Bước sang tháng 9, thời tiết bắt đầu chuyển mùa, nền nhiệt tại nhiều khu vực, đặc biệt ở miền Bắc, dần giảm so với những tháng hè oi nóng. Đây cũng là thời điểm thích hợp để các gia đình bắt đầu trồng thêm nhiều loại rau vụ thu trong khu vườn nhỏ.
Không ít loại rau quen thuộc trong bữa cơm hằng ngày còn được sử dụng trong y học cổ truyền như những vị thuốc từ thiên nhiên. Những loại cây này không chỉ dễ trồng, dễ chăm sóc mà còn có thể thu hái thường xuyên để dùng làm thực phẩm.
Nếu đang muốn tận dụng khoảng sân, ban công hoặc một góc vườn nhỏ trong tháng 9, dưới đây là 5 loại rau vừa có thể ăn vừa có giá trị sử dụng trong dân gian mà bạn có thể cân nhắc.
Tía tô
 |
Tía tô là một trong những loại rau gia vị quen thuộc của người Việt. Lá tía tô thường được sử dụng để ăn kèm các món ăn, cuốn rau sống hoặc làm gia vị trong nhiều món canh, cháo.
Không chỉ được dùng trong ẩm thực, tía tô còn là một vị thuốc quen thuộc trong y học cổ truyền. Lá và một số bộ phận của cây được sử dụng trong nhiều bài thuốc dân gian.
Tía tô tương đối dễ trồng và không cần quá nhiều diện tích. Gia đình có thể gieo hạt trực tiếp xuống đất hoặc trồng cây con trong chậu. Cây phát triển tốt trên nền đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng và có khả năng thoát nước.
Tháng 9 vẫn có thể xuất hiện những đợt mưa lớn, vì vậy khi trồng tía tô cần chú ý không để nước đọng lâu trong chậu hoặc luống. Khi cây phát triển, có thể thu hái những lá non để sử dụng, đồng thời tiếp tục chăm sóc cho cây ra thêm đợt lá mới.
Kinh giới
Kinh giới vừa là loại rau thơm quen thuộc trên mâm cơm vừa được sử dụng từ lâu trong y học cổ truyền. Lá kinh giới có mùi thơm đặc trưng, thường được ăn sống cùng nhiều loại rau khác hoặc dùng để tăng hương vị cho món ăn.
Đây cũng là loại cây không quá khó trồng. Với những gia đình không có vườn rộng, một vài chậu kinh giới đặt ở ban công hoặc sân nhà cũng có thể cung cấp lượng rau đáng kể cho bữa ăn hằng ngày.
Kinh giới thích hợp với đất tơi xốp, thoát nước tốt và có đủ ánh sáng. Khi tưới nước, nên duy trì độ ẩm vừa phải, tránh để đất quá ướt trong thời gian dài.
Trong dân gian, kinh giới được sử dụng với nhiều mục đích khác nhau. Tuy nhiên, nếu sử dụng cây làm thuốc, cần tìm hiểu kỹ cách dùng và liều lượng thay vì tự ý sử dụng để điều trị bệnh.
Rau má
 |
Rau má là loại rau dân dã, có thể sử dụng theo nhiều cách như ăn sống, nấu canh hoặc làm nước uống. Loại cây này cũng được sử dụng phổ biến trong y học cổ truyền.
Rau má có ưu điểm là sinh trưởng khá nhanh khi được cung cấp đủ độ ẩm. Vì vậy, đây là một trong những loại rau phù hợp với những gia đình muốn trồng một loại cây vừa để ăn vừa có thể tận dụng làm dược liệu.
Khi trồng rau má, đất cần giữ được độ ẩm nhưng không bị ngập úng. Nếu trồng trong chậu, nên lựa chọn loại chậu có lỗ thoát nước tốt để tránh nước mưa hoặc nước tưới bị đọng lại.
Khi cây phát triển thành từng cụm, người trồng có thể thu hái phần lá và thân non để sử dụng, sau đó tiếp tục chăm sóc để cây tái sinh.
Một điểm cần lưu ý là rau má thường được sử dụng trong các món ăn và đồ uống dân gian, nhưng không nên xem đây là phương pháp thay thế thuốc điều trị khi có bệnh.
