Giữa mặt nước xanh biếc của vịnh Nha Trang, Hòn Đỏ hiện lên như một nét chấm phá đặc biệt của thiên nhiên. Trên nền đá vốn khô cằn, chùa Từ Tôn và khu vườn cây xanh mướt đã được tạo dựng qua nhiều thập niên, trở thành một không gian vừa thanh tịnh, vừa giàu sức sống.
Không chỉ là chốn tâm linh, vườn cây chùa Từ Tôn còn được xem như một “hòn non bộ” giữa biển trời, nơi con người đã bền bỉ đưa sự sống đến với một vùng đất tưởng chừng chỉ có đá và gió biển.
40 năm phủ xanh đảo đá
 |
| Chùa đảo Từ Tôn - hòn non bộ trên biển Nha Trang. |
Chùa Từ Tôn được thành lập năm 1960 bởi Hòa thượng Thích Viên Mãn. Thuở ấy, Hòn Đỏ chỉ là một đảo đá nhỏ nằm cách bờ biển khoảng 300 m, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, đất đai ít ỏi, thường xuyên chịu tác động của nắng, gió và hơi mặn từ biển.
Để tạo dựng một không gian xanh trên đảo, Hòa thượng cùng chư Tăng Ni và Phật tử đã bắt đầu công việc tưởng như giản dị nhưng đòi hỏi sự kiên trì phi thường: đưa đất và nước ngọt từ đất liền ra đảo.
Từng bao đất thịt được chở bằng những chiếc thúng chai. Từng chuyến nước ngọt vượt qua khoảng biển ngắn nhưng không hề dễ dàng. Đất được gom góp, vun thành những khoảng nhỏ để gieo trồng cây. Nước được chắt chiu tưới từng mầm xanh.
Từ những nhát cuốc đầu tiên trên nền đá cằn cỗi, cây cối bắt đầu bén rễ. Có những mầm cây phải chống chọi với nắng gió và vị mặn của biển, nhưng rồi bằng sự chăm sóc bền bỉ của con người, màu xanh dần lan rộng.
Qua thời gian, những cây non ngày nào đã trở thành những tán cây lớn, tạo nên bóng mát cho khuôn viên chùa. Hành trình phủ xanh đảo đá vì thế không chỉ là câu chuyện về trồng cây, mà còn là câu chuyện về ý chí, sự nhẫn nại và tình yêu thiên nhiên của những người gắn bó với Hòn Đỏ.
 |
| Thượng tọa Thích Chúc Minh trụ trì chùa và nhà báo Lê Anh Dũng trước ngôi chùa cũ. |
“Hòn non bộ” giữa vịnh Nha Trang
Nếu nhìn từ xa, Hòn Đỏ giống như một mảng xanh nổi lên giữa biển. Đến gần, vẻ đẹp ấy càng trở nên đặc biệt khi những tán cây, hoa lá hòa cùng kiến trúc Phật giáo tạo thành một không gian hài hòa giữa con người và thiên nhiên.
Vườn cây quanh chùa có nhiều loại cây cảnh, hoa và những mảng xanh được chăm sóc tỉ mỉ. Mỗi mùa, khu vườn lại mang một sắc thái riêng. Những tán cây tạo bóng mát, những khóm hoa điểm màu trên nền xanh, trong khi gió biển liên tục thổi qua khiến không gian luôn thoáng đãng.
Đi giữa khu vườn, du khách có thể cảm nhận rõ sự khác biệt so với cảnh quan bên ngoài đảo. Một bên là biển trời rộng mở với sóng và gió; một bên là những tán cây xanh, tiếng chim ríu rít và sự tĩnh lặng của chốn thiền môn.
Chính sự tương phản ấy tạo nên sức hấp dẫn riêng của vườn cây chùa Từ Tôn. Thiên nhiên không bị tách khỏi đời sống tâm linh mà trở thành một phần của không gian tu hành.
Màu xanh của sự bền bỉ
Điều đáng quý nhất ở khu vườn có lẽ không chỉ nằm ở vẻ đẹp hiện tại, mà ở câu chuyện phía sau từng gốc cây.
Trên đất liền, việc trồng một cái cây có thể là chuyện bình thường. Nhưng trên một đảo đá giữa biển, để một cái cây bén rễ, sinh trưởng và trở thành cây lớn là cả một quá trình lâu dài. Đất phải được đưa từ đất liền ra. Nước phải vượt biển. Cây phải được chăm sóc, bảo vệ trước nắng gió và hơi mặn.
Bởi vậy, mỗi tán cây ở Hòn Đỏ hôm nay đều mang dấu ấn của thời gian và công sức con người.
 |
| Cây sứ già chứng nhân ngày đầu lập chùa Từ Tôn. |
 |
| Lối đi dạo hành thiền trong không gian chùa. |
Hơn bốn thập niên kiên trì gây dựng màu xanh đã biến một đảo đá khô cằn thành một không gian sinh thái đặc biệt. Những thân cây vươn lên từ nền đá như minh chứng sinh động cho sức sống của thiên nhiên khi được con người nâng niu và chăm sóc.
Từ khu vườn, du khách có thể phóng tầm mắt về phía thành phố biển Nha Trang. Phía trước là màu xanh của vịnh, phía sau là những tán cây rợp bóng, ở giữa là không gian kiến trúc Phật giáo trầm mặc.
Tất cả tạo nên một bức tranh vừa khoáng đạt vừa tĩnh tại.
Nơi thiên nhiên gặp gỡ tâm linh
 |
| Chim bồ chao thường xuyên ở các vòm cây của chùa đảo Từ Tôn. |
 |
| Dương xỉ sừng hươu (lan sừng hươu) loài cây phụ sinh bám cây cổ thụ, tạo nên dáng vẻ hoang sơ, thanh nhã cho không gian sân chùa |
Chùa Từ Tôn hôm nay không chỉ được biết đến bởi giá trị tâm linh mà còn bởi cảnh quan đặc biệt của một ngôi chùa nằm giữa biển. Vườn cây trên Hòn Đỏ là kết quả của một hành trình dài đưa sự sống đến với đá, biến nơi tưởng như khắc nghiệt thành một không gian xanh và bình yên.
Trong nhịp sống ngày càng hối hả, những khoảng xanh như vậy càng trở nên quý giá. Đến Hòn Đỏ, người ta không chỉ tìm về một nơi thanh tịnh để chiêm bái, mà còn có thể lắng nghe tiếng gió biển, tiếng chim, ngắm cây xanh và cảm nhận sự giao hòa giữa đất, đá, biển trời và con người.
Có lẽ vì thế, vườn cây chùa Từ Tôn không đơn thuần là một khu vườn. Đó là một “khu vườn của thời gian” – nơi mỗi gốc cây kể một câu chuyện về sự bền bỉ, mỗi mảng xanh là dấu tích của những chuyến chở đất, chở nước, và toàn bộ Hòn Đỏ là minh chứng cho khả năng kiến tạo sự sống của con người giữa thiên nhiên khắc nghiệt. Giữa vịnh Nha Trang xanh ngắt, màu xanh của Hòn Đỏ vì thế mang một vẻ đẹp rất riêng: bình yên, tĩnh lặng nhưng đầy sức sống
