Việc bảo tồn cây trôi di sản vì thế không đơn thuần là gìn giữ một cây cổ thụ, mà còn là giữ lại ký ức, truyền thống và bản sắc của cả một cộng đồng.
Cây cổ thụ 800 năm – chứng nhân của thời gian
Cây trôi cổ thụ nằm trong khuôn viên nhà văn hóa thôn Vĩnh Thắng, xã Hương Xuân, được xem là “báu vật” của người dân địa phương. Cây cao gần 30m, chu vi thân hơn 8,2m, phải nhiều người ôm mới xuể, với tán rộng khoảng 40m, tạo nên một không gian xanh mát giữa làng quê.
 |
| Cây trôi có chiều cao gần 30m, chu vi thân hơn 8,2m, với tán rộng khoảng 40m, tạo nên một không gian xanh mát giữa làng quê. |
Theo ký ức của các bậc cao niên, cây trôi đã hiện diện từ hàng trăm năm trước, gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của làng. Trải qua chiến tranh và thiên tai khắc nghiệt của miền Trung, cây vẫn hiên ngang đứng vững, trở thành minh chứng sống động cho sức sống bền bỉ của thiên nhiên và con người nơi đây.
Thân cây to lớn, phủ kín rêu phong, những vết nứt nẻ theo thời gian như in hằn dấu tích của bao thăng trầm lịch sử. Tán cây xanh mướt quanh năm, tạo nên khoảng không gian mát lành, gần gũi. Dưới bóng cây ấy, biết bao thế hệ đã lớn lên, vui chơi, sinh hoạt và sẻ chia những câu chuyện đời thường.
Với người dân địa phương, cây trôi không chỉ là một phần của cảnh quan, mà còn là nơi lưu giữ ký ức về chiến tích bắt biệt kích năm xưa. Chính điều đó đã khiến cây trở thành niềm tự hào của mỗi người dân nơi đây.
 |
| Đường kính thân cây hơn 8 mét, phải nhiều người ôm mới xuể. |
Cụ Nguyễn Văn Bình (80 tuổi) chia sẻ: “Từ khi tôi còn nhỏ đã thấy cây trôi đứng sừng sững ở đó. Ngày xưa chiến tranh ác liệt, bom đạn nhiều nhưng cây vẫn không bị quật ngã. Người làng vẫn bảo cây có ‘linh’, có tổ tiên phù hộ nên mới tồn tại đến hôm nay”.
Cùng chung cảm xúc, cụ Trần Văn Kiểm cho biết: “Cây trôi không chỉ cho bóng mát, mà còn chứng kiến bao đổi thay của làng. Từ thời nghèo khó đến khi cuộc sống khấm khá hơn, cây vẫn ở đó. Mỗi lần ngồi dưới gốc cây, chúng tôi lại nhớ về những ngày xưa”.
Trước đây, dưới gốc cây thường diễn ra các sinh hoạt quan trọng của làng như họp dân, bàn việc chung. “Cây như một mái nhà chung. Mọi việc lớn nhỏ đều gắn với nơi này. Vì thế, mất cây cũng giống như mất đi một phần hồn vía của làng quê”, cụ Kiểm bày tỏ.
 |
| Rêu mọc kính thân cành bao phủ bên ngoài vỏ cây giống như một lớp lông vũ rất đẹp. |
Không giấu được nỗi trăn trở, các bậc cao niên cũng bày tỏ lo lắng trước tác động của thời gian và thiên nhiên. “Cây đã già, nếu không được chăm sóc tốt thì sẽ yếu dần. Chúng tôi mong con cháu và chính quyền quan tâm hơn để giữ được cây cho đời sau”, một cụ cao niên chia sẻ.
Chung tay gìn giữ “báu vật sống”
Đối với các bậc cao niên, việc bảo tồn cây trôi không chỉ là trách nhiệm, mà còn là nghĩa vụ thiêng liêng. Họ mong muốn thế hệ trẻ tiếp tục gìn giữ để cây luôn xanh tốt, tiếp tục kể câu chuyện về một làng quê giàu truyền thống cho mai sau.
