Nghề thu mật hoa dừa hiện phát triển mạnh ở các tỉnh trồng dừa miền Tây Nam Bộ như Trà Vinh, Bến Tre và một số khu vực thuộc Cần Thơ. Tại đây, thay vì chờ thu hoạch trái, nhiều hộ nông dân chọn cách “đánh thức” búp hoa dừa để khai thác mật – hướng đi mới được đánh giá có giá trị kinh tế cao.
“Đánh thức” búp hoa bằng đôi tay
Để thu mật, người thợ phải chọn những búp hoa dừa to, khỏe, còn gọi là “lưỡi mèo”. Sau khi cắt phần đầu búp, công đoạn quan trọng nhất bắt đầu: massage.
 |
| Ở nhiều vùng trồng dừa của Việt Nam, nghề thu mật hoa dừa đang dần trở thành hướng đi mới, mở ra nguồn thu đáng kể cho nông dân. |
Mỗi ngày hai lần, sáng và chiều, người làm nghề phải leo lên cây, dùng tay vuốt nhẹ và gõ đều quanh búp hoa để kích thích tuyến mật tiết ra. Lực tay phải vừa đủ – quá mạnh có thể làm hỏng búp, quá nhẹ thì mật không chảy. Công việc đòi hỏi sự khéo léo, cảm nhận tốt và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều vụ mùa.
Sau vài ngày “chăm sóc”, mật bắt đầu nhỏ giọt và được hứng vào bình hoặc túi buộc quanh búp. Trung bình một bông có thể cho khoảng nửa lít mật mỗi ngày và kéo dài gần một tháng. Tính cả chu kỳ, một cây dừa có thể mang lại 20–25 lít mật.
Thu nhập cao nhưng không phải ai cũng làm được
Với giá bán dao động từ 100.000 đến 300.000 đồng mỗi lít tùy loại và mức độ chế biến, mật hoa dừa đang trở thành nguồn thu hấp dẫn. Nhiều hộ cho biết thu nhập từ khai thác mật có thể cao gấp nhiều lần so với chỉ bán trái dừa.
Tùy quy mô vườn, người trồng có thể đạt mức thu vài triệu đến hơn chục triệu đồng mỗi tháng. Với những vườn lớn, có liên kết tiêu thụ ổn định, con số còn cao hơn.
 |
| Công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn, cảm nhận tinh tế và cả kinh nghiệm tích lũy qua nhiều vụ mùa. Chỉ cần sai nhịp, cả búp hoa có thể mất khả năng cho mật. |
Đối với thợ chuyên đi massage thuê, thù lao thường được tính theo sản lượng hoặc thỏa thuận theo tháng. Mức phổ biến dao động khoảng 300.000–500.000 đồng mỗi ngày công nếu làm toàn thời gian, chưa kể thưởng theo năng suất. Tuy nhiên, vì đặc thù công việc phụ thuộc vào mùa vụ và số lượng búp hoa, thu nhập cũng có sự chênh lệch giữa các vườn.
Nhìn qua có vẻ nhẹ nhàng, nhưng nghề này đòi hỏi nhiều kỹ năng đặc thù. Trước hết là sức khỏe và khả năng leo trèo. Cây dừa cao từ 10–20 mét, thân trơn, người thợ phải leo lên xuống liên tục mỗi ngày. Chỉ cần sơ suất có thể gặp nguy hiểm.
Thứ hai là đôi tay khéo léo. Nhịp gõ, lực vuốt phải đều và chính xác. Người trong nghề ví công việc này như một “nghệ thuật thủ công” – nơi cảm giác bàn tay quyết định dòng mật có chảy đều hay không.
 |
| Sau vài ngày “chăm sóc”, mật bắt đầu nhỏ giọt và được hứng vào túi hoặc bình buộc quanh búp. Trung bình, một bông dừa có thể cho khoảng nửa lít mật/ngày, kéo dài gần một tháng. |
Bên cạnh đó là sự kiên nhẫn. Mỗi búp hoa cần được massage đều đặn suốt gần một tháng. Chỉ cần bỏ dở vài ngày, sản lượng mật có thể giảm đáng kể.
Cuối cùng là hiểu biết về sinh trưởng của cây dừa. Chọn đúng thời điểm búp hoa đạt độ tuổi thích hợp để khai thác là yếu tố quyết định thành bại.
Đổi trái lấy mật – bài toán kinh tế mới
Khai thác mật đồng nghĩa với việc hy sinh buồng hoa, tức không có trái dừa từ buồng đó. Vì vậy, người trồng phải cân nhắc giữa sản lượng trái và giá trị mật. Ở những nơi có đầu ra ổn định, nhiều hộ đã mạnh dạn chuyển hướng sang chuyên thu mật.
Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng chuộng sản phẩm tự nhiên, ít tinh luyện, mật hoa dừa được xem là lựa chọn thay thế cho đường công nghiệp. Từ những động tác “vuốt ve” tưởng như giản đơn, một hướng đi mới cho cây dừa miền Tây đang dần hình thành – nơi giá trị không chỉ nằm ở trái, mà còn ở chính búp hoa âm thầm trên ngọn.
