Giữa những đồi chè xanh ngát dưới chân núi Ba Vì, làng nghề trồng và chế biến chè Phú Yên, xã Yên Bài (Hà Nội) đang chuyển mình mạnh mẽ. Từ một vùng chè truyền thống, người dân nơi đây từng bước áp dụng quy trình sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, hướng đến canh tác hữu cơ, nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển thương hiệu gắn với du lịch trải nghiệm.
Nhắc đến vùng chè Phú Yên, nhiều người biết đến chị Nguyễn Thị Thiết, một trong những hộ sản xuất tiêu biểu của địa phương. Sinh ra trong gia đình có bốn đời làm chè, chị lớn lên cùng những nương chè xanh, sớm thành thạo từ khâu chăm sóc, thu hái đến sao sấy.
 |
| Vườn chè của gia đình bà Nguyễn Thị Thiết tại xã Yên Bài (TP. Hà Nội), nơi đang áp dụng quy trình sản xuất chè theo hướng VietGAP. |
Theo chị Thiết, nghề chè không chỉ là kế sinh nhai mà còn là di sản của gia đình. Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng và an toàn thực phẩm, việc giữ nghề thôi là chưa đủ.
"Làm chè ngon là điều cần thiết, nhưng làm ra sản phẩm sạch, an toàn cho người tiêu dùng mới là mục tiêu lâu dài", chị chia sẻ.
Từ suy nghĩ đó, chị mạnh dạn chuyển diện tích chè của gia đình sang sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, từng bước hướng đến canh tác hữu cơ. Gia đình ưu tiên sử dụng phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học thay thế hóa chất, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt quy trình chăm sóc và quản lý vườn chè.
Quá trình chuyển đổi không tránh khỏi khó khăn khi chi phí đầu tư tăng, năng suất có thời điểm giảm, trong khi nhiều hộ dân vẫn còn e ngại thay đổi. Song bằng sự kiên trì, mô hình đã chứng minh hiệu quả khi sản phẩm giữ được hương thơm tự nhiên, nước chè xanh trong, vị ngọt hậu đặc trưng và ngày càng được thị trường đón nhận.
Từ nền tảng đó, chị Thiết xây dựng thương hiệu "Chè xanh Tri Kỷ", từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ.
Không chỉ thành công với mô hình của gia đình, chị Thiết còn tích cực vận động bà con cùng thay đổi phương thức sản xuất.
Năm 2026, khi Trung tâm Khuyến nông Hà Nội triển khai mô hình sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP tại xã Yên Bài, chị là một trong những hộ tiên phong tham gia. Từ vài hộ ban đầu, đến nay đã có 17 hộ dân ở thôn Phú Yên cùng tham gia mô hình.
Các hộ được hỗ trợ vật tư, tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn ghi chép nhật ký sản xuất và thực hiện đầy đủ quy trình VietGAP. Đội ngũ cán bộ kỹ thuật cũng thường xuyên đồng hành, hướng dẫn người dân từ khâu bón phân, phòng trừ sâu bệnh đến thu hoạch, chế biến và bảo quản sản phẩm.
Theo ông Đinh Văn Thành, một hộ tham gia mô hình, việc sử dụng phân hữu cơ và thuốc bảo vệ thực vật sinh học không chỉ giúp cây chè sinh trưởng ổn định mà còn tạo ra sản phẩm an toàn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường.
Hiện xã Yên Bài có hơn 376 ha chè, trong đó vùng chè Phú Yên là khu vực sản xuất tập trung lớn của địa phương. Mục tiêu trong thời gian tới là mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hình thành vùng nguyên liệu tập trung, nâng cao giá trị kinh tế cho cây chè.
Theo lãnh đạo UBND xã Yên Bài, địa phương xác định chè là cây trồng chủ lực và sẽ tiếp tục phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Hà Nội để nhân rộng các mô hình sản xuất an toàn, hướng hữu cơ.
Thông qua các chương trình khuyến nông, tư duy sản xuất của người dân cũng dần thay đổi. Thay vì chỉ chú trọng sản lượng, nhiều hộ đã chuyển sang ưu tiên chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu, tạo nền tảng để chè Phú Yên phát triển bền vững trong những năm tới.
