Nông nghiệp hữu cơ đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển nông nghiệp xanh, thân thiện với môi trường và nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản Việt Nam. Không chỉ đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng trong nước và quốc tế về thực phẩm an toàn, nông nghiệp hữu cơ còn góp phần bảo vệ tài nguyên đất, nước, đa dạng sinh học và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Tuy nhiên, để lĩnh vực này phát triển tương xứng với tiềm năng, vẫn còn nhiều nút thắt cần được tháo gỡ từ cơ chế chính sách, công tác quản lý, đào tạo nguồn nhân lực đến xây dựng thị trường tiêu thụ.
Tại buổi làm việc với Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam diễn ra chiều 8/6, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng khẳng định Bộ luôn coi các hiệp hội ngành hàng là đối tác quan trọng trong quá trình triển khai các chủ trương, định hướng phát triển của ngành. Theo Thứ trưởng, mục tiêu cuối cùng của mọi chính sách là giúp người dân và doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất, tạo ra các sản phẩm có giá trị kinh tế cao, đồng thời bảo đảm các yếu tố môi trường và phát huy bản sắc của nông nghiệp Việt Nam.
 |
| Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng chủ trì buổi làm việc với Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam (VOAA). - (Ảnh: Trung Nguyên) |
Thông điệp xuyên suốt tại buổi làm việc là tinh thần đồng hành giữa cơ quan quản lý nhà nước với hiệp hội, doanh nghiệp và người sản xuất nhằm nhận diện những khó khăn từ thực tiễn, từ đó xây dựng các giải pháp phù hợp để thúc đẩy nông nghiệp hữu cơ phát triển mạnh mẽ hơn trong giai đoạn mới.
Đại diện Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam, TSKH. Hà Phúc Mịch đã nêu lên nhiều kiến nghị quan trọng liên quan đến những vướng mắc mà các tổ chức, doanh nghiệp và nông dân đang gặp phải trong quá trình sản xuất hữu cơ.
Một trong những vấn đề được hiệp hội đặc biệt quan tâm là công tác quản lý vật tư đầu vào. Theo hiệp hội, việc sử dụng giống cây trồng, vật nuôi, phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học và các chế phẩm phục vụ sản xuất hữu cơ hiện vẫn còn những bất cập trong quản lý, gây khó khăn cho người sản xuất khi lựa chọn các sản phẩm đạt tiêu chuẩn. Vì vậy, hiệp hội kiến nghị Bộ nghiên cứu rà soát Điều 6 của Nghị định 109/2018/NĐ-CP, đồng thời xây dựng cơ chế quản lý rõ ràng hơn đối với vật tư đầu vào và công bố danh sách các đơn vị cung ứng đáp ứng yêu cầu sản xuất hữu cơ.
 |
| TSKH. Hà Phúc Mịch - Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam - đề xuất Bộ tổ chức sơ kết toàn diện tình hình triển khai Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ. - (Ảnh: Trung Nguyên) |
Đây được xem là một trong những yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng sản phẩm hữu cơ bởi nếu không kiểm soát tốt từ đầu vào, rất khó bảo đảm tính minh bạch và độ tin cậy của sản phẩm khi đưa ra thị trường.
Bên cạnh đó, vấn đề đào tạo nguồn nhân lực cũng được hiệp hội xác định là một điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ. Nông nghiệp hữu cơ đòi hỏi đội ngũ cán bộ kỹ thuật, khuyến nông và người sản xuất phải có kiến thức chuyên môn sâu, nắm vững các nguyên tắc sản xuất cũng như quy trình chứng nhận. Tuy nhiên, hiện nay hệ thống đào tạo chuyên sâu về lĩnh vực này vẫn còn hạn chế.
Hiệp hội đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường tăng cường phối hợp với các địa phương và ngành giáo dục để hình thành các cơ sở đào tạo chuyên ngành về nông nghiệp hữu cơ, góp phần xây dựng nguồn nhân lực có chất lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài.
Sau gần 8 năm triển khai Nghị định 109/2018/NĐ-CP cùng Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ, Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam cũng kiến nghị tổ chức sơ kết, đánh giá toàn diện quá trình thực hiện. Việc nhìn nhận khách quan những kết quả đạt được cũng như những hạn chế, tồn tại sẽ giúp cơ quan quản lý có thêm cơ sở để hoàn thiện chính sách và thúc đẩy các địa phương triển khai quyết liệt hơn trong thời gian tới.
Trao đổi về những kiến nghị của hiệp hội, đại diện các cơ quan chuyên môn thuộc Bộ đã đưa ra nhiều thông tin và giải pháp đáng chú ý.
 |
| Ông Phạm Văn Duy - Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường - trao đổi xung quanh các đề xuất của hiệp hội. -(Ảnh: Trung Nguyên) |
Ông Phạm Văn Duy, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường cho biết, các tổ chức và cá nhân sản xuất hữu cơ hiện nay không chỉ được hưởng các chính sách riêng theo Nghị định 109 mà còn được tiếp cận đầy đủ các chính sách hỗ trợ chung của ngành nông nghiệp như phát triển công nghệ cao, chuyển đổi số, xúc tiến thương mại và phát triển thị trường.
