Thứ làm nên tên tuổi của làng nghề mây tre đan Thượng Hiền không nằm ở máy móc hay quy trình sản xuất hiện đại, mà ở đôi bàn tay khéo léo cùng sự nghiêm cẩn được truyền nối qua nhiều thế hệ. Từ khâu xử lý nguyên liệu đến từng công đoạn nhỏ nhất, tất cả đều đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm lâu năm. Mây tươi sau khi thu hoạch được làm sạch, loại bỏ phần già cứng để giữ lại lõi dẻo. Những nan mây được chẻ đều, sau đó phơi nắng đến khi khô hoàn toàn – công đoạn tưởng chừng đơn giản nhưng lại quyết định độ bền của sản phẩm.
Trong nghề có câu truyền miệng: “Chỉ một nan sai là hỏng cả tấm”. Với người thợ, đó không chỉ là lời nhắc về kỹ thuật, mà còn là yêu cầu khắt khe về sự tập trung và kiên nhẫn – những yếu tố được tích lũy qua thời gian, khó có thể học được trong thời gian ngắn.
 |
| Từng nan mây được chẻ đều tăm tắp, sau đó phơi nắng kỹ lưỡng nhằm loại bỏ hoàn toàn độ ẩm, qua đó bảo đảm độ bền lâu dài cho sản phẩm. |
Tuy nhiên, phía sau những sản phẩm thủ công tinh xảo là thực trạng đáng lo ngại. Hiện nay, lực lượng lao động chính của làng nghề chủ yếu là người trung niên và cao tuổi. Với họ, nghề không chỉ là sinh kế mà còn là một phần gắn bó sâu sắc với đời sống.
Bà Phạm Thị Tám (55 tuổi) cho biết, trước đây hầu như cả làng đều tham gia đan mây, từ người lớn đến trẻ nhỏ. “Giờ thì khác, lớp trẻ không còn mặn mà, phần lớn đi làm xa. Tôi lo rồi sẽ đến lúc không còn ai theo nghề nữa”, bà nói.
Sự phát triển của các khu công nghiệp cùng áp lực cạnh tranh từ sản phẩm sản xuất hàng loạt giá rẻ đang khiến làng nghề đối mặt nhiều thách thức.
Trong bối cảnh đó, nhu cầu toàn cầu đối với sản phẩm thân thiện môi trường lại gia tăng. Xu hướng tiêu dùng xanh thúc đẩy người dùng tìm đến các sản phẩm thủ công, sử dụng vật liệu tự nhiên. Với lịch sử hơn 200 năm, mây tre đan Thượng Hiền có nhiều lợi thế để tham gia vào thị trường này. Tuy nhiên, cơ hội sẽ khó nắm bắt nếu thiếu đi lực lượng kế cận.
Bài toán giữ chân người trẻ vì vậy không chỉ dừng ở khía cạnh kinh tế, mà còn liên quan đến việc duy trì và phát triển một làng nghề truyền thống trong bối cảnh mới.
