Từ những vườn hồng bản địa già cỗi, năng suất suy giảm do sâu bệnh, người dân xã Na Rì, tỉnh Thái Nguyên đang từng bước chuyển sang giống hồng LT-1. Giống mới được kỳ vọng giúp nâng cao năng suất, cải thiện thu nhập và phục hồi vùng trồng hồng theo hướng hàng hóa.
 |
| Hồng LT-1 hay còn gọi là hồng không hạt là giống hồng cho năng suất cao. |
Hồng LT-1 cho năng suất tới 70 tấn/ha
Những năm gần đây, nhiều hộ dân tại xã Na Rì quan tâm phát triển giống hồng mới, kết hợp ứng dụng kỹ thuật chăm sóc nhằm nâng cao năng suất và chất lượng quả. Trong đó, hồng LT-1, còn gọi là Lương Thành 1, đang được lựa chọn nhờ khả năng thích nghi với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu địa phương.
Hợp tác xã Kim Lư là đơn vị tham gia phục tráng, chuyển giao giống và kỹ thuật sản xuất hồng LT-1 cho người dân. Theo ông Hoàng Minh Giáp, Giám đốc Hợp tác xã, đơn vị được thành lập năm 2019. Sau thời gian đầu kinh doanh cây có múi, hợp tác xã phối hợp với cơ quan chuyên môn và Viện Nghiên cứu Rau quả để phục tráng giống hồng LT-1, đồng thời triển khai dự án chuyển giao công nghệ sản xuất.
Qua thực tế canh tác, giống hồng này được đánh giá tương đối dễ trồng, có khả năng chịu hạn và chịu nước khá tốt. Tuy nhiên, tại những khu vực đất thấp, người dân vẫn cần chú trọng hệ thống thoát nước nhằm hạn chế tình trạng bó rễ, nghẹt rễ và thối rễ.
Hiện xã Na Rì có khoảng 230ha hồng. Trong năm nay, địa phương tiếp tục đăng ký với Hợp tác xã Kim Lư cung cấp giống để trồng thêm khoảng 20ha, tương đương 10.000 cây. Trước đó, hợp tác xã cũng cung cấp cây giống cho xã Côn Minh trồng khoảng 17ha.
 |
| Hồng loại một khi đưa về Hà Nội có thể được bán lẻ với giá khoảng 70.000 đồng/kg, trong khi giá bán sỉ của hợp tác xã dao động 40.000-45.000 đồng/kg. |
Theo đánh giá của Hợp tác xã Kim Lư, năng suất bình quân của hồng LT-1 đạt khoảng 55-60 tấn/ha, những khu vực có điều kiện thuận lợi có thể đạt 70 tấn/ha. Với giá thu mua tại vườn trung bình 30.000 đồng/kg, lợi nhuận có thể đạt gần 300 triệu đồng/ha.
Không chỉ cải thiện năng suất, đầu ra sản phẩm cũng đang tạo động lực để người dân mở rộng diện tích. Hợp tác xã thu mua hồng tại vườn, sau đó thực hiện ngâm, khử chát theo quy trình khoa học được Viện Nghiên cứu Rau quả chuyển giao.
Hồng loại một khi đưa về Hà Nội có thể được bán lẻ với giá khoảng 70.000 đồng/kg, trong khi giá bán sỉ của hợp tác xã dao động 40.000-45.000 đồng/kg. Đơn vị cũng định hướng xây dựng quy trình sản xuất khép kín, đẩy mạnh chuyển đổi số và marketing để nâng cao khả năng tiêu thụ.
Người dân từng bước mở rộng diện tích
Tại thôn Lương Thành, ông Hoàng Văn Việt đang phát triển hơn 2ha hồng với trên 900 cây, trong đó hơn 500 cây đã cho thu hoạch. Gia đình ông bắt đầu đưa giống hồng mới về trồng từ khoảng năm 2019, lấy mắt giống từ Viện Nghiên cứu Rau quả để ghép, sau đó từng bước nhân rộng.
Ông Việt cho biết, giống hồng mới phù hợp với điều kiện đất đai của gia đình, chăm sóc tương đối đơn giản và ít sâu bệnh. Mỗi cây cho trung bình 30-40kg quả, những cây lớn có thể đạt hơn 1 tạ.
