Hà Nội đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ tiêm vaccine phòng dại trên 90% tổng đàn chó, mèo mỗi năm trong giai đoạn 2026 - 2030, đồng thời tăng cường quản lý vật nuôi, giám sát dịch tễ và phối hợp giữa ngành thú y với y tế nhằm hạn chế nguy cơ bệnh dại lây truyền sang người.
 |
| Các phường ở Hà Nội tổ chức tiêm vắc xin phòng bệnh dại cho chó mèo tháng 4/2025. Ảnh: Nguyên Minh |
Thông tin được đưa ra tại hội thảo chuyên đề “Phòng, chống bệnh dại trong thực hành thú y: Cập nhật dịch tễ - Chẩn đoán - Tiêm phòng - Quản lý tại Hà Nội” do Hội Khoa học Kỹ thuật Thú y Việt Nam phối hợp với Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội tổ chức.
Theo ông Ngô Đình Loát, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội, thành phố hiện có số lượng chó, mèo lớn và phân bố trên địa bàn rộng, vì vậy công tác thống kê, quản lý đàn, tổ chức tiêm phòng và giám sát bệnh dại cần được thực hiện thường xuyên, liên tục.
Thống kê tháng 5/2026 cho thấy Hà Nội có 200.457 hộ nuôi chó, mèo, với 297.976 con chó và 59.088 con mèo. Chó chiếm khoảng 84,2% tổng đàn, trong khi mèo chiếm khoảng 15,8%. Vật nuôi tập trung nhiều tại khu vực ngoại thành, tạo thêm áp lực đối với công tác quản lý và tổ chức tiêm phòng.
Đến tháng 9/2026, toàn thành phố đã tiêm phòng dại cho 322.462 lượt chó, mèo, đạt 84,1% kế hoạch. Tỷ lệ tiêm phòng được báo cáo đạt 91,6%.
Trong giai đoạn 2026 - 2030, Hà Nội hướng tới duy trì tỷ lệ tiêm vaccine phòng dại trên 90% tổng đàn chó, mèo hằng năm. Bên cạnh các đợt tiêm chính, những vật nuôi mới phát sinh hoặc chưa được tiêm cần được tiêm bổ sung kịp thời. Việc tiêm nhắc lại được thực hiện căn cứ thời gian bảo hộ của vaccine và hướng dẫn chuyên môn.
Cơ quan thú y cũng khuyến cáo chủ nuôi lưu giữ đầy đủ thông tin tiêm phòng để thuận lợi cho việc theo dõi, quản lý và xác định tình trạng miễn dịch của vật nuôi.
Mặc dù từ năm 2023 đến nay Hà Nội không ghi nhận trường hợp tử vong do bệnh dại trên người, virus dại vẫn được phát hiện trên động vật tại một số địa bàn.
Các trường hợp bệnh trên động vật đã xuất hiện tại 8 thôn thuộc 6 xã gồm Hòa Lạc, Hạ Bằng, Đoài Phương, Thạch Thất, Kiều Phú và Yên Xuân.
TS. Cấn Xuân Minh, Trưởng phòng Dịch tễ, Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội cho biết, trong năm 2026 thành phố vẫn ghi nhận những tình huống có nguy cơ phơi nhiễm bệnh dại.
Ngày 25/2, tại xã Hạ Bằng, 7 người phải điều trị dự phòng sau khi tiếp xúc với chó, mèo nghi mắc bệnh. Đến ngày 6/3, một vụ việc khác được ghi nhận liên quan đến việc người dân tiếp xúc không an toàn với đàn chó gồm 18 con.
Riêng trong tháng 7/2026, Hà Nội có 3.953 người được xử lý vết thương, 4.693 người điều trị dự phòng bằng vaccine và 458 người sử dụng huyết thanh kháng dại.
