Từ những sợi mây, thanh tre bình dị của làng quê Thanh Hóa, Nghệ nhân Ưu tú Lê Thị Hằng đã bền bỉ tạo nên những sản phẩm mây tre đan vừa mộc mạc, vừa tinh tế. Với chị, mỗi đường đan không chỉ là thao tác nghề, mà còn là sự kết nối giữa ký ức làng nghề, khát vọng giữ nghề của cha ông và ước mơ đưa sản phẩm truyền thống hiện diện trong đời sống hiện đại, vươn ra thị trường quốc tế.
 |
| Nghệ nhân Ưu tú Lê Thị Hằng. Ảnh: Báo Thanh Hóa. |
Nghề mây tre đan ở xã Hoằng Thịnh (nay là xã Hoằng Lộc) vốn là một trong những làng nghề truyền thống có tiếng của xứ Thanh. Trải qua nhiều thế hệ, từ những vật liệu quen thuộc của làng quê Việt, người thợ nơi đây đã tạo nên hệ sản phẩm đa dạng, phục vụ sinh hoạt và mỹ nghệ. Trong dòng chảy ấy, nghệ nhân Lê Thị Hằng là một trong những người gắn bó lâu dài, dành trọn tâm huyết để gìn giữ và làm mới nghề mây tre đan của quê hương.
Sinh ra trong gia đình nhiều đời theo nghề, chị Hằng sớm tiếp xúc với mây tre đan từ khi còn nhỏ. Những bài học đầu tiên về cách chọn nguyên liệu, xử lý mây tre, kỹ thuật đan và tạo hình được bố mẹ truyền dạy cẩn thận, tỉ mỉ. Theo chị, đó không chỉ là kỹ năng làm nghề, mà còn là cách nuôi dưỡng tình yêu và niềm tự hào với giá trị mà cha ông để lại. Lớn lên giữa âm thanh tre va vào nhau, giữa mùi mây phơi nắng, nghề truyền thống theo chị một cách tự nhiên, bền bỉ.
Tuy nhiên, hành trình giữ nghề không hề bằng phẳng. Có thời điểm, nghề mây tre đan rơi vào khó khăn, sản phẩm làm ra khó tiêu thụ, thu nhập bấp bênh khiến nhiều hộ gia đình buộc phải bỏ nghề. Trước nguy cơ mai một của làng nghề, chị Hằng lựa chọn ở lại, kiên trì bám nghề. Theo chị, nếu thế hệ đương thời buông tay, những kỹ thuật, kinh nghiệm tích lũy qua nhiều đời sẽ dần chỉ còn trong ký ức.
Không chấp nhận để nghề truyền thống bị lãng quên, chị cùng chồng bắt đầu tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm. Đó là những chuyến đi dài ngày, nhiều vất vả, có khi phải chờ đợi hàng năm trời mới tìm được đối tác ổn định. Chị từng nhiều lần sang Trung Quốc để giới thiệu sản phẩm, gõ cửa từng mối hàng, từng bước xây dựng niềm tin. Có những chuyến đi chỉ mang về hy vọng mong manh, nhưng sự kiên trì đã giúp gia đình chị dần tìm được đầu ra cho sản phẩm.
Theo chị Hằng, trong kinh doanh, chữ tín là yếu tố quan trọng hàng đầu. Từ khâu chọn nguyên liệu, sản xuất đến giao hàng, chất lượng luôn được đặt lên trước. Với chị, mỗi sản phẩm mây tre đan không chỉ là hàng hóa, mà còn là danh dự của người làm nghề. Chính sự nghiêm túc ấy đã giúp sản phẩm của gia đình tạo được chỗ đứng trên thị trường. Năm 2001, gia đình chị chính thức thành lập hộ kinh doanh mây tre đan.
Từ nền tảng đó, các sản phẩm không ngừng được cải tiến về mẫu mã, đa dạng chủng loại để đáp ứng nhu cầu thị trường. Bên cạnh những sản phẩm truyền thống, chị Hằng mạnh dạn nghiên cứu, phát triển các dòng sản phẩm mới phục vụ xuất khẩu. Đến nay, sản phẩm mây tre đan của gia đình chị đã có mặt tại nhiều thị trường như Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản và một số nước châu Âu, với sản lượng khoảng 10.000 sản phẩm mỗi tháng.
Không chỉ tạo sinh kế cho gia đình, hộ kinh doanh của chị Hằng còn liên kết với hàng chục hộ dân trong làng, tạo việc làm cho 40–100 lao động địa phương. Thu nhập bình quân đạt khoảng 5–6 triệu đồng mỗi người mỗi tháng, góp phần giúp người dân yên tâm bám nghề.
Nhìn lại chặng đường đã qua, theo chị Hằng, giá trị lớn nhất mà nghề mang lại không chỉ nằm ở hiệu quả kinh tế, mà còn ở sự tiếp nối văn hóa. Mỗi sản phẩm mây tre đan là kết tinh của lao động thủ công, của sự kiên nhẫn và niềm tự hào nghề nghiệp. Đó cũng là lý do chị luôn sẵn sàng truyền nghề, chia sẻ kinh nghiệm cho thế hệ trẻ, với mong muốn làng nghề không chỉ tồn tại, mà còn phát triển bền vững trong bối cảnh mới.
Ghi nhận những đóng góp bền bỉ ấy, năm 2024, chị Lê Thị Hằng được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú. Với chị, đây vừa là sự ghi nhận, vừa là động lực để tiếp tục gắn bó với nghề, mở rộng thị trường và “truyền lửa” cho những thế hệ kế cận của làng mây tre xứ Thanh.
