Cà phê hiện là một trong những nông sản có giá trị thương mại lớn nhất toàn cầu. Theo Precedenceresearch, thị trường cà phê thế giới năm 2024 đạt 245,2 tỷ USD và dự kiến sẽ tăng lên 381,52 tỷ USD vào năm 2034. Đằng sau những tách cà phê thơm ngon là cả một mạng lưới khổng lồ các trang trại, trong đó nhiều trang trại không chỉ sản xuất nông sản mà còn góp phần ứng phó với biến đổi khí hậu.
Khác với cách trồng dưới ánh nắng trực tiếp, cà phê bóng râm được canh tác dưới tán của những cây lớn. Các cây này giúp hấp thụ CO₂, giữ ẩm cho đất, điều hòa nhiệt độ và tạo môi trường sống cho chim chóc, côn trùng. Nhờ vậy, cà phê trồng dưới bóng râm không chỉ mang lại sản phẩm chất lượng mà còn đóng vai trò quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học.
Theo ước tính của các nhà nghiên cứu, mỗi hecta cà phê trồng bóng râm có thể lưu giữ từ 70–80 tấn carbon – con số tương đương với khả năng hấp thụ của rừng nhiệt đới. Viện Smithsonian (Mỹ) cũng công bố rằng các trang trại cà phê trên thế giới hiện đang lưu trữ khoảng 482 triệu tấn carbon trong hệ sinh thái cây và đất.
 |
| Những bụi cà phê trong một trang trại cà phê hữu cơ trồng dưới bóng râm, nằm trên sườn phía tây dãy Andes ở Ecuador. |
Điều này mở ra một hướng đi mới: kết hợp canh tác cà phê bóng râm với thị trường tín chỉ carbon. Hiện tại, giá tín chỉ carbon trên thị trường tự nguyện dao động từ 5–20 USD/tấn. Như vậy, một hecta cà phê trồng dưới bóng râm có thể mang lại giá trị tín chỉ lên tới hàng trăm, thậm chí hàng nghìn USD trong một chu kỳ, bên cạnh nguồn thu chính từ hạt cà phê.
Dự báo cho thấy thị trường carbon tự nguyện toàn cầu có thể đạt 50 tỷ USD vào năm 2030 và tăng tới 250 tỷ USD vào năm 2050 nếu nhu cầu cao. Chỉ cần nông dân cà phê nắm bắt được một phần nhỏ trong thị trường này, thu nhập nông nghiệp sẽ cải thiện đáng kể, đồng thời góp phần giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.
 |
| Cà phê trồng dưới điều kiện nắng hoàn toàn. |
 |
| So với cà phê trồng dưới điều kiện bóng râm một phần. |
Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh rằng việc duy trì những cây bóng mát hiện có mang lại hiệu quả khí hậu lớn hơn nhiều so với việc trồng mới. Nếu được công nhận và đưa vào chính sách, hàng triệu nông hộ nhỏ tại các quốc gia đang phát triển – nơi cà phê là nguồn sống chính – sẽ có thêm thu nhập ổn định.
Nói cách khác, hạt cà phê “245 tỷ USD” không chỉ đem đến giá trị kinh tế trên thị trường quốc tế, mà còn mở ra con đường để nông dân “đổi đời” nhờ mô hình canh tác bền vững, vừa tạo ra sản phẩm chất lượng, vừa góp phần bảo vệ hành tinh.
