Nông nghiệp Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi then chốt. Trước áp lực từ biến đổi khí hậu, già hóa lao động và yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn xuất khẩu, cơ giới hóa không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Theo báo cáo của Trung tâm Khuyến nông quốc gia, mức độ trang bị máy móc nông nghiệp những năm qua đã cải thiện rõ rệt. Kết quả Tổng điều tra nông nghiệp năm 2025 cho thấy số lượng máy kéo công suất lớn tăng gần 80%, máy gặt đập liên hợp tăng hơn 37% so với năm 2016.
 |
| Toàn cảnh Hội thảo “Đẩy mạnh cơ giới hóa nông nghiệp - Giải pháp nâng cao năng suất, giảm chi phí, thích ứng biến đổi khí hậu”. - (Ảnh: TTKNQG) |
Tuy nhiên, bức tranh cơ giới hóa vẫn tồn tại nhiều mảng màu chưa đồng nhất. Ngành lúa gạo dẫn đầu với tỷ lệ làm đất đạt trên 95% và thu hoạch trên 90%. Trong khi đó, các ngành hàng như cây ăn quả và rau màu vẫn còn ở mức thấp. Đặc biệt, tại hội nghị, các đại biểu cũng đã chỉ ra những “điểm nghẽn” chính trong ứng dụng cơ giới hóa nông nghiệp hiện nay bao gồm: cơ giới hóa chủ yếu tập trung ở các khâu đơn lẻ, chưa kết nối thành chuỗi giá trị; hạ tầng đồng ruộng chưa tương thích; thị trường dịch vụ thiếu chuyên n
ghiệp; công nghiệp cơ khí trong nước chưa đủ năng lực chuyên dụng; dữ liệu phân mảnh; nhân lực vận hành yếu; thiếu cơ chế đo lường kết quả toàn diện.
Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) hiện là vùng có mức độ cơ giới hóa sản xuất lúa cao nhất cả nước, đóng vai trò tiên phong trong ứng dụng máy móc và tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất. Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, quá trình cơ giới hóa và tự động hóa trong sản xuất lúa vùng ĐBSCL vẫn phải đối mặt với những khó khăn chung. Báo cáo của Viện Lúa đồng bằng sông Cửu Long chỉ ra “điểm nghẽn” lớn nhất trong cơ giới hóa sản xuất lúa nằm ở khâu gieo sạ, bón phân và quản lý sau thu hoạch.
Từ những khó khăn, vướng mắc được “điểm mặt” tại hội thảo, Trung tâm Khuyến nông quốc gia đề xuất Khung mô hình cơ giới hóa thông minh cho ngành nông nghiệp Việt Nam trên cơ sở tham khảo Khung Sustainable Agricultural Mechanization (SAMA) của FAO và cập nhật các xu hướng phát triển nông nghiệp số trên thế giới, với triết lý: "Máy móc là công cụ, dữ liệu là nền tảng, chuyển đổi số là động lực, khuyến nông là cầu nối, hợp tác xã là hạt nhân tổ chức dịch vụ và nông nghiệp xanh, phát thải thấp là mục tiêu cuối cùng".
Theo đó, Trung tâm Khuyến nông quốc gia đề xuất lộ trình phát triển theo hướng Cơ giới hóa thông minh với 3 giai đoạn trọng tâm:
Giai đoạn 2026–2028: Tập trung chuẩn hóa dữ liệu, xây dựng các mô hình điểm tại các vùng nguyên liệu lúa, cây ăn quả và chăn nuôi.
Giai đoạn 2029–2031: Nhân rộng mô hình theo chuỗi giá trị, hình thành mạng lưới trung tâm dịch vụ cơ giới hóa chuyên nghiệp.
Giai đoạn 2032–2035: Tích hợp hoàn toàn tự động hóa, robot và AI; thương mại hóa dữ liệu cơ giới hóa để tham gia thị trường carbon.
 |
| PGS.TS Lê Quốc Thanh - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia phát biểu tại Hội thảo “Đẩy mạnh cơ giới hóa nông nghiệp - Giải pháp nâng cao năng suất, giảm chi phí, thích ứng biến đổi khí hậu”. - (Ảnh: TTKNQG) |
Bên cạnh giải pháp do Trung tâm Khuyến nông quốc gia gợi mở, hội thảo đã thu nhận nhiều ý kiến đóng góp giá trị để thúc đẩy ứng dung cơ giới hóa nông nghiệp bên vững, hiệu quả trong giai đoạn tới.
Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn đề xuất chuyển từ hỗ trợ hộ nông dân sở hữu máy cá nhân sang phát triển thị trường dịch vụ cơ giới hóa chuyên nghiệp. Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho rằng cần đẩy mạnh cơ giới hóa đồng bộ gắn với các quy chuẩn kỹ thuật và tiêu chuẩn đánh giá giảm phát thải (MRV). Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch gợi ý các giải pháp nghiên cứu và làm chủ các công nghệ lõi như robot nông nghiệp, máy tự hành và thiết bị điện hóa để phục vụ nông nghiệp xanh. Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long đưa ra giải pháp cơ giới hóa và tự động hóa đồng bộ để tái cấu trúc hệ thống sản xuất lúa gạo vùng ĐBSCL. Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp miền Nam cho rằng cần tập trung ứng dụng nông nghiệp thông minh và vật liệu mới để thích ứng với biến đổi khí hậu.
 |
| Một trong những giải pháp được bàn luận tại hội thảo là lấy hợp tác xã làm hạt nhân tổ chức dịch vụ để tối ưu hóa công suất máy móc và giảm chi phí đầu tư cho nông hộ. - (Ảnh TTKNQG) |
Tham dự hội thảo, đại diện Trung tâm Khuyến nông các tỉnh cũng đưa ra nhiều giải pháp gắn với thực tiễn tại địa phương như hoàn thiện cơ chế hỗ trợ đầu tư cho các thiết bị thông minh tại An Giang; phát triển cơ giới hóa nông nghiệp đô thị với các thiết bị nhỏ gọn, đa năng, tiết kiệm năng lượng và phù hợp với quy mô nhỏ lẻ TP. Hồ Chí Minh; xây dựng các HTX kiểu mới làm trung tâm để tổ chức sản xuất quy mô lớn gắn với kinh tế tuần hoàn ở Đồng Tháp… Trung tâm Khuyến nông tỉnh Cà Mau đề xuất các giải pháp cơ giới hóa đặc thù vùng ven biển, thích ứng với nền đất mềm yếu và môi trường mặn phèn. Trung tâm Khuyến nông tỉnh Tây Ninh đẩy mạnh cơ giới hóa nông nghiệp thông minh gắn liền với chuyển đổi số giai đoạn 2026–2030. Trung tâm Khuyến nông TP. Cần Thơ đề xuất xây dựng các cánh đồng lớn chuyên canh lúa phát thải thấp gắn với không gian vận hành cho máy móc công suất lớn...
 |
| Trong khuôn khổ hội thảo, bà con nông dân được Ban tổ chức bố trí tham quan triển lãm Công nghệ máy móc nông nghiệp Quốc tế Việt Nam. - (Ảnh TTKNQG) |
Phát biểu kết luận hội thảo, lãnh đạo Trung tâm Khuyến nông quốc gia nhấn mạnh: cơ giới hóa giai đoạn mới phải được triển khai như một hệ sinh thái tích hợp. Hội thảo thống nhất kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm hoàn thiện Chương trình phát triển cơ giới hóa thông minh đến năm 2035; đổi mới tiêu chí hỗ trợ từ số lượng thiết bị sang hiệu quả kinh tế – xã hội – môi trường; phát triển tín dụng xanh, thuê mua tài chính ưu đãi cho hợp tác xã và doanh nghiệp dịch vụ cơ giới hóa; đồng thời xây dựng hạ tầng dữ liệu cơ giới hóa quốc gia, tạo nền tảng cho quản trị sản xuất, đo lường phát thải và tham gia thị trường carbon.
Trong khuôn hội thảo, chiều ngày 23/7/2026, các đại biểu tham quan triển lãm Công nghệ máy móc nông nghiệp Quốc tế Việt Nam tại Trung tâm Triển lãm Hội nghị quốc tế Sky Expo Việt Nam – sự kiện trưng bày nhiều thiết bị và giải pháp cơ giới hóa hiện đại, hỗ trợ định hướng lựa chọn công nghệ cho ngành nông nghiệp.
