 |
| Ông Hoàng Văn Trung (xã Lộc Bình, Lạng Sơn) bên cây trám ghép thành công được trồng trên trang trại đất đồi xứ Lạng. Ảnh: FBNV. |
Sau những lần thất bại khi chạy theo phong trào trồng cây dược liệu, ông Hoàng Quang Trung, ở xã Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn, quyết định tìm hướng đi phù hợp hơn với đất đồi quê nhà. Từ 3 ha đất, ông phát triển mô hình trồng và ươm giống trám đen ghép, sở chè, mang lại doanh thu khoảng 2 tỷ đồng mỗi năm.
Từ những lần thất bại với cây dược liệu
Hành trình làm kinh tế của ông Trung bắt đầu từ năm 2019. Khi phong trào trồng cây dược liệu phát triển mạnh, ông đầu tư cải tạo đất đồi, thử nghiệm nhiều loại cây như cát sâm, sa nhân, sâm Bố Chính.
Tuy nhiên, do thiếu kinh nghiệm, cộng với điều kiện thời tiết và thổ nhưỡng chưa phù hợp, các mô hình lần lượt không đạt kết quả như kỳ vọng.
Thay vì bỏ cuộc, ông Trung bắt đầu tìm hiểu kỹ hơn về đặc điểm đất đai và khí hậu địa phương. Ông trực tiếp đến Nghệ An tham quan, học hỏi các mô hình trồng cây lâm nghiệp hiệu quả.
Qua thực tế, ông nhận thấy trám đen ghép và sở chè có khả năng thích nghi với đất đồi Lạng Sơn, đồng thời chịu được điều kiện rét đậm, rét hại. Đây trở thành bước ngoặt trong quá trình chuyển đổi sản xuất của gia đình.
Trám ghép, sở chè trở thành hướng đi mới
 |
| Trám ghép, sở chè trở thành hướng đi mới sau khi ông Trung thất bại với cây dược liệu. |
Trở về quê, ông Trung cải tạo toàn bộ 3 ha đất đồi, quy hoạch thành khu vườn ươm và vùng trồng xen canh hai loại cây chủ lực.
Với cây trám, ông áp dụng phương pháp ghép cành nhằm rút ngắn thời gian cho thu hoạch. Nếu trám trồng từ hạt thường phải mất 8-10 năm mới bắt đầu cho quả, cây trám ghép có thể ra hoa, kết trái sau khoảng 3-4 năm.
Hiện mỗi năm, vườn ươm của gia đình cung cấp khoảng 5.000-7.000 cây trám đen ghép, với giá 100.000-150.000 đồng/cây. Đến nay, hơn 35.000 cây giống đã được cung cấp cho nông dân tại Lạng Sơn, Thái Nguyên, Cao Bằng và một số địa phương khác.
Không chỉ trám, cây sở chè cũng được ông Trung phát triển mạnh. Trong hơn 5 năm, khoảng 700.000 cây giống sở chè đã được xuất bán.
 |
| Gia đình ông đồng thời duy trì khoảng 500 cây trám ghép và 2.000 cây sở chè để thu quả thương phẩm. |
Giá trị kép từ cây trám đen
Theo ông Trung, trám đen có lợi thế bởi không chỉ cho thu nhập từ quả mà còn có giá trị từ hạt sau chế biến.
 |
Trám tươi hiện được bán khoảng 80.000 đồng/kg. Quả có thể dùng để chế biến nhiều món ăn như trám kho thịt, xôi trám, trám xào... Trong khi đó, phần hạt sau chế biến tiếp tục được thương lái thu mua để sử dụng trong chế biến thực phẩm.
Từ năm thứ 5, mỗi cây trám ghép có thể cho khoảng 5-10 kg quả. Khi cây đạt 10-15 năm tuổi, sản lượng có thể tăng lên 10-20 kg/cây. Những cây trám lâu năm, nếu được chăm sóc tốt, thậm chí có thể cho hàng trăm kg quả mỗi vụ.
Với cây sở chè, năm 2025 gia đình ông Trung thu được khoảng 8 tấn quả, bán với giá 8.000-10.000 đồng/kg, mang về hơn 60 triệu đồng.
Liên kết đầu ra, mở hướng phát triển cho đất đồi
 |
Không dừng ở việc bán cây giống và sản phẩm, ông Trung còn chủ động liên kết với nông dân địa phương. Trong hai năm qua, ông cam kết bao tiêu sở chè tươi cho bà con với giá khoảng 8.000-10.000 đồng/kg.
Theo ông, việc chủ động đầu ra giúp người dân yên tâm mở rộng diện tích, đồng thời từng bước chuyển đổi những vùng đất dốc sang cây trồng có giá trị kinh tế.
Nhờ kết hợp ươm giống, trồng cây lấy quả và liên kết tiêu thụ, mô hình của gia đình ông Trung hiện đạt doanh thu khoảng 2 tỷ đồng mỗi năm, đồng thời tạo thêm việc làm cho lao động địa phương.
Bà Hoàng Thị Thọ, Chủ tịch Hội Nông dân xã Lộc Bình, đánh giá mô hình trám đen ghép và sở chè của ông Trung là một hướng đi hiệu quả trong phát triển kinh tế lâm nghiệp. Không chỉ giúp gia đình có nguồn thu cao, mô hình còn mở ra hướng chuyển đổi cây trồng, khai thác hiệu quả đất đồi và có tiềm năng để nhân rộng tại địa phương.
