Vào những ngày đầu xuân Bính Ngọ 2026, nhóm phóng viên Tạp chí Việt Nam hương sắc về xã Thăng An, thành phố Đà Nẵng, vùng đất nổi tiếng có Di tích lịch sử cấp quốc gia (địa điểm diễn ra cuộc đấu tranh Hà Lam - Chợ Được), các Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia (Lễ hội rước cộ Bà Chợ Được; Hát Bả Trạo tại Lễ hội Cầu ngư và Dân ca bài chòi), có ẩm thủy, ẩm thực khó quên như nước mắm Cửa Khe, rượu nếp 7 Vương, khoai lang Trà Đỏa, tôm, cá trên sông Trường Giang. Hạnh phúc nhất là được thưởng thức chương trình nghệ thuật “Hương sắc Thăng An - Lễ hội Bà Chợ Được”; cùng các lễ hội: Cúng Bà, Chợ quê, Cầu ngư, Đua ghe, Bóng đá tranh cúp Tứ Hùng... trong một lễ hội lớn - Lễ hội Bà Chợ Được năm 2026.
|
Các lễ hội có sức hút ngoài sức tưởng tượng. Ngoài các xã mới của huyện Thăng Bình như Thăng Bình, Thăng Trường, Đồng Dương, Thăng Phú, đông đảo đại biểu các địa phương: phường Điện Bàn Đông, xã Khâm Đức, xã Vu Gia, xã Duy Nghĩa, Hội đồng hương xã Thăng An tại thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đà Nẵng, các đồn biên phòng Cửa Đại, Kỳ Hà, Bình Minh... cũng đã về dự. Ấn tượng cho bà con địa phương và du khách thập phương là lễ rước 4 bàn cộ (xe hoa) gồm Phù Đổng Thiên Vương, Quang Trung - Nguyễn Huệ, Ngày hội dân chủ của nhân dân và Bác Hồ kêu gọi toàn dân kháng chiến. Điều hấp dẫn và thú vị là các xe hoa đều được các cháu thiếu nhi, học sinh Tiểu học và Trung học cơ sở đóng vai Phù Đổng, Quang Trung, quân sĩ, bộ đội, công an, nhân sĩ, trí thức và các tầng lớp nhân dân. Không chỉ máy bay, ngựa, voi, xe tăng, các cỗ súng, gươm đao, giáo mác, quần áo phục trang đều được các thợ may, nghệ nhân, nghệ sĩ lắp đặt, trang trí, cắt, dán. Đặc biệt cộ Quang Trung, do anh Nguyễn Văn Hiếu phụ trách có sức thuyết phục, lay động nhất. Cộ tái hiện quang cảnh tướng lĩnh, binh sĩ Tây Sơn thần tốc kéo quân ra Bắc diệt quân Thanh, rồi tiếp nối thần tốc chiến dịch Quang Trung (theo chỉ đạo của Thủ tướng Phạm Minh Chính), các chú bé đóng vai bộ đội, công an đã cầm bay, trát hồ xây dựng kịp thời các ngôi nhà cho dân bị thiệt hại sập nhà, trôi nhà sau bão lũ. Cộ mang tính thời sự được mọi người dán mắt quan tâm là hình ảnh các thùng phiếu, các tầng lớp sĩ, nông, công, binh thể hiện sự hân hoan hăng hái cầm lá phiếu đi bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp.
|
Trong hàng trăm người về dự lễ, chúng tôi bắt gặp những gương mặt rám nắng, gió biển, nắng sông của các ngư dân sông, biển “ăn to, nói lớn”. “Lúc sinh tiền, Ngài trú ngụ đại dương/ Khi tử hận ký thân nơi lục địa/ Người ngư nghiệp đền ơn đáp nghĩa/ Lúc hành thuyền, Ngài cải tổ hoàn sinh” - lời bài hát Bả Trạo viết về nỗi thương tiếc khi Cá Ông lụy đã mở đầu Lễ hội Cầu ngư được thể hiện trên biển Bình Minh, tái hiện trên sân khấu Hương sắc Thăng An - Lễ hội Bà Chợ Được. Và lễ hội đua ghe trên sông, chèo thuyền thúng trên biển đã trở thành nếp truyền thống khi Tết đến Xuân về, nhất là trong Lễ hội Cầu ngư: “Trai làng lực lưỡng/ Vững chắc tay chèo/ Hò dô, hố hợi/ Giật giải đua ghe”…
|
Cảnh tượng khó quên là nhân dân đứng, ngồi kín trên đường, trên cầu, trên cỏ, trên du thuyền, trên ca nô, trên các quầy của Hội chợ quê dày đặc hai bên bờ sông dài khoảng 2 cây số để háo hức, reo mừng ủng hộ các đội đua ghe Cẩm Thanh, Sơn Trà, Thăng An, Bình Minh... thi tranh giải.
