Dù là một loại cây ăn quả quen thuộc, nhưng với tuổi đời lên tới hơn bốn thế kỷ, cây mít tại thôn Khả Liễu, xã Phúc Tiến, huyện Phú Xuyên cũ, nay thuộc xã Đại Xuyên, TP Hà Nội đã được vinh danh là Cây Di sản Việt Nam. Ngày 22/6 vừa qua, lễ đón nhận Bằng công nhận Cây Di sản Việt Nam cho cây mít cổ thụ này đã được tổ chức long trọng, đồng thời chùa Hưng Long – nơi tọa lạc của cây – cũng được công nhận Di tích lịch sử cấp Thành phố.
Nằm trong khuôn viên chùa, cụ mít cao khoảng 18 mét, tán rộng gần 20 mét, được các cụ cao niên và các chuyên gia ước tính có tuổi đời hơn 400 năm. Thân cây xù xì, phủ rêu phong, như in hằn dấu ấn của thời gian, chứng kiến nhiều biến cố lịch sử từ thời phong kiến, các cuộc kháng chiến đến công cuộc xây dựng và đổi mới đất nước. Cây không chỉ mang giá trị thực phẩm, mà còn là biểu tượng của sức sống bền bỉ, kiên cường của người dân địa phương.
Chùa Hưng Long từ lâu đã là trung tâm sinh hoạt tâm linh của thôn Khả Liễu, nơi lưu giữ nhiều cổ vật quý giá như hai bia đá cổ, chuông đồng đúc năm 1926 dưới triều vua Bảo Đại, cùng hệ thống hoành phi, câu đối quý giá.
 |
| Cây mít có tuổi đời ước tính hơn 400 năm, với chiều cao khoảng 18 mét, tán rộng gần 20 mét. |
Khả năng sống hàng trăm năm của cây mít không chỉ nhờ yếu tố văn hóa mà còn dựa vào những đặc tính sinh học bền vững của loài. Hệ rễ của cây phát triển khỏe, bám sâu và rộng, giúp hút nước hiệu quả và chống chịu tốt với gió bão hay hạn hán. Thân gỗ chắc, ít mục và kháng mối mọt, trong đó gỗ mít thuộc nhóm IV có độ bền cao. Lá cây dày, chứa nhiều nhựa và ít bị sâu bệnh, đồng thời nhựa mít còn có khả năng kháng khuẩn tự nhiên. Cây thích nghi tốt với khí hậu nhiệt đới, không kén đất và bền bỉ ngay cả trong điều kiện khắc nghiệt. Mít ít phụ thuộc vào việc chăm sóc, vẫn cho quả đều đặn dù không cần bón phân hay tưới nước thường xuyên. Thêm vào đó, loài cây này gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa – tâm linh, được người dân gìn giữ và chăm sóc cẩn thận như một “cụ cây” quý giá.
 |
| Cây mít được công nhận Cây Di sản Việt Nam vào tháng 6/2025. |
Cây mít không chỉ mang giá trị kinh tế, văn hóa mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Tán lá xanh quanh năm hoạt động như một “máy lọc không khí” tự nhiên, hấp thụ CO₂, nhả oxy và giữ lại bụi mịn cũng như các hạt ô nhiễm. Không gian dưới tán cây mát mẻ, điều hòa nhiệt độ, giảm hiệu ứng “đảo nhiệt” cho khu dân cư. Rễ sâu và bám chắc giúp chống xói mòn, giữ ẩm đất, đồng thời cung cấp nơi cư trú cho nhiều loài chim và côn trùng, duy trì đa dạng sinh học tại chỗ.
Mít là loài cây bản địa, dễ thích nghi, bền vững và ít tốn công chăm sóc, góp phần thúc đẩy mô hình nông nghiệp tuần hoàn. Việc bảo vệ những cây mít cổ thụ không chỉ có ý nghĩa sinh thái, mà còn nâng cao giá trị văn hóa – lịch sử, minh chứng cho mối quan hệ gắn bó giữa con người và thiên nhiên qua nhiều thế hệ.
Việc công nhận cụ mít là Cây Di sản Việt Nam giúp bảo tồn nguồn gen quý hiếm, nâng cao nhận thức cộng đồng trong bảo vệ cảnh quan, đồng thời mở ra cơ hội phát triển du lịch sinh thái, giáo dục truyền thống, và tạo động lực cho phát triển kinh tế – xã hội bền vững dựa trên các giá trị bản địa.
