Từ ngày 1/7/2026, Nghị định 180/2026/NĐ-CP của Chính phủ về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước hoàn thiện khung pháp lý cho việc hình thành và vận hành thị trường carbon rừng tại Việt Nam.
 |
Theo quy định mới, việc mua bán tín chỉ carbon rừng sẽ được quản lý chặt chẽ nhằm bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả. Không phải mọi chủ rừng đều có thể trực tiếp tham gia giao dịch tín chỉ carbon. Để được phép cung ứng dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon, các chủ rừng, tổ chức hoặc địa phương cần xây dựng dự án carbon rừng theo đúng quy định, thực hiện các bước đo đạc, kiểm kê, báo cáo lượng khí nhà kính được hấp thụ hoặc giảm phát thải, đồng thời trải qua quá trình thẩm định và xác nhận của cơ quan có thẩm quyền.
Sau khi được xác nhận kết quả giảm phát thải hoặc cấp tín chỉ carbon, các chủ thể mới đủ điều kiện tham gia giao dịch trên thị trường. Hoạt động chuyển nhượng có thể được thực hiện thông qua hợp đồng hoặc trên sàn giao dịch carbon theo quy định của pháp luật.
Một trong những nội dung quan trọng của nghị định là quy định rõ về quyền sở hữu và quản lý tín chỉ carbon. Đối với diện tích rừng thuộc sở hữu toàn dân, quyền đại diện chủ sở hữu đối với kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon được giao cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Trong khi đó, các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân có quyền sử dụng rừng hợp pháp có thể tham gia các dự án carbon để tạo nguồn thu từ tài nguyên rừng.
Nghị định cũng đặt ra nguyên tắc nghiêm ngặt nhằm tránh tình trạng giao dịch trùng lặp. Theo đó, lượng carbon hoặc tín chỉ carbon đã được chuyển nhượng cho một bên sẽ không được tiếp tục giao dịch cho bên khác. Quy định này được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng thị trường carbon minh bạch, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Về cơ chế tài chính, giá trị dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon rừng được tính theo lượng khí CO₂ hấp thụ hoặc lượng tín chỉ carbon được xác nhận. Giá giao dịch sẽ do các bên thỏa thuận hoặc hình thành thông qua thị trường, bảo đảm phù hợp với quy định quản lý nhà nước và diễn biến cung cầu thực tế.
Việc ban hành Nghị định 180/2026/NĐ-CP được đánh giá là bước đi quan trọng trong quá trình thương mại hóa giá trị môi trường của rừng. Không chỉ mở thêm nguồn thu cho người làm nghề rừng, chính sách mới còn tạo động lực thúc đẩy bảo vệ, phát triển rừng bền vững, đồng thời góp phần thực hiện các cam kết giảm phát thải khí nhà kính và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam trong những thập kỷ tới.
