Hành trình hơn 10 năm theo đuổi hình tượng ngựa
Sinh năm 1983 tại làng cổ Đường Lâm, Nguyễn Tấn Phát sớm bộc lộ niềm đam mê hội họa. Từ những chiếc bút chì, cành củi khô hay mảnh ngói vỡ, anh đã tập vẽ, tập tạo hình từ thuở nhỏ.
 |
| Họa sỹ - Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Tấn Phát. |
Ngày nay, xưởng sơn mài của anh nằm giữa những ngôi nhà đá ong cổ kính đã trở thành nơi ra đời nhiều tác phẩm mang đậm dấu ấn văn hóa Việt.
Theo nghệ nhân, bộ sưu tập ngựa năm 2026 là sự tiếp nối của hành trình bắt đầu từ cách đây đúng 10 năm.
"Tôi bắt đầu nghiên cứu và tạo ra những mẫu ngựa đầu tiên từ một thập kỷ trước. Mỗi tác phẩm hôm nay không chỉ là sản phẩm nghệ thuật mà còn chứa đựng cảm xúc, ký ức và những câu chuyện của cả một giai đoạn", anh chia sẻ.
Đưa Thánh Gióng bước ra đời sống hiện đại
Toàn bộ bộ sưu tập mang tên "Gióng", lấy cảm hứng từ hình tượng ngựa sắt của Thánh Gióng – biểu tượng cho sức mạnh, tinh thần đoàn kết và khát vọng vươn lên của dân tộc.
Không chỉ dừng lại ở những bức tượng trưng bày, các tác phẩm còn được thiết kế thành những sản phẩm nội thất như bàn trà, ghế, tủ, kệ, lọ hoa, khay trang trí... vừa mang giá trị nghệ thuật vừa có tính ứng dụng cao.
 |
| Nghệ nhân mong muốn thông qua cách tiếp cận này, nghệ thuật sơn mài truyền thống sẽ đến gần hơn với giới trẻ và đời sống hiện đại. |
Sơn mài truyền thống kết hợp vật liệu của làng cổ
Điểm mới của bộ sưu tập năm nay là việc sử dụng nhiều chất liệu bản địa như tre, gỗ, đá ong, rơm... những vật liệu gắn liền với làng cổ Đường Lâm.
 |
| Những tác phẩm của họa sỹ Nguyễn Tấn Phát mang đậm yếu tố dân gian, đời sống. |
Mỗi tác phẩm đều trải qua đầy đủ các công đoạn của nghề sơn mài truyền thống: tạo hình, phủ nhiều lớp sơn, mài, đánh bóng và vẽ hoàn thiện. Trung bình, một sản phẩm mất khoảng 30 ngày để hoàn thành.
Đối với những tác phẩm cỡ lớn như ghế ngựa hay bàn ngựa, quá trình chế tác kéo dài từ 4–6 tháng.
Đặc biệt, bộ "Bát Mã Truy Phong" gồm một bàn và bảy ghế hình ngựa được anh cùng cộng sự thực hiện trong hơn một năm. Trong đó, hình tượng "Ngựa Mẹ" tượng trưng cho nền tảng hiện tại, còn bảy chú ngựa con gửi gắm kỳ vọng về tương lai.
Đưa nghệ thuật đến gần cộng đồng
Thay vì tổ chức triển lãm tại các không gian lớn, Nguyễn Tấn Phát lựa chọn chính xưởng sáng tác ở làng cổ Đường Lâm làm nơi giới thiệu tác phẩm.
Theo anh, điều quan trọng không phải là một không gian trưng bày sang trọng mà là tạo cơ hội để du khách trực tiếp trải nghiệm quá trình làm sơn mài.
Trong thời gian tới, anh dự kiến mở các workshop trải nghiệm hằng tuần để người yêu nghệ thuật có thể cùng tạo hình, sơn, mài và hoàn thiện các sản phẩm thủ công.
 |
| Nghệ nhân ưu tú dự kiến mở workshop trải nghiệm hàng tuần để người yêu nghệ thuật có thể ghé thăm và tự hoàn thiện sản phẩm thủ công tại làng cổ Đường Lâm. |
Mô hình này không chỉ góp phần quảng bá nghề sơn mài truyền thống mà còn tạo thêm điểm nhấn thu hút khách du lịch đến với làng cổ Đường Lâm.
Tháng 6/2025, Nguyễn Tấn Phát được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú vì những đóng góp trong bảo tồn và phát huy giá trị nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống.
Theo anh, để nghề sơn mài phát triển bền vững, việc đào tạo cần hướng người học trở thành những nhà thiết kế sáng tạo, tạo ra các sản phẩm có giá trị sử dụng thay vì chỉ phục vụ trưng bày.
"Nghệ thuật phải gắn với đời sống thì mới có thể tồn tại lâu dài", nghệ nhân chia sẻ.
Trong thời gian tới, anh dự kiến khai trương một không gian workshop mới tại đình Hà Vĩ, gắn bộ sưu tập "Gióng" với nơi thờ Tổ nghề sơn, qua đó tạo thêm một điểm đến văn hóa cho du khách khi ghé thăm làng cổ Đường Lâm.
