Ứng dụng công nghệ, nâng tầm cá tầm vùng cao Huế

Điểm sáng vùng cao

Trang trại nuôi cá tầm của anh Hồ Thanh Phương tại thôn A Nôr, xã A Lưới 1, TP Huế là một trong những mô hình tiêu biểu tại địa phương. Là người dân tộc Pa Cô, trước đây gia đình anh chủ yếu sản xuất nông nghiệp nhưng hiệu quả kinh tế chưa ổn định do phụ thuộc nhiều vào thời tiết và thị trường.

Trang trại nuôi cá tầm nằm trên đồi cao, gần suối A Nor. Ảnh: Huế ngày nay.

Từ các chuyến tham quan mô hình nuôi cá nước lạnh tại miền núi phía Bắc, anh Phương nhận thấy điều kiện khí hậu mát mẻ quanh năm ở A Lưới phù hợp với nuôi cá tầm. Gia đình đã tận dụng gần 3ha đất vườn để đào hồ, dẫn nước suối phục vụ nuôi cá.

Do hạn chế về vốn và kinh nghiệm, mô hình chưa được triển khai ngay. Đến năm 2019, với sự hỗ trợ kinh phí và chuyển giao kỹ thuật từ Trung tâm Khuyến nông tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là TP Huế), mô hình nuôi cá tầm Siberi được đưa vào thử nghiệm.

Hồ nuôi cá tầm được thiết kế có diện tích 50m2, sâu 1,5m, chứa 75m3 nước.

Giai đoạn đầu gặp nhiều khó khăn như thiếu hệ thống nuôi tuần hoàn, thiết bị lọc nước, máy phát điện và điều kiện vận chuyển cá giống khó khăn do địa hình miền núi. Tuy nhiên, quá trình triển khai từng bước được hoàn thiện thông qua việc áp dụng kỹ thuật và hướng dẫn từ cán bộ khuyến nông.

Cá giống được nhập từ Đà Lạt, kích cỡ khoảng 50g/con, dài 15 - 20cm, mật độ nuôi khoảng 10 con/m². Nguồn nước được lấy từ suối, xử lý qua nhiều bước lọc, đảm bảo độ sạch và hàm lượng oxy hòa tan cao. Nhiệt độ nước duy trì 21 - 25°C, hệ thống được vận hành thay nước hằng ngày để đảm bảo môi trường nuôi ổn định.

Sau thời gian đầu tư và hoàn thiện kỹ thuật, mô hình hiện có 3 hồ nuôi ổn định. Tỷ lệ sống của cá được cải thiện, chất lượng sản phẩm được thị trường đánh giá tốt. Mỗi năm, trang trại nuôi 2 - 3 lứa, sản lượng đạt khoảng 3 - 5 tấn cá thương phẩm.

Hiện mô hình không chỉ dừng ở sản xuất cá tươi mà đang được định hướng mở rộng sang chế biến như cá tầm hun khói, cá đông lạnh, đồng thời kết hợp phát triển du lịch sinh thái và trải nghiệm ẩm thực. Việc liên kết với các hộ dân khác cũng đang được nghiên cứu nhằm hình thành vùng nuôi tập trung, xây dựng thương hiệu cá tầm A Lưới.

Theo UBND xã A Lưới 1, cá tầm nuôi tại địa phương có chất lượng tốt, giàu dinh dưỡng. Địa phương đang phối hợp với các đơn vị chuyên môn để chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ vốn, nâng cao chất lượng con giống và hoàn thiện quy trình nuôi theo hướng an toàn, bền vững. Đồng thời khuyến khích phát triển tổ hợp tác, hợp tác xã để tăng liên kết sản xuất và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Ứng dụng công nghệ để hình thành chuỗi giá trị

Mô hình nuôi cá tầm của anh Hồ Thanh Phương là mô hình thí điểm đầu tiên tại Huế, thuộc dự án “Ứng dụng khoa học và công nghệ xây dựng mô hình ương, nuôi cá tầm theo chuỗi giá trị tại các xã vùng núi TP Huế” do Trung tâm Khuyến nông TP Huế triển khai.

Dự án được thực hiện tại A Lưới và Nam Đông, với quy mô ương giống 150m² tại 3 điểm và nuôi thương phẩm 1.500m² tại 3 điểm.

Sau hơn 3 tháng, mô hình ương giống đạt tỷ lệ sống 63,3%, trọng lượng trung bình 53,6g/con, thu được khoảng 19.000 con giống. Riêng tại hộ anh Phương, tỷ lệ sống đạt 70%, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của dự án.

Kết hợp làm du lịch cộng đồng, khách được trải nghiệm các công đoạn chăm sóc cá tại hồ.

Hiện gia đình tiếp tục thả nuôi 10.000 con cá tầm. Kết quả bước đầu cho thấy quy trình kỹ thuật được chuyển giao phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương.

Dự án cũng triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc cá tầm bằng mã QR-Code, hỗ trợ thiết kế nhãn mác, lắp đặt thiết bị theo dõi môi trường nuôi và quản lý chất lượng. Đồng thời tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật ương giống cho người dân vùng cao A Lưới.

Trung tâm Khuyến nông TP Huế đã khảo sát điều kiện tự nhiên, nhu cầu và thị trường tiêu thụ để đánh giá tiềm năng phát triển cá tầm tại địa phương. Đồng thời tiếp nhận và chuyển giao quy trình kỹ thuật từ Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản 1, phục vụ đào tạo kỹ thuật viên về ương nuôi và phòng trị bệnh.

Theo định hướng, mô hình sẽ được nhân rộng tại các khu vực có điều kiện phù hợp, hình thành vùng nuôi tập trung gắn với ứng dụng khoa học công nghệ và truy xuất nguồn gốc. Qua đó, sản phẩm cá tầm A Lưới có cơ hội tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại, nâng cao giá trị và thu nhập cho người dân vùng cao.

Hiện mô hình đã mang lại thu nhập ổn định cho hộ nuôi, đồng thời tạo việc làm cho lao động địa phương. Hướng phát triển tiếp theo là kết hợp nuôi cá tầm với du lịch trải nghiệm, góp phần gia tăng giá trị sản phẩm và phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững tại khu vực miền núi Huế.