Trên phạm vi cả nước, tính đến ngày 12/9/2026 đã ghi nhận 54 trường hợp tử vong do bệnh dại tại 21 tỉnh, thành phố. Thực tế này cho thấy dù Hà Nội đã nhiều năm không ghi nhận ca tử vong, nguy cơ lây truyền bệnh từ động vật sang người vẫn cần được kiểm soát chặt chẽ.
Theo cơ quan chuyên môn, một trong những yếu tố quan trọng trong phòng, chống bệnh dại là phát hiện sớm chó, mèo có biểu hiện bất thường.
Các dấu hiệu cần lưu ý bao gồm thay đổi bất thường về hành vi hoặc trạng thái thần kinh; cắn, cào người hay động vật khác không rõ nguyên nhân; hoặc xuất hiện triệu chứng bệnh sau khi từng tiếp xúc với động vật mắc hoặc nghi mắc dại.
Tuy nhiên, người dân không nên căn cứ vào một biểu hiện đơn lẻ để tự kết luận vật nuôi mắc bệnh. Khi phát hiện chó, mèo có dấu hiệu nghi ngờ, cần cách ly và thông báo cho cơ quan chuyên môn để tổ chức giám sát, xác minh, lấy mẫu xét nghiệm khi cần thiết và thực hiện các biện pháp xử lý phù hợp.
Đối với hộ gia đình, quản lý đàn chó, mèo được xác định là biện pháp quan trọng ngay từ đầu. Chủ nuôi cần thực hiện đăng ký, kê khai theo quy định; nuôi nhốt, xích hoặc quản lý vật nuôi trong khuôn viên, không để chó chạy rông.
Khi đưa chó ra nơi công cộng, chủ nuôi phải có biện pháp quản lý và thực hiện rọ mõm theo quy định nhằm hạn chế nguy cơ cắn người cũng như tiếp xúc với động vật khác.
Đối với chó, mèo nghi mắc bệnh dại, chủ nuôi không được tự ý giết mổ, sử dụng, bán hoặc tự điều trị theo kinh nghiệm; đồng thời không che giấu hoặc chậm thông báo cho cơ quan chức năng.
Bên cạnh trách nhiệm của người nuôi, lực lượng thú y được đánh giá có vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm nguy cơ bệnh dại.
Do thường xuyên tiếp xúc với chó, mèo trong quá trình khám bệnh, điều trị và tiêm phòng, bác sĩ thú y có điều kiện nhận diện những biểu hiện bất thường, tư vấn cho chủ nuôi và kịp thời cung cấp thông tin cho cơ quan chuyên môn.
Các cơ sở hành nghề thú y cần thực hiện tiêm phòng đúng quy định, quản lý thông tin tiêm chủng, đánh giá nguy cơ đối với động vật có biểu hiện bất thường; đồng thời phối hợp với cơ quan chức năng trong điều tra dịch tễ, lấy mẫu, giám sát và xử lý các trường hợp nghi mắc bệnh.
Khi xác định có động vật mắc dại, các biện pháp xử lý cần được triển khai đồng bộ, gồm cách ly, theo dõi động vật nghi mắc hoặc nghi nhiễm; vệ sinh, tiêu độc, khử trùng; quản lý đàn chó, mèo tại khu vực nguy cơ và tổ chức tiêm phòng khẩn cấp bao vây ổ dịch.
Cùng với đó, ngành thú y cần phối hợp với ngành y tế để điều tra dịch tễ, xác định những người có nguy cơ phơi nhiễm và hướng dẫn điều trị dự phòng kịp thời.
Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030 và những năm tiếp theo kiểm soát hiệu quả bệnh dại trên đàn chó, mèo, hướng tới không còn trường hợp tử vong do bệnh dại trên người.
Ngoài việc duy trì tỷ lệ tiêm phòng trên 90% tổng đàn, thành phố cũng hướng tới 100% xã, phường triển khai giám sát chó, mèo mắc hoặc nghi mắc bệnh dại, qua đó phát hiện nguy cơ sớm và giảm khả năng lây truyền bệnh từ động vật sang cộng đồng.
