Trước đó, ngày 06/7/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1489/QĐ-TTg về việc sửa đổi Quyết định số 148/QĐ-TTg về phê duyệt Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Quy định mới được kỳ vọng sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế đánh giá, nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP, đồng thời bảo đảm tính minh bạch, thống nhất trong quá trình phân hạng.
Theo hồ sơ thẩm định dự thảo Quyết định do Bộ Nông nghiệp và Môi trường gửi Bộ Tư pháp, trong quá trình xây dựng chính sách, cơ quan soạn thảo từng đề xuất giao UBND cấp tỉnh thực hiện đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP ở tất cả các mức sao, bao gồm cả sản phẩm 5 sao. Tuy nhiên, qua quá trình lấy ý kiến, một số bộ, ngành và 19/33 địa phương đề nghị tiếp tục giữ cơ chế đánh giá sản phẩm 5 sao ở cấp trung ương để bảo đảm tính thống nhất và giá trị thương hiệu quốc gia. Trên cơ sở đó, dự thảo đã được chỉnh lý theo hướng duy trì cơ chế hai cấp như giai đoạn trước.
 |
| Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan cùng Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng tham quan các gian hàng tại Festival OCOP Việt Nam 2025 tại Khu di tích Hoàng thành Thăng Long, Hà Nội với chủ đề “Việt Nam - Hội tụ và Lan tỏa”. |
Theo phương án được thông qua, UBND cấp tỉnh thực hiện đánh giá, phân hạng các sản phẩm đạt 3 sao và 4 sao. Đối với các sản phẩm có điểm số cao và đủ điều kiện nâng hạng, hồ sơ sẽ được chuyển lên Bộ Nông nghiệp và Môi trường để tổ chức đánh giá, phân hạng ở cấp quốc gia. Việc giữ vai trò thẩm định sản phẩm 5 sao ở cấp trung ương được xem là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm tính khách quan, đồng thời nâng cao uy tín thương hiệu OCOP.
Tờ trình gửi Thủ tướng nêu rõ, sản phẩm OCOP 5 sao là những sản phẩm tiêu biểu, có chất lượng cao, mang tính đặc trưng và có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Do đó, việc đánh giá ở cấp trung ương không chỉ nhằm bảo đảm sự thống nhất trong hệ thống phân hạng mà còn góp phần khẳng định giá trị thương hiệu cho các sản phẩm OCOP cấp quốc gia.
Sau hơn 7 năm triển khai Chương trình OCOP, nhiều địa phương trên cả nước đã phát triển được các sản phẩm đặc trưng gắn với lợi thế vùng miền. Tính đến tháng 12/2025, cả nước có 18.234 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên. Trong đó, 71,4% là sản phẩm 3 sao, 27,7% là sản phẩm 4 sao và 126 sản phẩm đạt hạng 5 sao. Bên cạnh đó, chương trình đã thu hút 9.820 chủ thể tham gia, bao gồm hợp tác xã chiếm 33,4%, doanh nghiệp nhỏ chiếm 26,5%, cơ sở sản xuất và hộ kinh doanh chiếm 32,6%, còn lại là các tổ hợp tác. Những con số này cho thấy OCOP đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm địa phương và tạo thêm việc làm cho người dân.
Cùng với việc điều chỉnh quy trình đánh giá, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng xây dựng dự thảo bộ tiêu chí đánh giá sản phẩm OCOP mới nhằm nâng cao yêu cầu về chất lượng. Bộ tiêu chí gồm ba nhóm với tổng điểm 100, trong đó nhóm tiêu chí về sản phẩm và sức mạnh cộng đồng chiếm 40 điểm, nhóm tiêu chí về khả năng tiếp thị chiếm 25 điểm và nhóm tiêu chí về chất lượng sản phẩm chiếm 35 điểm.
Các tiêu chí mới được bổ sung theo hướng nâng cao yêu cầu về tiêu chuẩn, chất lượng và an toàn thực phẩm, đồng thời chú trọng yếu tố câu chuyện sản phẩm, giá trị văn hóa địa phương cũng như khả năng tiếp cận thị trường. Đặc biệt, việc đánh giá sản phẩm OCOP trong giai đoạn tới sẽ chú trọng hơn đến khả năng phát triển thương hiệu và mở rộng thị trường, trong đó có thị trường quốc tế.
Theo quy định về phân hạng, sản phẩm OCOP đạt 5 sao phải có tổng điểm trung bình từ 90 điểm trở lên, là sản phẩm đặc trưng có thương hiệu và đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng cao, đủ điều kiện để xuất khẩu. Sản phẩm 4 sao có tổng điểm từ 70 đến dưới 90 điểm, là những sản phẩm có tiềm năng phát triển và từng bước xây dựng thương hiệu. Trong khi đó, sản phẩm đạt 3 sao có tổng điểm từ 50 đến dưới 70 điểm và được xem là những sản phẩm đặc trưng ở cấp địa phương.
Quyết định 1489/QĐ-TTg cũng sửa đổi, bổ sung một số nội dung liên quan đến trình tự đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP. Theo đó, cấp xã thực hiện đánh giá một số tiêu chí ban đầu như nguồn gốc nguyên liệu địa phương, việc sử dụng lao động tại chỗ, ý tưởng sản phẩm và bản sắc địa phương, đồng thời tiếp nhận hồ sơ của các chủ thể đăng ký tham gia chương trình. Sau khi hoàn thiện hồ sơ, UBND cấp xã sẽ đề nghị UBND cấp tỉnh tổ chức đánh giá.
Ở cấp tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh thành lập Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp tỉnh. Hội đồng này sẽ tổ chức thẩm định và công nhận các sản phẩm đạt 3 sao, 4 sao. Đối với những sản phẩm đạt từ 90 đến 100 điểm, địa phương sẽ gửi hồ sơ lên Bộ Nông nghiệp và Môi trường để xem xét, đánh giá và công nhận sản phẩm OCOP 5 sao ở cấp quốc gia.
Tại cấp trung ương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thành lập Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp quốc gia để xem xét các hồ sơ do địa phương đề xuất. Những sản phẩm đạt tiêu chuẩn sẽ được công nhận là sản phẩm OCOP 5 sao và cấp giấy chứng nhận. Trường hợp sản phẩm chưa đạt 5 sao nhưng đủ điều kiện 4 sao, hồ sơ sẽ được trả về địa phương để xem xét công nhận theo thẩm quyền.
Một điểm đáng chú ý trong quy định mới là việc bãi bỏ khâu đánh giá ở cấp huyện, qua đó giúp tinh gọn quy trình, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và tạo thuận lợi hơn cho các chủ thể tham gia chương trình.
Việc sửa đổi quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP lần này được xem là bước hoàn thiện quan trọng nhằm nâng cao chất lượng và giá trị thương hiệu của sản phẩm OCOP. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để tiếp tục phát triển chương trình theo hướng bền vững, gắn với thị trường và phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế nông thôn trong giai đoạn 2026–2035.
