Khoai sâm Sìn Hồ đang vào vụ thu hoạch. Từ những nương khoai trên vùng cao Lai Châu, sản phẩm được đưa về điểm thu mua, đóng gói rồi xuất hiện trong các phiên livestream, từng bước mở rộng thị trường và tạo thêm đầu ra cho người dân.
Những ngày này, tại Sìn Hồ, không khí thu hoạch và mua bán khoai sâm khá nhộn nhịp. Từ vườn của bà con đến các điểm tập kết hàng, thương lái liên tục thu mua, phân loại, đóng gói. Một phần sản phẩm được giới thiệu trực tiếp trên các nền tảng mạng xã hội, giúp củ khoai vùng cao đến gần hơn với người tiêu dùng ở nhiều tỉnh, thành.
 |
| Bà con Sìn Hồ trong niềm vui được mùa khoai sâm. Ảnh: Tuổi Trẻ. |
Từ kho hàng lên phiên livestream
Tại cơ sở kinh doanh của chị Phạm Thị Hà ở thôn 5, xã Sìn Hồ, người đóng hàng, người phân loại khoai, người livestream giới thiệu sản phẩm tạo nên không khí tất bật. Nhiều đơn hàng được chốt ngay trong lúc khoai vừa được đưa từ vườn về.
Anh Nguyễn Đức Duy, thương lái từ Bắc Hà, Lào Cai, vừa kiểm tra từng củ khoai vừa cẩn thận đóng hàng vào thùng. Trước khi nhập khoai qua cơ sở của chị Hà, anh đã trực tiếp đến vườn để xem chất lượng sản phẩm. Có nguồn hàng tại chỗ, anh tổ chức livestream ngay tại điểm tập kết để giới thiệu với khách hàng.
“Có hôm khách hàng chốt khoảng 100 đơn một ngày”, anh Duy cho biết. Trung bình mỗi ngày, lượng khoai anh bán ra khoảng một tạ.
Với những người bán hàng như anh Duy, việc có mặt trực tiếp tại vùng nguyên liệu giúp họ hiểu hơn về sản phẩm, đồng thời tạo thêm nội dung để giới thiệu tới khách hàng. Sau mỗi phiên bán hàng là công đoạn phân loại, đóng gói khá kỹ nhằm hạn chế va đập trong quá trình vận chuyển.
Chị Hứa Thị Xuyên, người mới tham gia bán khoai sâm qua livestream, cũng ghi nhận những kết quả bước đầu. Theo chị, trung bình mỗi ngày có khoảng 50 đơn hàng; một số phiên buổi tối, số lượng đơn có thể vượt 100.
Chị Phạm Thị Hà, chủ cơ sở thu mua, cho biết khoai sâm bắt đầu vào vụ từ tháng 8 và thời gian thu hoạch có thể kéo dài đến hết Tết Nguyên đán. Giá khoai từ đầu vụ tương đối ổn định.
“Những ngày cao điểm, cơ sở có thể tiêu thụ khoảng 20 – 25 tấn khoai”, chị Hà nói.
Để bảo đảm nguồn hàng, chị Hà trực tiếp đến các vườn thu mua của người dân, sau đó tập kết để bán sỉ cho thương lái. Với sự hướng dẫn của KOC cô Ba Hồng, hoạt động livestream cũng được tổ chức ngay tại kho hàng ở trung tâm xã. Thương lái khi đến Sìn Hồ có thể vừa lấy hàng, vừa trực tiếp giới thiệu và bán sản phẩm trên các nền tảng trực tuyến.
 |
| 100% các nhà bán hàng tham gia phiên livestream đều là phụ nữ đồng bào các dân tộc thiểu số đang sinh sống trên địa bàn xã Sìn Hồ. |
Từ điểm tập kết này, khoai sâm được chuyển tới Phú Thọ, Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và nhiều địa phương ở miền Trung, miền Nam. Theo các thương lái, vị ngọt, thanh và nhiều nước là đặc điểm khiến khoai sâm được người tiêu dùng quan tâm.
KOC cô Ba Hồng cho biết, bên cạnh các phiên livestream tại kho, việc giới thiệu khoai sâm tại sự kiện, hội chợ và các hoạt động trưng bày ở Lai Châu đã góp phần giúp sản phẩm được nhiều người biết tới hơn. Các kênh bán hàng trực tuyến cũng mở thêm cơ hội kết nối giữa vùng sản xuất với thương lái và người tiêu dùng.
