Kinh tế hợp tác 2026: Kiến tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững dài hạn

Phát biểu tại cuộc họp triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng nhấn mạnh, năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi toàn ngành cùng cả nước thực hiện nhiều nhiệm vụ lớn, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số đi đôi với phát triển bền vững.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng phát biểu tại cuộc họp triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi toàn ngành cùng cả nước thực hiện nhiều nhiệm vụ lớn, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số đi đôi với phát triển bền vững. Ảnh: Trung Hiếu.

Trong bối cảnh ngành không còn mở rộng theo chiều rộng mà tập trung đi sâu vào chất lượng và giá trị gia tăng, vai trò quản lý nhà nước của Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn càng trở nên nổi bật. Đây không chỉ là yêu cầu về mặt tổ chức bộ máy mà còn là trách nhiệm dẫn dắt tư duy phát triển mới cho khu vực kinh tế tập thể và nông thôn.

Thực tiễn những năm gần đây cho thấy quỹ đất nông nghiệp không tăng, diện tích đất lúa thậm chí có xu hướng thu hẹp do quá trình đô thị hóa và chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn duy trì vị thế là quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới nhờ đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao chất lượng và đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn thị trường.

Nhiều địa phương đã chủ động khai thác tiềm năng sẵn có, phát triển các mô hình nông nghiệp gắn với du lịch sinh thái, dịch vụ trải nghiệm, bảo tồn làng nghề truyền thống, tạo thêm giá trị gia tăng trên cùng một đơn vị diện tích. Điều đó cho thấy, tăng trưởng theo chiều sâu không chỉ là yêu cầu mang tính chiến lược mà đã trở thành xu thế tất yếu của phát triển nông nghiệp hiện đại.

Cốt lõi của quá trình này là nâng cao thu nhập cho người nông dân đi đôi với gìn giữ hệ sinh thái nông thôn. Nếu chỉ chạy theo sản lượng mà bỏ qua yếu tố môi trường và chất lượng, tăng trưởng sẽ thiếu bền vững. Vì vậy, cơ chế, chính sách phải đóng vai trò định hình mô hình phát triển, khuyến khích liên kết chuỗi, ứng dụng khoa học công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Đây chính là không gian hành động quan trọng của Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn trong giai đoạn mới.

Theo Cục trưởng Lê Đức Thịnh, năm 2026 không chỉ đơn thuần là một năm công tác mà là năm bản lề mở ra giai đoạn triển khai những định hướng lớn về cơ cấu lại ngành theo chiều sâu. Mục tiêu đặt ra là tăng trưởng nhanh nhưng phải bền vững, phát triển nông thôn hiện đại, nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể và xây dựng đội ngũ nông dân chuyên nghiệp trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, chương trình công tác của Cục tập trung vào 26 nhiệm vụ cụ thể, với trọng tâm là hoàn thiện thể chế, tổ chức lại sản xuất và nâng cao giá trị kinh tế nông thôn.

Cuộc họp triển khai các nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 của Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn ngày 26/2. Ảnh: Trung Hiếu.

Hoàn thiện thể chế được xác định là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu. Hàng loạt nghị định, thông tư liên quan đến phát triển kinh tế trang trại, liên kết sản xuất tiêu thụ nông sản, ngành nghề nông thôn, sản xuất và kinh doanh muối sẽ được xây dựng, sửa đổi theo hướng tạo hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch và thuận lợi hơn cho người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.

Đồng thời, các quyết định về đào tạo nông dân số, nông dân chuyên nghiệp và đội ngũ quản trị hợp tác xã hiện đại giai đoạn 2026 - 2035 cũng được chuẩn bị trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Điểm nhấn không chỉ nằm ở việc ban hành văn bản mà ở yêu cầu mỗi chính sách phải gắn với mô hình tổ chức thực hiện cụ thể, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả khi triển khai tại cơ sở.

Song song với hoàn thiện thể chế là nhiệm vụ tổ chức lại sản xuất gắn với hợp tác xã và liên kết chuỗi giá trị. Hợp tác xã được xác định là hạt nhân kết nối nông dân với doanh nghiệp, thị trường, tín dụng và bảo hiểm nông nghiệp. Việc triển khai các hợp phần trong Đề án một triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long không chỉ nhằm nâng cao giá trị hạt gạo mà còn hướng tới xây dựng mô hình sản xuất bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu.

Đồng thời, đề án mở rộng và phát triển vùng nguyên liệu tập trung phục vụ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu giai đoạn 2026 - 2035 được hoàn thiện, với hợp tác xã và doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm trong liên kết.

Phát triển kinh tế nông thôn đa giá trị cũng là một trụ cột quan trọng. Không gian kinh tế nông thôn được mở rộng theo hướng gắn nông nghiệp với làng nghề, sản phẩm OCOP và du lịch nông thôn, tạo ra hệ sinh thái sản xuất - dịch vụ - văn hóa đa dạng. Các hội thi, festival làng nghề không chỉ dừng ở tôn vinh nghệ nhân mà còn hướng tới kết nối thị trường, xây dựng thương hiệu và thúc đẩy xuất khẩu. Qua đó, giá trị gia tăng không chỉ đến từ sản phẩm thô mà còn từ dịch vụ, trải nghiệm và bản sắc văn hóa địa phương.

Cùng với đó, đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp thời đại mới được đặt ở vị trí trung tâm. Chương trình đào tạo nông dân số, nông dân chuyên nghiệp và quản trị hợp tác xã hiện đại hướng tới trang bị kiến thức quản trị, kỹ năng ứng dụng công nghệ, khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Đào tạo không còn tách rời thực tiễn mà gắn chặt với cơ giới hóa, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Đây là nền tảng để hình thành đội ngũ nông dân chuyên nghiệp, đủ năng lực thích ứng với yêu cầu phát triển mới.

Trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển nhanh, việc ứng dụng công nghệ GIS, viễn thám, trí tuệ nhân tạo vào cảnh báo rủi ro, quy hoạch dân cư an toàn và quản lý sản xuất ngày càng trở nên cần thiết. Cùng với đó là xây dựng hệ thống dữ liệu chuyên ngành phục vụ điều hành, giám sát và hoạch định chính sách dựa trên bằng chứng. Quản trị dựa trên dữ liệu không chỉ nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước mà còn tạo môi trường minh bạch, thuận lợi cho kinh tế hợp tác phát triển.

Tăng trưởng theo chiều sâu vì vậy không chỉ là sự thay đổi về chỉ tiêu mà là sự chuyển biến căn bản về tư duy và cách làm. Ở đó, thể chế đi trước mở đường, tổ chức sản xuất hiện đại tạo động lực, chuyển đổi số nâng cao năng lực quản trị, còn người nông dân là trung tâm của mọi chính sách. Với vai trò tham mưu và tổ chức thực thi chính sách trong lĩnh vực kinh tế hợp tác và phát triển nông thôn, Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn đang đứng trước yêu cầu lớn nhưng cũng là cơ hội để khẳng định vị thế, góp phần kiến tạo nền tảng cho kinh tế nông thôn Việt Nam phát triển thực chất, bền vững và hội nhập sâu rộng trong giai đoạn mới.