Lễ hội chính và lớn trong “Hương sắc Thăng An” là dâng lễ, dâng hương tri ân Bà Chợ Được. Không kể hết cơ man nào hương hoa, trà quả của các ban ngành đoàn thể, cá nhân dâng lên lễ Bà. Ấn tượng nhất là một đoàn làng Phúc Ấm - nơi Lăng Bà Chợ Được - khăn đóng áo dài tề chỉnh, hai bên trống, chiêng dồn dập cử hành lễ.
Cụ Nguyễn Văn Sơn, Trưởng ban trị sự Lăng cho biết: "Bà Chợ Được, họ Nguyễn, tên Của, sinh năm Canh Thân 1800 tại phiếm Ái Châu, làng Phường Chào, huyện Diên Phước (nay là xã Vu Gia, thành phố Đà Nẵng). Năm 1817, Bà quy tiên, dân làng lập đền thờ tại quê nhà. Năm 1852, Bà hiển linh tại làng Phước Ấm, xã Thăng An sáng lập chợ Được, giúp dân buôn bán, chữa bệnh, trừng trị bọn tham tàn, người dân tin là ân huệ được ban nên gọi là chợ Được, với ý nghĩa “được” may mắn, thuận lợi trong mua bán, làm ăn.
Để tri ân công đức của Bà, nhân dân làng Phước Ấm lập lăng, hương khói phụng thờ và tổ chức lễ tế hằng năm. Bà được triều đình nhà Nguyễn nhiều lần sắc phong, tôn vinh là “Thượng đẳng thần”. Năm 2008, Lăng Bà Chợ Được được công nhận Di tích lịch sử cấp tỉnh, đến năm 2014, Lễ hội rước cộ Bà Chợ Được được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.
|
Đứng dưới Du thuyền Chợ Được thơm nức mùi tôm, cá nướng - đặc sản trên sông Trường Giang, hai anh Nguyễn Văn Hiếu, Phan Văn Cảnh đồng chủ nhân Du thuyền Chợ Được, phấn chấn: “Năm nay lãnh đạo, chính quyền xã Thăng An tổ chức Lễ hội chợ quê thu hút gần 100 gian hàng lớn nhỏ phục vụ ẩm thực và văn hóa, văn nghệ hô bài chòi, hát dân ca sôi động. Riêng bến sông này, nơi du thuyền chúng tôi đứng, ngày xưa là ghe bầu từ Tam Kỳ ghé đây buôn bán, nghỉ ngơi. “Mít non gửi xuống, cá chuồn gửi lên”, hàng hóa vải, lụa, củi, gạo muối... tấp nập trên bến dưới thuyền."
 |
| Tái hiện phiên chợ quê ở Chợ Được |
Còn trên bến, bên phải Lăng Bà là các gian hàng của Trung tâm OCOP xã Thăng An, trưng bày 18 dòng sản phẩm, tiêu biểu có nếp Hương Lân Trường Giang, dầu mè đen, yến sào đất Quảng, trà hương sen, nước mắm Cửa Khe, các loại rượu 7 Vương.
|
Anh Trương Minh Vương, chủ nhân mời chúng tôi nhấm nháp chén rượu nếp sản phẩm địa phương bộc bạch: “Em không chạy theo số lượng, mà đi vào chất lượng phục vụ rượu sạch, rượu góp phần nâng cao sức khỏe cho bà con. Rượu của em, bà con khen là rượu tình, rượu nghĩa, không chỉ dừng lại ở ẩm thủy hàn huyên, gặp mặt, mà còn dùng cho lễ lạt, cưới hỏi, cúng tế đình, đền, lăng, miễu.”
 |
| Quang cảnh người chơi Bài chòi |
Thật vậy, về dự các lễ hội ở Thăng An, chúng tôi như say tình đất địa linh, say nghĩa đồng bào, đồng đội, đồng hương. Nhà báo Lê Anh Dũng - Trưởng đại diện Văn phòng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên của Tạp chí Việt Nam hương sắc có đề xuất với lãnh đạo, chính quyền xã Thăng An mấy ý kiến nhỏ và được tiếp thu: "Sẽ huy động Câu lạc bộ di sản áo dài Trung tâm di sản văn hóa xứ Quảng tích cực tham gia các lễ hội ở Thăng An. Cần có kế hoạch nạo vét sông Trường Giang, tái hiện lại các ghe bầu xưa, tuyển đội dân ca bài chòi hô hát trên sông, chế biến đặc sản ẩm thực, ẩm thủy phục vụ du khách, nâng tầm du lịch, dịch vụ văn hóa và phát triển kinh tế của nhân dân địa phương. Cần huy động sức dân mở và duy trì chợ đêm dọc bờ sông gần chợ Được, gần khu vực cầu vào dịp cuối tháng để phát huy tay nghề, đẩy mạnh làng nghề, nâng cao đời sống nhân dân."