Rời điểm thu mua, chúng tôi đến bản Mao Sao Phìn, nơi nhiều hộ dân đang bước vào vụ thu hoạch.
Trên nương của gia đình ông Hạng A Lầu, những luống khoai đã được đào dần. Nếu tại điểm tập kết là nhịp đóng hàng và chốt đơn liên tục thì trên nương, niềm vui của người trồng đến từ những củ khoai vừa được đưa lên khỏi đất và thương lái tìm đến tận nơi thu mua.
Gia đình ông Lầu có khoảng 6.000 m² đất. Trước đây diện tích này chủ yếu trồng ngô nhưng năng suất không cao. Sau khi chuyển sang trồng khoai sâm, vụ đầu tiên gia đình thu về khoảng 20 triệu đồng.
Theo ông Lầu, khoai được trồng từ năm trước và thu hoạch vào năm sau. Khi bước vào vụ, thương lái đến tận vườn mua hàng nên gia đình không phải tự tìm nơi tiêu thụ.
Việc lựa chọn khoai sâm bắt đầu từ mong muốn tìm một loại cây phù hợp hơn với điều kiện đất đai, khí hậu địa phương. Kết quả của vụ đầu tiên đem lại tín hiệu tích cực, dù hiệu quả kinh tế lâu dài vẫn cần được đánh giá qua thêm nhiều vụ sản xuất, cùng các yếu tố về năng suất, chi phí đầu tư và thị trường.
Theo kinh nghiệm của ông Lầu, khoai sâm thích nghi khá tốt với khí hậu mát mẻ ở Sìn Hồ và không đòi hỏi quá nhiều công chăm sóc. Điều khiến gia đình phấn khởi nhất hiện nay là sản phẩm thu hoạch đến đâu đã có thương lái tìm mua đến đó.
Từ những nương khoai đến điểm tập kết hàng đang dần hình thành một chuỗi kết nối khá rõ: người dân sản xuất, cơ sở thu mua tập kết và phân loại, thương lái tổ chức bán hàng, còn các phiên livestream giúp sản phẩm tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng ở xa.
Theo ông Trần Văn Tuyển, Trưởng phòng Kinh tế xã Sìn Hồ, toàn xã hiện có khoảng 250 ha trồng khoai sâm. Điều kiện đất đai và khí hậu địa phương phù hợp với sự sinh trưởng của cây, tạo nên củ khoai có vị ngọt, thanh mát đặc trưng.
Trên cơ sở lợi thế đó, địa phương đang khuyến khích người dân lựa chọn, chuyển đổi những cây trồng phù hợp với điều kiện sản xuất, trong đó có khoai sâm và một số cây dược liệu. Đây cũng là hướng nhằm mở thêm lựa chọn sinh kế, khai thác lợi thế đất đai và từng bước hình thành những sản phẩm đáp ứng nhu cầu của thị trường.
 |
| Khoai sâm Sìn Hồ đang chờ vận chuyển đi các tỉnh thành trong cả nước sau những phiên livetreams của thương lái. |
Điều đáng chú ý trong vụ khoai năm nay không chỉ nằm ở sản lượng hay những chuyến xe rời Sìn Hồ. Cùng với cách bán hàng truyền thống, một kênh tiêu thụ mới đang được mở ra qua các nền tảng số.
Từ nương khoai của đồng bào vùng cao, sản phẩm được tập kết, đóng gói rồi xuất hiện trước màn hình điện thoại của khách hàng cách đó hàng trăm, thậm chí hàng nghìn kilômét. Khoảng cách từ nơi sản xuất đến thị trường vì thế được rút ngắn.
Những phiên livestream chưa thể thay thế các kênh tiêu thụ truyền thống, nhưng đang trở thành thêm một “cánh cửa” để khoai sâm Sìn Hồ tìm kiếm khách hàng. Khi vùng nguyên liệu, người thu mua, người bán hàng và thị trường được kết nối tốt hơn, củ khoai vùng cao cũng có thêm cơ hội tạo ra giá trị và nguồn thu ổn định hơn cho người trồng.
