cây hoa sữa cổ thụ có tán rậm, hoa màu trắng và hương thơm khác biệt khiến người dân liên tưởng đến những điều huyền bí.
Trong quan niệm truyền thống, những cây lớn, sống lâu năm và có hình dáng đặc biệt thường gắn với các câu chuyện tâm linh. Vì vậy, hoa sữa cũng trở thành đối tượng của những niềm tin dân gian, từ đó hình thành tên gọi “cây của quỷ”.
Tuy nhiên, đây là những quan niệm truyền miệng, không phải kết luận khoa học về đặc tính của loài cây.
Mùi hương nồng về đêm có phải nguyên nhân?
Bên cạnh yếu tố tâm linh, mùi hương đặc trưng của hoa sữa được cho là một trong những nguyên nhân có thể góp phần tạo nên tên gọi này.
Khi vào mùa nở hoa, cây hoa sữa tỏa ra mùi hương khá mạnh. Với một số người, hương hoa mang lại cảm giác dễ chịu, gợi nhớ mùa thu. Nhưng với những người nhạy cảm, mùi hương đậm đặc, nhất là tại nơi có nhiều cây cùng nở, có thể gây cảm giác ngột ngạt hoặc khó chịu.
 |
Ngoài ra, những chùm hoa còn thu hút côn trùng. Khi kết hợp với tán cây lớn, rậm rạp và không gian thiếu ánh sáng vào ban đêm, hình ảnh cây hoa sữa có thể càng trở nên bí ẩn trong cách nhìn của người xưa.
Dù vậy, chưa có bằng chứng khoa học xác nhận mùi hương hoa sữa là nguyên nhân trực tiếp khiến loài cây này mang tên “cây của quỷ”. Đây chỉ là một giả thuyết nhằm lý giải nguồn gốc tên gọi trong văn hóa dân gian.
Mùi hoa sữa có gây ngộ độc không?
Tên gọi “cây của quỷ” dễ khiến nhiều người lo ngại hoa sữa có độc hoặc gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa những câu chuyện dân gian và tác động thực tế của mùi hương.
Mùi hoa sữa không mặc nhiên đồng nghĩa với nguy cơ ngộ độc. Tuy nhiên, mùi hương mạnh từ hoa và các nguồn mùi khác có thể gây khó chịu hoặc kích thích triệu chứng ở một số người nhạy cảm, chẳng hạn như hắt hơi, ho, nghẹt mũi hoặc đau đầu.
Mức độ phản ứng khác nhau tùy từng người và không thể khẳng định mọi triệu chứng xuất hiện trong mùa hoa sữa đều do loài hoa này gây ra.
Đối với người cảm thấy khó chịu khi tiếp xúc với mùi hoa sữa, biện pháp phù hợp là hạn chế ở lâu tại nơi có hương hoa quá đậm, đóng cửa sổ khi mùi hương từ bên ngoài tràn vào nhà và giữ không gian sống thông thoáng khi điều kiện cho phép.
 |
Tại Hà Nội, việc rà soát mật độ cây hoa sữa và nghiên cứu điều chỉnh vị trí trồng cũng đặt ra câu chuyện về quy hoạch cây xanh đô thị: làm sao để vừa duy trì cảnh quan, bóng mát, vừa bảo đảm chất lượng môi trường sống cho người dân.
Từ một loài cây gắn với mùa thu lãng mạn ở Việt Nam đến cái tên “cây của quỷ” tại Ấn Độ, hoa sữa cho thấy cách con người ở những nền văn hóa khác nhau nhìn nhận cùng một loài thực vật. Trong khi tên gọi kỳ bí bắt nguồn từ những câu chuyện dân gian, việc đánh giá mức độ ảnh hưởng của cây đến sức khỏe vẫn cần dựa trên bằng chứng khoa học thay vì những quan niệm truyền miệng.