Húng quế
 |
Húng quế là loại rau gia vị không thể thiếu trong nhiều món ăn. Lá có mùi thơm đặc trưng, thường được dùng ăn kèm phở, bún, các món cuốn hoặc nhiều món ăn khác.
Bên cạnh giá trị thực phẩm, húng quế cũng được sử dụng trong y học cổ truyền và các bài thuốc dân gian.
Đây là loại rau khá dễ trồng tại nhà. Húng quế có thể trồng bằng hạt hoặc cây con trong chậu. Chỉ cần chuẩn bị đất tơi xốp, có dinh dưỡng và đặt cây ở nơi có ánh sáng phù hợp.
Sau khi cây bén rễ, cần tưới nước đều nhưng tránh để đất quá ẩm. Việc thường xuyên thu hái phần ngọn và lá non cũng giúp cây tiếp tục phân nhánh, cho nhiều lá hơn.
Với một vài chậu húng quế, gia đình vừa có rau thơm tươi để sử dụng hằng ngày vừa có thể tận dụng cây khi cần theo những cách dùng truyền thống.
Rau ngót
Nếu tía tô, kinh giới, rau má và húng quế chủ yếu được thu hái phần lá, rau ngót lại có ưu điểm là có thể trồng lâu dài và thu hoạch nhiều lần.
Rau ngót là loại rau quen thuộc trong các bữa cơm gia đình, thường được dùng để nấu canh. Cây có khả năng sinh trưởng khá tốt nếu được chăm sóc đúng cách.
Trong dân gian và y học cổ truyền, rau ngót cũng được sử dụng với nhiều mục đích khác nhau. Đây là lý do loại cây này thường được nhiều gia đình trồng ngay trong vườn nhà.
Rau ngót có thể trồng bằng cành hoặc cây giống. Sau khi cây phát triển ổn định, người trồng có thể cắt những cành non để sử dụng, sau đó tiếp tục chăm sóc cho cây mọc chồi mới.
So với các loại rau gieo hạt ngắn ngày, rau ngót cần nhiều thời gian hơn để phát triển ổn định. Bù lại, nếu được chăm sóc tốt, cây có thể cho thu hoạch trong thời gian dài mà không cần gieo trồng lại liên tục.
Tháng 9 trồng 5 loại rau này cần lưu ý gì?
Tháng 9 là thời điểm thời tiết chuyển mùa, vừa có nắng vừa có thể xuất hiện những trận mưa lớn. Vì vậy, điều quan trọng nhất khi trồng rau trong giai đoạn này là làm đất tơi xốp và chủ động thoát nước.
Với những khu vườn nhỏ, có thể chia thành nhiều khu vực để trồng các loại rau khác nhau. Tía tô, kinh giới và húng quế có thể trồng trong chậu hoặc luống nhỏ để tiện thu hái. Rau má nên được bố trí ở khu vực có độ ẩm phù hợp, trong khi rau ngót có thể dành một góc riêng để trồng lâu dài.
Người trồng nên lựa chọn hạt giống hoặc cây giống có nguồn gốc rõ ràng, sử dụng phân bón hợp lý và thường xuyên kiểm tra sâu bệnh. Không nên vì muốn cây lớn nhanh mà bón phân quá mức.
Đặc biệt, với những loại rau dự định vừa sử dụng làm thực phẩm vừa tận dụng làm dược liệu, cần ưu tiên phương pháp chăm sóc an toàn, hạn chế việc sử dụng hóa chất không cần thiết và tuân thủ đúng thời gian cách ly nếu phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.
Cũng cần lưu ý rằng việc một loại rau được sử dụng trong y học cổ truyền hoặc dân gian không có nghĩa có thể dùng để tự chữa bệnh. Khi muốn sử dụng các loại cây này với mục đích hỗ trợ điều trị, đặc biệt đối với người đang dùng thuốc hoặc có bệnh lý cụ thể, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc người có chuyên môn.
Nếu ưu tiên những loại cây vừa quen thuộc trên mâm cơm, vừa dễ trồng và có giá trị sử dụng trong dân gian, tía tô, kinh giới, rau má, húng quế và rau ngót đều là những lựa chọn đáng cân nhắc để bắt đầu một khu vườn nhỏ trong tháng 9.