Nhận thức rõ giá trị đặc biệt của cây trôi, chính quyền địa phương cùng người dân đã và đang triển khai nhiều giải pháp bảo tồn. Công tác kiểm tra, chăm sóc định kỳ được thực hiện thường xuyên nhằm kịp thời phát hiện và xử lý các vấn đề phát sinh.
 |
| Thân cây rất to, lớp vỏ xù xì, sần sùi, in đậm dấu vết của thời gian. |
Khu vực quanh cây được khoanh vùng bảo vệ, hạn chế tối đa các tác động tiêu cực từ con người. Đồng thời, công tác tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng cũng được đẩy mạnh, giúp người dân hiểu rõ hơn vai trò của việc bảo tồn cây di sản.
Đáng chú ý, cây trôi tại thôn Vĩnh Thắng đã được Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam công nhận là “Cây Di sản Việt Nam” vào tháng 9/2024. Đây là cơ sở quan trọng để tăng cường nguồn lực và các giải pháp bảo tồn lâu dài.
Trong bối cảnh nhiều giá trị truyền thống đang dần mai một, những “báu vật sống” như cây trôi cổ thụ càng trở nên quý giá. Đây không chỉ là tài sản riêng của một địa phương, mà còn là di sản chung cần được gìn giữ.
 |
| Gốc cây đồ sộ với nhiều rễ nổi ngoằn ngoèo, bám chắc xuống lòng đất tạo vẻ cổ kính và vững chãi. |
Bảo tồn cây trôi 800 năm tuổi không chỉ là giữ lại một phần thiên nhiên, mà còn là bảo vệ ký ức, gìn giữ bản sắc văn hóa và nuôi dưỡng tình yêu quê hương cho các thế hệ sau. Mỗi tán lá, mỗi vết nứt trên thân cây đều kể một câu chuyện, nhắc nhở con người về cội nguồn và những giá trị bền vững.
Với sự chung tay của chính quyền và cộng đồng, cây trôi di sản ở Hà Tĩnh sẽ tiếp tục xanh tốt, trở thành biểu tượng trường tồn của làng quê. Dưới bóng cây ấy, hồn quê vẫn sẽ được gìn giữ và lan tỏa qua nhiều thế hệ, như một dòng chảy bền bỉ không ngừng.
 |
| Điều đặc biệt là cây có hiện tượng ra hoa lệch về một phía, tạo nét độc đáo hiếm gặp. |
Cây trôi thuộc nhóm cây cùng họ với kéo, muỗm, xoài. Với người dân Hương Xuân, cây không chỉ là một thực thể sinh học, mà còn là biểu tượng văn hóa gắn liền với đời sống cộng đồng. Dưới tán cây là không gian sinh hoạt chung, nơi lưu giữ trọn vẹn hồn quê với những nét riêng đặc trưng của địa phương.
 Hà Tĩnh: Cận cảnh cây trôi cổ thụ 400 năm tuổi, chứng nhân của thời gian Tọa lạc tại một vùng quê yên bình thuộc thôn Đông Đoài, xã Hòa Lạc, tỉnh Hà Tĩnh, cây trôi hơn 400 năm tuổi được ... |
 Cây di sản ở Cần Thơ: Gắn bảo tồn thiên nhiên với phát triển du lịch cộng đồng Tại Cần Thơ, nhiều cây cổ thụ được công nhận là “Cây di sản Việt Nam” đang trở thành điểm nhấn trong định hướng phát ... |
 Vĩnh Long: Công nhận cây gội nước hơn 200 năm tuổi là Cây Di sản Việt Nam Cây gội nước (tên khoa học Aphanamixis polystachya), còn được gọi là nàng gia hay gác đa bông, là loài cây gỗ lớn thuộc họ ... |
