Về thôn Chiền, xã Hoài Đức, Hà Nội, du khách có dịp tìm hiểu nghề đan quạt nan – nghề thủ công gắn bó với đời sống người dân địa phương và được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Từ những vật liệu quen thuộc như tre, giang, qua đôi bàn tay khéo léo của người thợ, những chiếc quạt nan mộc mạc được tạo nên bằng nhiều công đoạn tỉ mỉ, từ chẻ, chuốt nan đến đan, hoàn thiện sản phẩm.
 |
| Các cụ, các bà ở thôn Chiền vẫn duy trì nghề đan quạt nan hàng chục năm qua để giữ nghề. |
Nghề đan quạt nan được duy trì trong các gia đình, nhất là vào thời gian nông nhàn. Với kỹ thuật đòi hỏi sự khéo léo và kiên trì, người thợ phải xử lý từng thanh nan sao cho đều, mảnh nhưng vẫn đủ độ chắc, sau đó đan thành những chiếc quạt có hình dáng, kích thước phù hợp. Từ một vật dụng quen thuộc trong đời sống, chiếc quạt nan còn lưu giữ dấu ấn của kỹ năng thủ công và nếp sinh hoạt truyền thống ở vùng quê Bắc Bộ.
 |
| Chiếc quạt nan là một vật dụng quen thuộc của người Việt, nay đứng trước thách thức trước thời đại công nghệ khiến nhu cầu sử dụng thay đổi và thu hẹp dần. |
Không chỉ tạo thêm thu nhập cho người dân, nghề đan quạt còn là một phần ký ức cộng đồng, nơi kỹ năng nghề được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Tuy nhiên, sự phổ biến của các sản phẩm công nghiệp và thay đổi trong nhu cầu tiêu dùng đang khiến những nghề thủ công truyền thống đứng trước không ít thách thức. Chính địa phương cũng nhìn nhận nghề đan quạt nan ở thôn Chiền đang có nguy cơ mai một do sản phẩm thủ công ngày càng khó cạnh tranh về giá và số lượng với hàng công nghiệp, trong khi lực lượng người trẻ tiếp nối nghề ngày càng ít.
 |
| Nghề đan quạt ở thôn Chiền có nguy cơ mai một vì người trẻ không mặn mà theo nghề do đầu ra thấp. |
Đáng chú ý, đan quạt nan thôn Chiền hiện được xã Hoài Đức xác định là một trong 11 di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn, gồm 10 lễ hội truyền thống và 1 nghề thủ công. Cùng với các nghề như nhiếp ảnh Lai Xá, làm bún Cao Hạ hay làm bánh Bác thôn Giang Xá, nghề đan quạt nan được địa phương xem là nguồn lực cần được bảo tồn và phát huy trong phát triển văn hóa, công nghiệp văn hóa và du lịch.
Việc đưa nghề truyền thống vào đời sống đương đại đang được đặt ra như một hướng bảo tồn mới. Thay vì chỉ giữ nghề trong phạm vi các gia đình, địa phương hướng tới việc lưu giữ kỹ thuật, tư liệu hóa câu chuyện nghề, số hóa di sản và gắn bảo tồn với phát triển du lịch. Đây cũng là định hướng được xã Hoài Đức đề cập trong giai đoạn 2026-2030, với quan điểm không chỉ bảo tồn mà còn phát huy di sản trở thành nguồn lực phát triển kinh tế - văn hóa.
 |
| Việc bảo tồn một nghề thủ công như đan quạt nan được địa phương xem là nguồn lực cần được bảo tồn và phát huy trong phát triển văn hóa, công nghiệp văn hóa và du lịch. |
Trong bối cảnh đó, những chiếc quạt nan thôn Chiền không chỉ được nhìn nhận như một sản phẩm thủ công đơn thuần. Mỗi chiếc quạt là kết quả của kỹ năng xử lý nguyên liệu, sự kiên nhẫn và kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều thế hệ. Nếu được kết hợp với trải nghiệm du lịch, giới thiệu quy trình làm quạt và câu chuyện về người thợ, nghề đan quạt nan có thể trở thành một điểm nhấn trong hành trình khám phá văn hóa làng quê Hoài Đức.
Giữ nghề vì thế không chỉ là giữ một sản phẩm, mà còn là giữ kỹ năng, ký ức và câu chuyện của cộng đồng. Bài toán đặt ra với thôn Chiền là làm sao để những giá trị ấy tiếp tục sống trong đời sống hiện đại, đồng thời tạo được đầu ra và sinh kế đủ hấp dẫn để thế hệ trẻ có lý do tiếp tục nối nghề.