Với giá bán tại vườn khoảng 30.000 đồng/kg, vườn hồng mang lại cho gia đình ông lợi nhuận khoảng 100 triệu đồng/năm. Khoản thu nhập này được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng khi diện tích trồng hồng bước vào giai đoạn cho thu hoạch ổn định.
Hồng bản địa rụng quả, cần hướng cải tạo và thay thế
Trong khi các vườn hồng giống mới cho thấy tín hiệu tích cực, một số vùng trồng hồng thuộc khu vực Bắc Kạn cũ đang phải đối mặt với tình trạng cây nhiễm bệnh, rụng quả và suy giảm sản lượng.
Theo ông Nguyễn Đình Điệp, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Thái Nguyên, toàn tỉnh hiện có trên 1.000ha hồng. Những năm gần đây, thời tiết thay đổi khiến diện tích hồng bản địa bị nhiễm bệnh khá lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất.
Từ thực tế này, chuyển đổi sang giống hồng mới được xem là một hướng giải pháp nhằm cải tạo những vườn cây già cỗi, năng suất thấp hoặc bị thoái hóa.
Tuy nhiên, ông Điệp cho rằng người dân không nhất thiết phải phá bỏ hoàn toàn những vườn hồng cũ. Thay vào đó, có thể đốn tỉa, ghép cải tạo bằng giống mới. Đối với diện tích trồng mới, hồng LT-1 có thể được đưa vào cơ cấu cây trồng để từng bước thay thế những vùng hồng bản địa bị thoái hóa, nhiễm bệnh.
Thời gian tới, Hội Nông dân tỉnh Thái Nguyên dự kiến phối hợp với người dân, chính quyền địa phương và các địa phương khác để tuyên truyền, khuyến cáo nhân rộng mô hình canh tác, ứng dụng kỹ thuật chăm sóc và bảo vệ vườn hồng.
Nâng cao giá trị từ giống hồng mới
Theo ông Ngô Minh Quang, cán bộ Viện Nghiên cứu Rau quả, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, giống hồng LT-1 đã được viện tuyển chọn, sản xuất, theo dõi và đánh giá trong nhiều năm trước khi đưa vào sản xuất. Giống có ưu điểm không kén đất, dễ trồng, năng suất cao, ổn định và có khả năng kháng sâu bệnh tốt.
 |
Đáng chú ý, quả hồng LT-1 có kích thước lớn, gấp khoảng 3-4 lần giống hồng bản địa. Trung bình 5-6 quả đạt 1kg. Một số cây cho thu hoạch khoảng 2 tạ quả, thậm chí trên 2 tạ. Với giá bán 30.000 đồng/kg, mỗi cây có thể mang lại doanh thu khoảng 6 triệu đồng.
Dù vậy, để xây dựng những vườn hồng năng suất cao, chất lượng ổn định, ông Quang nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn cây giống khỏe, nguồn giống tốt và vườn cây đầu dòng đạt yêu cầu phục vụ nhân giống.
Từ một loại cây trồng bản địa, cây hồng tại Thái Nguyên đang đứng trước yêu cầu đổi mới để thích ứng với điều kiện sản xuất. Việc kết hợp đưa giống mới vào vùng trồng phù hợp, ghép cải tạo vườn già cỗi và áp dụng kỹ thuật chăm sóc, kiểm soát sâu bệnh có thể giúp nâng cao hiệu quả kinh tế.
Nếu được tổ chức đồng bộ từ khâu giống, chăm sóc đến thu hoạch, sơ chế và tiêu thụ, vùng hồng mới ở Na Rì có thể mở ra hướng phát triển sản xuất hàng hóa, đồng thời góp phần phục hồi những diện tích hồng bản địa đang đối mặt với tình trạng bệnh, rụng quả và giảm năng suất.
Sản phẩm hồng không hạt LT-1 của Hợp tác xã Kim Lư tại xã Na Rì đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao, tạo thêm cơ sở để địa phương hướng tới nâng cao giá trị và khả năng tiêu thụ sản phẩm.