Điều này cho thấy dư địa hỗ trợ đối với nông nghiệp hữu cơ vẫn còn rất lớn nếu các địa phương, doanh nghiệp và hiệp hội chủ động khai thác hiệu quả các chính sách hiện hành.
Đối với công tác chứng nhận sản phẩm hữu cơ, ông Duy cho biết Chính phủ đã ban hành Nghị định số 22/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật. Quy định mới trao quyền nhiều hơn cho địa phương trong việc đánh giá các tổ chức chứng nhận, đồng thời khuyến khích các cơ sở sản xuất chủ động xây dựng và công bố tiêu chuẩn cơ sở phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Theo các chuyên gia, đây là một bước tiến quan trọng bởi việc chủ động xây dựng tiêu chuẩn cơ sở không chỉ giúp các cơ sở sản xuất nâng cao tính chuyên nghiệp mà còn tạo nền tảng để từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế.
Trong lĩnh vực đào tạo, ông Lê Minh Lịnh, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ với Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam nhằm tăng cường đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt là lực lượng khuyến nông cơ sở. Đây là lực lượng trực tiếp hướng dẫn nông dân áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến, đồng thời hỗ trợ người dân tiếp cận các tiêu chuẩn và quy trình chứng nhận hữu cơ.
Những trao đổi tại buổi làm việc cho thấy nhiều khó khăn của ngành đã được nhận diện rõ ràng, đồng thời các cơ quan quản lý cũng đang từng bước hoàn thiện cơ chế và chính sách nhằm tạo môi trường thuận lợi hơn cho sự phát triển của nông nghiệp hữu cơ.
Phát biểu kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Võ Văn Hưng đánh giá cao những đóng góp của Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam trong suốt 15 năm xây dựng và phát triển, đặc biệt là vai trò đồng hành cùng Bộ triển khai Nghị định 109/2018/NĐ-CP và các chính sách liên quan đến phát triển nông nghiệp hữu cơ.
Theo Thứ trưởng, trong giai đoạn tới, điều quan trọng không chỉ là xây dựng các chương trình phối hợp mà phải đưa các chương trình đó đi vào thực chất, tạo ra những kết quả cụ thể và mang lại lợi ích trực tiếp cho người dân và doanh nghiệp.
Thứ trưởng đề nghị hiệp hội tiếp tục đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền để nâng cao nhận thức của cộng đồng về nông nghiệp hữu cơ. Việc người tiêu dùng hiểu đúng về sản phẩm hữu cơ sẽ góp phần mở rộng thị trường, tạo động lực để người sản xuất mạnh dạn đầu tư và chuyển đổi phương thức canh tác.
Song song với đó, hiệp hội cần phát huy hơn nữa vai trò kết nối với các tổ chức trong nước và quốc tế nhằm tăng cường đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm và mở rộng thị trường tiêu thụ cho sản phẩm hữu cơ Việt Nam.
Đáng chú ý, Thứ trưởng Võ Văn Hưng đã giao các đơn vị chuyên môn phối hợp cùng hiệp hội tiến hành đánh giá toàn diện việc triển khai Nghị định 109 và Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ. Đây được xem là bước đi quan trọng để nhận diện đầy đủ những bất cập phát sinh từ thực tiễn, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Đối với vấn đề quản lý vật tư đầu vào, Thứ trưởng cho rằng cần có những cách tiếp cận linh hoạt và sáng tạo hơn, xuất phát từ thực tiễn sản xuất để nâng cao hiệu quả quản lý. Những kinh nghiệm tốt cần được tổng kết và nhân rộng thông qua các mô hình điểm, tạo cơ sở cho việc hoàn thiện cơ chế chính sách.
Một định hướng đáng chú ý khác được Thứ trưởng đưa ra là nghiên cứu lồng ghép các mô hình nông nghiệp hữu cơ vào Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Nếu được triển khai hiệu quả, đây sẽ là cơ hội để hình thành những mô hình sản xuất hữu cơ kiểu mẫu tại các địa phương, vừa tạo sinh kế bền vững cho người dân, vừa góp phần nâng cao chất lượng môi trường sống ở khu vực nông thôn.
Cùng với đó, công tác công nhận và chứng nhận sản phẩm hữu cơ cần tiếp tục được nâng cao chất lượng, bảo đảm tính minh bạch và uy tín. Những doanh nghiệp, hợp tác xã và cá nhân thực hiện tốt sản xuất hữu cơ cần được ghi nhận, tôn vinh kịp thời để tạo động lực lan tỏa các mô hình hiệu quả trong cộng đồng.
Có thể thấy, từ việc lắng nghe các kiến nghị của hiệp hội đến việc chỉ đạo các cơ quan chuyên môn nghiên cứu giải pháp tháo gỡ khó khăn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang thể hiện rõ vai trò đồng hành cùng người dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội nghề nghiệp trong phát triển nông nghiệp hữu cơ. Đây không chỉ là sự hỗ trợ về mặt chính sách mà còn là cam kết xây dựng một môi trường thuận lợi để các mô hình sản xuất hữu cơ phát triển bền vững, góp phần nâng cao giá trị nông sản Việt Nam, bảo vệ môi trường và hướng tới một nền nông nghiệp xanh, hiện đại trong tương lai.
Xem chi tiết và tải Nghị định 109/2018/NĐ-CP tại đây
