Trải qua hơn ba thế kỷ, cây muỗm tại thôn Lưu Khê (xã Ứng Thiên, TP. Hà Nội) vẫn sinh trưởng xanh tốt, tán lá rộng rợp bóng mát một vùng. Với đường kính thân hơn 1 mét, cây là minh chứng sống cho sức sống bền bỉ của thực vật bản địa qua bao biến thiên lịch sử – từ thời kỳ làng xã còn sơ khai cho đến nhịp sống đô thị hóa hôm nay.
Không chỉ là một cá thể thực vật quý hiếm, cây muỗm này còn gắn bó sâu sắc với đời sống tinh thần của nhiều thế hệ người dân địa phương. Đứng ngay trước cửa đình làng – không gian tín ngưỡng trung tâm của cộng đồng – cây đã chứng kiến vô số lễ hội, sinh hoạt văn hóa và ký ức tập thể suốt hàng trăm năm. Người dân trong làng xem đây là "hồn quê", thứ không thể định giá bằng tiền bạc.
 |
 |
Muỗm (Mangifera foetida) là loài cây thân gỗ lớn thuộc họ Xoài, có tuổi thọ cao và khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới. Những cá thể cổ thụ như cây tại Lưu Khê không chỉ có giá trị sinh thái mà còn là nguồn gen thực vật quý cần được bảo tồn lâu dài.
Tính đến nay, chương trình công nhận Cây Di sản Việt Nam do Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam triển khai từ năm 2010 đã vinh danh gần 9.000 cây cổ thụ trên khắp cả nước. Cây muỗm làng Lưu Khê là một bổ sung có giá trị vào danh sách đó – vừa góp phần bảo tồn đa dạng sinh học, vừa lưu giữ một phần hồn cốt của làng quê Bắc Bộ.
