Sáng 25/5, tại Hà Nội, Thứ trưởng Võ Văn Hưng đã chủ trì cuộc họp nghe báo cáo về tình hình triển khai truy xuất nguồn gốc nông sản phục vụ quản lý sản xuất, xuất khẩu và minh bạch hóa thông tin chuỗi cung ứng nông sản. Cuộc họp diễn ra trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang đẩy mạnh chuyển đổi số, hướng tới xây dựng nền quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu và yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế đối với tính minh bạch của sản phẩm nông sản.
 |
| Thứ trưởng Võ Văn Hưng chủ trì cuộc họp nghe báo cáo về tình hình triển khai truy xuất nguồn gốc nông sản. - (Ảnh: Nguyễn Thủy) |
Theo ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ, thời gian qua hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã được đưa vào vận hành thí điểm, trước hết với sầu riêng và đang tiếp tục hoàn thiện để mở rộng sang nhiều mặt hàng nông sản khác. Đến ngày 25/5/2026, hệ thống đã có 1.396 dòng dữ liệu của 112 sản phẩm, kết nối 17.987 cơ sở sản xuất tại 14 tỉnh, thành phố; trong hệ thống có 149 doanh nghiệp, 547 nông hộ, 255 vùng trồng và 919 lô hàng, thông qua 4 đơn vị giải pháp công nghệ.
Kết quả triển khai bước đầu cho thấy mô hình quản lý theo chuỗi dựa trên dữ liệu đã tạo ra chuyển biến rõ rệt trong thực tiễn sản xuất và xuất khẩu nông sản. Lô hàng sầu riêng truy xuất nguồn gốc được tổ chức từ vùng trồng, thu hái, đóng gói, vận chuyển đến thông quan chỉ trong 6 ngày, rút ngắn đáng kể so với mức 8-11 ngày trước đây, thậm chí có chuyến kéo dài tới 21 ngày. Khoảng 23.000 tem truy xuất nguồn gốc đã được dán lên sản phẩm, dữ liệu được cập nhật theo thời gian thực và toàn bộ quá trình có sự tham gia của doanh nghiệp xuất khẩu, nông hộ, đơn vị giải pháp và cơ quan quản lý.
“Kết quả trên không chỉ khẳng định tính khả thi của mô hình truy xuất nguồn gốc, mà còn cho thấy bước chuyển từ chuỗi cung ứng vận hành rời rạc sang vận hành theo hệ thống, dựa trên dữ liệu và có kiểm soát”, ông Long khẳng định.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, quá trình triển khai vẫn còn nhiều khó khăn và hạn chế. Theo Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ, mức độ tham gia chưa đồng đều, dữ liệu còn phân tán và thiếu chuẩn hóa; hệ thống pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật cũng như cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu chưa hoàn thiện. Hạ tầng kỹ thuật và nguồn lực đầu tư còn hạn chế, chủ yếu dựa vào hỗ trợ từ doanh nghiệp và đơn vị công nghệ, gây khó khăn cho việc mở rộng trên phạm vi toàn quốc.
Để khắc phục những tồn tại này, ông Nguyễn Văn Long đề xuất cần làm rõ trách nhiệm của địa phương trong từng khâu, đặc biệt là việc nhập liệu, cập nhật và xác thực thông tin trên hệ thống. Đồng thời, cần tiếp tục mở rộng phạm vi triển khai, không chỉ giới hạn ở một số doanh nghiệp thí điểm mà tạo điều kiện cho tất cả doanh nghiệp đủ điều kiện tham gia. Cùng với đó là tăng cường hướng dẫn quy trình để bảo đảm dữ liệu đầu vào - đầu ra chính xác, minh bạch và có thể kiểm chứng.
 |
| Lô sầu riêng đầu tiên được xuất khẩu theo cơ chế truy xuất nguồn gốc qua cửa quốc tế khẩu Hữu Nghị sang Trung Quốc. - (Ảnh: Hoàng Nghĩa) |
Đồng tình với đề xuất trên, ông Huỳnh Tấn Đạt, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật nhấn mạnh vai trò nòng cốt của đơn vị trong quản lý vùng trồng, cơ sở đóng gói và quy trình sản xuất - những mắt xích trực tiếp quyết định chất lượng và tính hợp lệ của dữ liệu truy xuất. Theo ông Đạt, Cục sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các tiêu chuẩn, quy chuẩn phù hợp với yêu cầu của từng thị trường; hướng dẫn doanh nghiệp tuân thủ đúng quy trình xuất khẩu; đồng thời tăng cường phối hợp với địa phương trong việc cấp mã số vùng trồng và kiểm soát chất lượng sản phẩm.
Để bảo đảm tính đồng bộ và hiệu lực trong toàn chuỗi, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cũng đề nghị cần quy định rõ tần suất kiểm tra, lấy mẫu và kiểm soát hàng hóa, bảo đảm sản phẩm đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu. Qua đó nâng cao vai trò quản lý nhà nước trong việc đôn đốc, hướng dẫn và hỗ trợ địa phương triển khai truy xuất nguồn gốc theo hướng thực chất, hiệu quả và bền vững.
Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, Thứ trưởng Võ Văn Hưng khẳng định truy xuất nguồn gốc không chỉ nhằm mục tiêu đơn thuần là rút ngắn thời gian xử lý, mà cốt lõi là kiểm soát chất lượng, bảo đảm an toàn và minh bạch sản phẩm. Việc cải cách thủ tục cần được thực hiện trên cơ sở tổ chức lại quy trình một cách khoa học, loại bỏ các khâu trung gian không cần thiết nhưng vẫn phải giữ vững yêu cầu quản lý và tiêu chuẩn của thị trường.
Thứ trưởng nhấn mạnh mọi giải pháp triển khai phải bám sát thực tiễn, tránh áp dụng máy móc hoặc phát sinh thêm rào cản cho doanh nghiệp. Truy xuất nguồn gốc cần được xác định là công cụ quản lý hiệu quả, giúp cơ quan chức năng chủ động nắm bắt thông tin, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.
Theo Thứ trưởng Võ Văn Hưng, truy xuất nguồn gốc phải được đặt trong tổng thể phát triển nông nghiệp bền vững với ba trụ cột liên kết chặt chẽ. Thứ nhất, quy hoạch vùng nguyên liệu đóng vai trò nền tảng, bảo đảm phát triển có định hướng, phù hợp với điều kiện sinh thái và nhu cầu thị trường, khắc phục tình trạng mở rộng tự phát, thiếu kiểm soát. Thứ hai, quản lý mã số vùng trồng là điều kiện bắt buộc để tham gia thị trường xuất khẩu chính ngạch, đòi hỏi việc cấp và giám sát phải chặt chẽ, gắn với trách nhiệm của địa phương và cơ quan chuyên ngành. Thứ ba, truy xuất nguồn gốc là công cụ minh bạch hóa toàn bộ chuỗi sản xuất.
 |
| Thứ trưởng Võ Văn Hưng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc thống nhất, gắn với mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và toàn bộ chuỗi sản xuất. - (Ảnh: Nguyễn Thủy) |
Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Thứ trưởng cho rằng ngành nông nghiệp cần coi dữ liệu là nền tảng của quản trị hiện đại. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về vùng trồng, mã số xuất khẩu và truy xuất nguồn gốc cần được triển khai đồng bộ trên phạm vi toàn quốc.
Thứ trưởng Võ Văn Hưng yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ số như GIS, QR code, nhật ký điện tử, blockchain hay IoT nhằm tăng tính minh bạch, giảm gian lận thương mại và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Đồng thời, đây cũng là công cụ quan trọng để xây dựng niềm tin với thị trường nhập khẩu và người tiêu dùng quốc tế.
Người đứng đầu cuộc họp đồng thời nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi tư duy phát triển nông nghiệp theo hướng kinh tế nông nghiệp hiện đại, lấy thị trường làm định hướng, tăng cường liên kết chuỗi và quản trị dựa trên dữ liệu. Ba yếu tố gồm quy hoạch vùng nguyên liệu, mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc chính là những mắt xích then chốt để tái tổ chức sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam.
Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng yêu cầu các đơn vị khẩn trương hoàn thiện quy trình, hệ thống và hướng dẫn triển khai; phân công rõ trách nhiệm, bảo đảm thực hiện đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, đi kèm cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá cụ thể trong quá trình thực hiện.
Đại diện lãnh đạo Vụ Khoa học và Công nghệ cho rằng phản ánh về việc một số doanh nghiệp, nông dân sản xuất sầu riêng chưa nắm rõ đầu mối hoặc hướng dẫn tham gia cần được nhìn nhận trong tổng thể quá trình triển khai thí điểm và hoàn thiện mô hình. Thực tế, thời gian qua Bộ đã đồng thời triển khai nhiều nhiệm vụ như xây dựng và vận hành hệ thống, hoàn thiện quy trình kỹ thuật, ban hành văn bản hướng dẫn, tổ chức tập huấn, đồng thời làm việc trực tiếp với địa phương, doanh nghiệp và các đơn vị liên quan để tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai.
Bộ cũng đã giao các đơn vị chuyên môn tiếp tục hoàn thiện hệ thống và quy trình kết nối dữ liệu; tăng cường hướng dẫn quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, kiểm soát chất lượng; hỗ trợ doanh nghiệp tham gia hệ thống và đẩy mạnh truyền thông để bảo đảm người dân, doanh nghiệp tiếp cận thông tin đầy đủ hơn.
Việc kết nối dữ liệu với gần 18.000 cơ sở sản xuất, sự tham gia của hàng trăm doanh nghiệp, nông hộ, vùng trồng và các đơn vị giải pháp công nghệ bước đầu cho thấy hệ thống đang được triển khai thực chất, từng bước mở rộng phạm vi áp dụng. Mục tiêu đặt ra không chỉ là tạo thuận lợi cho hoạt động thông quan mà còn hướng tới xây dựng nền tảng quản trị chuỗi dựa trên dữ liệu, nâng cao tính minh bạch, kiểm soát chất lượng và tăng khả năng mở rộng trên quy mô toàn quốc.
