UBND tỉnh Ninh Bình vừa quyết định thành lập Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng, với diện tích hơn 3.182 ha. Đây là một trong những vùng sinh cảnh quan trọng nhất của loài linh trưởng đặc hữu, nguy cấp này tại Việt Nam.
 |
| Voọc mông trắng hiện được xếp loại cực kỳ nguy cấp. Ảnh: CeCREC |
Khu bảo tồn nằm trên địa bàn các phường Lý Thường Kiệt, Tam Chúc và Nguyễn Úy. Trong tổng diện tích hơn 3.182 ha, rừng tự nhiên trên núi đá vôi chiếm hơn 3.016 ha, bên cạnh 64,25 ha rừng trồng và hơn 100 ha đất chưa có rừng.
Khu bảo tồn được chia thành ba phân khu gồm vùng bảo vệ nghiêm ngặt rộng 1.807,4 ha, phân khu phục hồi sinh thái 1.358,8 ha và phân khu dịch vụ - hành chính 15,8 ha. Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng Ninh Bình sẽ trực tiếp quản lý, bảo vệ và vận hành khu bảo tồn.
Việc thành lập khu bảo tồn là kết quả của quá trình nghiên cứu, bảo tồn kéo dài 10 năm với sự tham gia của các nhà khoa học, tổ chức bảo tồn quốc tế và chính quyền địa phương.
Năm 2016, Tổ chức Bảo tồn động, thực vật hoang dã quốc tế (FFI) ghi nhận tại Kim Bảng 7 đàn voọc mông trắng với khoảng 40 cá thể. Số lượng này tăng lên 73 cá thể vào năm 2018, 104 cá thể năm 2022 và khoảng 120 cá thể, thuộc 18 đàn, trong giai đoạn 2025 - 2026.
Các đợt khảo sát gần đây sử dụng nhiều công nghệ như thiết bị bay không người lái (UAV) và camera tầm nhiệt để theo dõi quần thể, đánh giá sinh cảnh và phục vụ công tác bảo tồn.
Theo dữ liệu nghiên cứu mới nhất, không gian Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc hiện là nơi cư trú của khoảng 400 cá thể voọc mông trắng. Trong đó, Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long có khoảng 250 - 300 cá thể, Kim Bảng khoảng 120 - 150 cá thể. Quần thể này chiếm hơn 90% tổng số voọc mông trắng còn tồn tại ngoài tự nhiên trên thế giới.
Việc thành lập Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng được kỳ vọng tạo hành lang sinh cảnh an toàn, tăng cường kết nối với Vân Long và Tam Chúc, qua đó góp phần bảo vệ quần thể voọc mông trắng lớn còn lại trong tự nhiên.
 |
| Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng. Ảnh: Tùng Đinh. |
Theo lãnh đạo UBND tỉnh Ninh Bình, khu bảo tồn có mục tiêu bảo vệ và phục hồi hệ sinh thái rừng núi đá vôi; bảo tồn các loài động, thực vật đặc hữu, nguy cấp, quý, hiếm, trong đó voọc mông trắng là đối tượng ưu tiên.
Các nhiệm vụ trọng tâm gồm bảo vệ và phục hồi rừng, phòng cháy chữa cháy rừng, giám sát đa dạng sinh học, nghiên cứu khoa học, đào tạo và giáo dục môi trường. Khu bảo tồn cũng được định hướng phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và các hoạt động trải nghiệm phù hợp với mục tiêu bảo tồn.
Cùng với đó, địa phương sẽ triển khai theo dõi diễn biến tài nguyên rừng, tăng cường tuyên truyền pháp luật về bảo vệ rừng và đa dạng sinh học, hợp tác quốc tế, đồng thời ổn định đời sống người dân trong khu vực.
Nguồn kinh phí thực hiện được huy động từ ngân sách nhà nước, nguồn thu dịch vụ môi trường rừng, các chương trình, đề án liên quan và những nguồn kinh phí hợp pháp khác.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Ninh Bình được giao chủ trì tổ chức thực hiện phương án thành lập khu bảo tồn, phối hợp với các sở, ngành và chính quyền địa phương kiểm tra, giám sát công tác quản lý, bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học.
