Bắc Hà (Lào Cai): Vùng đất hội tụ nguồn dược liệu quý

Lợi thế tự nhiên tạo nền tảng cho ngành dược liệu

Trồng cây cát cánh ở Bắc Hà cho thu nhập cao. Ảnh: Báo Lào Cai

Xã Lùng Phình (huyện Bắc Hà cũ, Lào Cai) nằm ở độ cao trên 1.000m so với mực nước biển, khí hậu quanh năm mát mẻ, thổ nhưỡng phì nhiêu. Đây là điều kiện lý tưởng để phát triển các loại cây dược liệu có giá trị kinh tế cao như đương quy, cát cánh, tam thất, atiso.

Nếu như trước đây, người dân chỉ khai thác tự phát từ rừng thì nay, với sự tham gia của chính quyền và doanh nghiệp, Lùng Phình đã hình thành vùng chuyên canh dược liệu theo hướng hàng hóa, gắn với chuỗi liên kết sản xuất – tiêu thụ.

Hiệu quả kinh tế vượt trội so với cây lương thực

Thung lũng dược liệu cát cánh thôn Lả Dì Thàng ở Bắc Hà. Ảnh: Khuất Linh

Thực tế cho thấy, giá trị kinh tế từ cây dược liệu Bắc Hà cao gấp nhiều lần so với cây trồng truyền thống. Ông Giàng Seo Vu (thôn Lả Nhì Thàng) cho biết, từ khi chuyển đổi 1ha đất trồng ngô sang trồng cát cánh, gia đình có thu nhập 150 – 200 triệu đồng/năm, thay vì chỉ vài chục triệu đồng từ cây lúa, cây ngô.

Một số hộ gia đình tham gia HTX Nông nghiệp Cồ Dề Chải còn trồng thêm tam thất, thất diệp nhất chi hoa – những loại dược liệu có giá trị cao trên thị trường. Nhờ đó, mức thu nhập 100 – 150 triệu đồng/năm/hộ đã trở thành con số phổ biến, góp phần cải thiện rõ rệt đời sống đồng bào vùng cao.

Liên kết chuỗi sản xuất – tiêu thụ: Chìa khóa thành công

Theo anh Sùng Seo Sếnh – Phó Giám đốc HTX Cồ Dề Chải, việc hình thành hợp tác xã và áp dụng mô hình liên kết đã thay đổi hoàn toàn cách sản xuất. Hơn 1.000 hộ nông dân hiện tham gia trồng dược liệu trên diện tích khoảng 40ha, được cung ứng giống, tập huấn kỹ thuật và bao tiêu đầu ra.

Mô hình này giúp người dân yên tâm canh tác, đồng thời giải quyết được vấn đề tồn kho, rớt giá – vốn là hạn chế của nông sản miền núi. Hợp tác xã đóng vai trò “cầu nối” giữa nông dân và doanh nghiệp, góp phần hình thành chuỗi giá trị khép kín.

Tăng trưởng gắn với bảo tồn nguồn gene quý

Đồng bào DTTS tại Bắc Hà trồng cây dược liệu. Ảnh: Báo dân tộc

Việc chuyển từ khai thác tự nhiên sang trồng trọt có ý nghĩa quan trọng trong bảo tồn tài nguyên. Nhiều loại dược liệu quý như đương quy, tam thất, cát cánh vốn đứng trước nguy cơ cạn kiệt nay được bảo tồn và nhân rộng.

Song song đó, người dân còn xen canh các loại rau màu, ớt ngắn ngày để tăng thu nhập, tạo nên hệ sinh thái nông nghiệp đa dạng. Đây chính là hướng đi bền vững, vừa tạo sinh kế ổn định vừa giữ gìn tài nguyên sinh học.

Định hướng phát triển: Xây dựng thương hiệu vùng dược liệu

Mô hình này đang được nhân rộng khắp các xã ở Bắc Hà.

Theo ông Trần Hoàng Tuân – Bí thư Đảng ủy xã Lùng Phình, năm 2025 xã đặt mục tiêu mở rộng diện tích dược liệu lên 171ha, tập trung vào các cây chủ lực như đương quy, cát cánh, atiso. Chính quyền địa phương sẽ tiếp tục phối hợp với các trung tâm dịch vụ nông nghiệp, doanh nghiệp để ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm, đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu “dược liệu Lùng Phình” gắn với vùng cao Bắc Hà.

Đây là bước đi quan trọng nhằm nâng cao giá trị gia tăng, đưa sản phẩm dược liệu không chỉ tiêu thụ trong nước mà còn hướng đến xuất khẩu.

Từ những nương ngô, nương lúa kém hiệu quả, người dân Lùng Phình đã mạnh dạn chuyển đổi sang trồng dược liệu, tạo nguồn thu nhập gấp nhiều lần. Mô hình phát triển dược liệu bền vững ở đây không chỉ giúp cải thiện đời sống kinh tế mà còn góp phần bảo tồn nguồn gene quý, tạo tiền đề xây dựng vùng dược liệu hàng hóa quy mô lớn.

Nếu được hỗ trợ đồng bộ về vốn, kỹ thuật và thương hiệu, ngành dược liệu Bắc Hà hoàn toàn có thể trở thành trụ cột kinh tế mới cho nông nghiệp vùng cao.