Không chỉ là nơi cung cấp những chiếc lồng chim tinh xảo cho người chơi chim cảnh trên cả nước, làng nghề còn lưu giữ những giá trị văn hóa được truyền từ đời này sang đời khác.
Từ bao đời nay, cái tên làng Vác đã đi vào ca dao:
"Ai về làng Vác nhắn nhờ,
Mua lồng Canh Hoạch, đồ thờ Võ Lăng..."
Câu ca không chỉ nhắc đến một làng nghề nổi tiếng mà còn phản ánh sự tinh xảo của những sản phẩm thủ công từng làm nên thương hiệu vùng đất này.
 |
| Những chiếc lồng chim cầu kỳ, tinh xảo qua bàn tay của người thợ lành nghề làng Vác. Ảnh: Vietnam Journey |
Địa chỉ quen thuộc của người chơi chim cảnh
Đến làng Vác hôm nay, hình ảnh những bó tre được phơi dọc các con đường, tiếng vót nan, uốn vành, ráp lồng vang lên khắp xóm làng vẫn tạo nên bầu không khí lao động nhộn nhịp.
Theo các nghệ nhân, để làm nên một chiếc lồng chim đạt chất lượng, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn như chọn tre, ngâm, hun, vót nan, làm đáy, làm vành, ráp thân và hoàn thiện từng chi tiết. Trong đó, khâu chọn nguyên liệu được xem là yếu tố quyết định chất lượng sản phẩm.
 |
| Tre - vật liệu chính để tạo nên những chiếc lồng chim. |
Tre làm lồng chủ yếu được tuyển chọn từ các vùng rừng thuộc Cao Bằng, Lạng Sơn, Hòa Bình… Đây đều là những loại tre già, dẻo và có độ bền cao. Nhờ quy trình xử lý công phu, lồng chim làng Vác càng sử dụng lâu càng chắc, lên màu bóng đẹp và ít cong vênh.
Chính sự cầu kỳ ấy đã giúp lồng chim làng Vác trở thành lựa chọn của nhiều người chơi chim cảnh từ Hà Nội, Hải Phòng, Hưng Yên đến TP Hồ Chí Minh và nhiều địa phương khác.
Nghề cha truyền con nối
Nghề làm lồng chim ở Canh Hoạch vẫn được duy trì theo hình thức gia đình. Mỗi thành viên đảm nhận một công đoạn riêng như làm đáy, làm vành, uốn nan hay hoàn thiện thân lồng.
Gia đình anh Đào Quốc Việt và chị Nguyễn Thị Thư là một trong những hộ gắn bó lâu năm với nghề. Anh Việt cho biết, nghề được truyền lại từ cha ông và hiện nay các con cũng tiếp tục học nghề để gìn giữ truyền thống.
Theo anh Việt, để tạo nên một chiếc lồng đẹp, người thợ không chỉ cần sự khéo léo mà còn phải đặt nhiều tâm huyết vào từng công đoạn, bởi chỉ cần một chi tiết thiếu chính xác cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ sản phẩm.
 |
| Người thợ đang chạm khắc các chi tiết để tạo nên một sản phẩm độc bản. |
Ngoài kỹ thuật, người làm lồng còn phải am hiểu đặc tính của từng loài chim để thiết kế kích thước, khoảng cách nan, vị trí cầu đậu hay kiểu dáng phù hợp với tập tính sinh hoạt của từng loại.
Nghề truyền thống góp phần đổi thay quê hương
Không chỉ gìn giữ giá trị văn hóa, nghề đan lồng chim còn tạo việc làm ổn định cho hàng trăm lao động địa phương.
Gia đình ông Nguyễn Quang Vinh và bà Nguyễn Thị Nông là một trong những hộ nhiều năm gắn bó với nghề. Từ sản xuất nhỏ lẻ, các con của ông bà đã mở rộng quy mô, vừa sản xuất vừa thu mua sản phẩm của các hộ khác để cung cấp cho thị trường.
Theo chia sẻ của bà Nguyễn Thị Nông, trước đây gia đình chủ yếu làm nông nghiệp với thu nhập bấp bênh. Từ khi chuyển sang nghề đan lồng chim, đời sống được cải thiện rõ rệt và nghề truyền thống trở thành nguồn thu nhập chính của cả gia đình.
 |
Bên cạnh giá trị kinh tế, làng nghề còn được định hướng phát triển gắn với du lịch trải nghiệm. Với không gian làng quê thanh bình cùng quy trình sản xuất thủ công đặc sắc, Canh Hoạch được đánh giá có nhiều tiềm năng trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách yêu thích văn hóa và các nghề truyền thống.
Trải qua hàng trăm năm, giữa nhịp sống hiện đại, những người thợ làng Vác vẫn miệt mài gìn giữ từng nan tre, từng chiếc lồng chim như gìn giữ một phần ký ức của làng nghề. Chính sự bền bỉ ấy đã giúp thương hiệu lồng chim Canh Hoạch tiếp tục khẳng định vị thế trong giới chơi chim cảnh và góp phần bảo tồn một nghề thủ công đặc sắc của Thủ đô.
