Những ngày này, trên các đồi dứa ở xã Hà Long (Thanh Hóa), không khí thu hoạch vốn nhộn nhịp thường thấy đã nhường chỗ cho cảnh đìu hiu, ảm đạm. Dứa chín vàng trên đồng nhưng ít người mua, nhiều diện tích bị nám, thối do nắng nóng kéo dài khiến người trồng dứa đối mặt với nguy cơ thua lỗ nặng.
Ít ai biết rằng, trước khi bước vào vụ thu hoạch năm nay, người trồng dứa tại Hà Long đã trải qua một mùa sản xuất đầy khó khăn khi hàng trăm hecta dứa bị bệnh thối nõn, chết rũ vào cuối năm 2025.
Cuối năm 2025, nhiều diện tích dứa tại các khu vực Hà Long, Quang Trung và Bỉm Sơn bất ngờ xuất hiện hiện tượng lá chuyển màu nâu đỏ, cây héo rũ rồi chết hàng loạt. Theo cơ quan chuyên môn, nguyên nhân được xác định là bệnh thối nõn do các chủng nấm Phytophthora gây ra.
 |
|
Tại xã Hà Long, nhiều hộ dân mất từ 30 - 40% diện tích canh tác. Không ít gia đình đã đầu tư hàng trăm triệu đồng vào phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nhân công nhưng vẫn không cứu được vườn dứa.
Bà Phạm Thị Thế, ở thôn Khắc Dũng, cho biết gia đình có 2 ha dứa đang chuẩn bị cho quả thì bệnh xuất hiện. Dù đã nhiều lần phun thuốc nhưng cây vẫn vàng lá, thối nõn rồi chết dần.
"Từ sau những đợt mưa lớn kéo dài, dứa bắt đầu có dấu hiệu đỏ đầu rồi thối nõn rất nhanh. Tiền thuốc, tiền công phun đã tốn hàng chục triệu đồng nhưng cuối cùng vẫn mất trắng phần lớn diện tích", bà Thế chia sẻ.
Không riêng gia đình bà Thế, nhiều hộ trồng dứa khác cũng rơi vào cảnh tương tự. Có những gia đình đầu tư tới hàng trăm triệu đồng nhưng gần như không thu hồi được vốn khi dịch bệnh lan rộng trên các vùng trồng dứa.
Theo ngành nông nghiệp địa phương, thời tiết mưa nhiều kéo dài trong năm 2025, kết hợp với độ ẩm cao đã tạo điều kiện thuận lợi cho nấm bệnh phát triển. Bên cạnh đó, việc canh tác liên tục nhiều năm trên cùng diện tích khiến nguồn bệnh tồn lưu trong đất ngày càng lớn.
Sau những thiệt hại do sâu bệnh, người dân kỳ vọng vụ thu hoạch năm 2026 sẽ giúp bù đắp phần nào tổn thất. Tuy nhiên, thực tế lại tiếp tục khiến họ thất vọng.
 |
| Ông Quách Văn Phan chia sẻ nỗi lo khi phần lớn vốn đầu tư cho vụ dứa năm nay đứng trước nguy cơ mất trắng. Ảnh: Minh Hải. |
Ông Quách Văn Phan, người trồng hơn 2 ha dứa tại thôn Khắc Dũng, cho biết gia đình đã đầu tư khoảng 400 triệu đồng cho vụ dứa năm nay. Dù đang là thời điểm thu hoạch chính vụ nhưng dứa loại đẹp chỉ bán được khoảng 6.000 đồng/kg, thấp hơn nhiều so với năm trước.
"Những quả bị nám hoặc kích thước nhỏ gần như không có người mua. Trong khi nắng nóng kéo dài khiến dứa chín nhanh, bị cháy nắng rồi thối ngay trên ruộng", ông Phan nói.
 |
| Người dân vứt bỏ dứa bị nám, thối. Ảnh: Minh Hải/Báo Thanh niên |
Theo ông Phan, số dứa bị hư hỏng đã khiến gia đình thiệt hại hàng trăm triệu đồng. Nhiều hộ dân khác trong xã cũng rơi vào tình trạng tương tự khi không tiêu thụ được sản phẩm đúng thời điểm.
Bà Trần Thị Hồng cho biết khoảng 1 ha dứa của gia đình đã bị nám và thối hoàn toàn do kéo dài thời gian thu hoạch. Thiệt hại ước tính gần 200 triệu đồng.
 |
Hơn 1 ha dứa của gia đình bà Trần Thị Hồng bị ảnh hưởng nặng bởi thời tiết khắc nghiệt và đầu ra bấp bênh. Ảnh: Minh Hải/Báo Thanh niên |
"Năm nay coi như lỗ kép. Trước đó cây đã suy yếu vì bệnh, giờ lại gặp giá thấp và nắng nóng kéo dài nên càng khó khăn hơn", bà Hồng chia sẻ.
Hiện xã Hà Long có khoảng 700 ha dứa, trong khi toàn tỉnh Thanh Hóa có khoảng 4.000 ha diện tích trồng loại cây này. Đây là nguồn thu nhập chính của hàng nghìn hộ dân địa phương.
Tuy nhiên, việc liên tiếp đối mặt với dịch bệnh, thời tiết bất lợi và đầu ra bấp bênh đang khiến nhiều hộ trồng dứa rơi vào vòng xoáy thua lỗ. Không ít người phải vay vốn để đầu tư sản xuất nhưng nay đứng trước nguy cơ mất khả năng hoàn trả.
 |
| Nhiều hộ dân đầu tư bạt che nắng để bảo vệ dứa nhưng hiệu quả mang lại không như kỳ vọng. Ảnh: Minh Hải. |
Từ những cánh đồng dứa từng mang lại nguồn thu ổn định cho người dân, giờ đây chỉ còn lại những quả dứa nám, thối nằm ngổn ngang ven đường. Sau một năm chống chọi với sâu bệnh, người trồng dứa ở Hà Long lại tiếp tục trải qua một mùa dứa đầy cay đắng khi công sức cả năm có nguy cơ tan biến vì giá giảm và thời tiết khắc nghiệt.
