Chủ nhân của gốc bưởi là vợ chồng chị Trương Thị Tâm, người có nhiều năm gắn bó với nghề trồng và tạo dáng cây ăn quả cảnh tại thôn Dương Hạ, xã Mễ Sở, tỉnh Hưng Yên.
Theo chị Tâm, gốc bưởi này thuộc dòng bưởi chua bản địa, được gia đình chị mua lại từ một hộ dân ở Tuyên Quang cách đây 5 năm với giá gần 50 triệu đồng. Cây được trồng từ đời ông bà, có bộ rễ và thân già, khỏe, nhưng việc đưa cây cổ thụ đi xa và thích nghi môi trường mới là thử thách lớn.
 |
| Gốc bưởi cổ hơn 100 năm tuổi, sai trĩu tới 400 quả. |
 |
“Bưởi rừng rất khỏe, nhưng nếu xử lý không đúng kỹ thuật, cây rất dễ suy, thậm chí chết sau khi đánh về”, chị Tâm nói.
Sau khi đưa cây về vườn, gia đình tiến hành ghép mắt trên cùng một thân gốc cổ. Hai giống được lựa chọn là bưởi Diễn và bưởi đỏ tiến vua – những dòng bưởi có giá trị cao, màu sắc đẹp, phù hợp chơi cảnh dịp Tết. Quá trình ghép, nuôi mầm, tạo cành kéo dài liên tục trong 5 năm, đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn.
Theo chị Tâm, giai đoạn khó nhất là sau ghép, khi cây bắt đầu nuôi cành và tạo tán. Chỉ cần một sơ suất nhỏ, cây có thể bị yếu, rụng cành hoặc không giữ được dáng mong muốn.
Hiện cây cao khoảng 5 m, tán rộng gần 4 m, mang dáng trực song thụ – hai thân mọc song song từ một gốc. Đây là thế cây hiếm gặp trên thị trường cây cảnh, khiến giá trị tác phẩm tăng lên đáng kể.
Trên toàn bộ tán cây, nhà vườn giữ lại khoảng 400 quả. Trong đó, bưởi Diễn có màu vàng đặc trưng, còn bưởi đỏ tiến vua mang sắc đỏ tự nhiên, tạo nên sự tương phản bắt mắt. Theo chủ vườn, màu quả hoàn toàn là màu gốc của giống, không sử dụng bất kỳ biện pháp can thiệp hay tạo màu nhân tạo nào.
Đứng dưới gốc bưởi, hương thơm từ những trái bưởi chín lan tỏa rõ rệt. Với giới chơi cây, đây không chỉ là cây cảnh mà còn là biểu tượng của sự sung túc, đủ đầy trong năm mới.
Để giữ được dáng cây và số lượng quả lớn như hiện tại, vợ chồng chị Tâm đã trải qua không ít khó khăn. Hai năm liên tiếp, miền Bắc chịu ảnh hưởng của các đợt bão lớn, gia đình phải quây lưới, cố định cành và túc trực bảo vệ cây suốt đêm để hạn chế gió mạnh làm gãy tán, rụng quả.
“Cây càng to, tán càng rộng thì càng dễ bị tổn thương khi gặp mưa bão. Có những đêm mưa gió lớn, cả nhà phải thức trắng để trông cây”, chị Tâm cho biết.
Theo chị, chi phí đầu tư cho gốc bưởi cổ không chỉ dừng lại ở tiền mua cây ban đầu, mà còn là công chăm sóc, ghép, tạo dáng và rủi ro kéo dài suốt nhiều năm. Hiện gia đình định giá tác phẩm này trên 400 triệu đồng.
“Nghề này không phải mua 10 gốc thì làm được 10 cây. Có khi mua cả chục gốc cổ, cuối cùng chỉ giữ lại được một cây đạt yêu cầu”, chị nói.
Ngoài gốc bưởi trăm tuổi, năm nay nhà vườn của chị Tâm chỉ có khoảng 3-4 chậu bưởi cỡ lớn khác, giá dao động từ 35 đến 70 triệu đồng mỗi chậu. Theo chị, người chơi cây ngày càng chuộng các dòng cây cổ, dáng trực, tán gọn, có thể trưng bày lâu dài và phù hợp với nhiều không gian.
Với những cây bưởi cổ thụ, sau Tết, khách có thể đưa cây về trồng lại trong vườn để tiếp tục nuôi dưỡng, vừa làm cây cảnh, vừa cho quả trong nhiều năm. Gia đình chị sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ kỹ thuật chăm sóc sau khi bán.
Sinh ra và lớn lên tại thôn Dương Hạ, chị Tâm cho biết nghề trồng và tạo dáng cây cảnh đã gắn bó với gia đình qua nhiều thế hệ. Theo chị, đây là nghề đòi hỏi sự đam mê, kiên trì và chấp nhận rủi ro.
“Có cây nhìn rất đẹp lúc đầu, nhưng khi đưa vào uốn lại bị yếu, héo dần, coi như mất trắng. Làm nghề này không phải lúc nào cũng thắng”, chị nói.
Theo giới chơi cây cảnh, những gốc bưởi cổ thụ sai quả, dáng đẹp không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn có ý nghĩa phong thủy, tượng trưng cho sự sung túc và viên mãn. Tuy nhiên, số lượng những tác phẩm như vậy không nhiều, phụ thuộc lớn vào tay nghề, kinh nghiệm và cả “duyên nghề” của người trồng.
