Nhức nhối tình trạng bẫy bắt chim yến trên địa bàn Khánh Hòa

Khánh Hòa từ lâu được biết đến là vùng đất của nghề yến sào, nơi đàn chim yến không chỉ mang lại giá trị kinh tế lớn mà còn trở thành một phần của bản sắc địa phương. Tuy nhiên, thời gian gần đây, tình trạng săn bắt chim yến trái phép đang diễn biến ngày càng phức tạp với nhiều thủ đoạn tinh vi, đặt quần thể chim yến trước nguy cơ suy giảm nghiêm trọng.

Từ năm 2025 đến nay, nạn săn bắt chim yến bằng lưới tàng hình ngày một gia tăng. Ảnh: Yến sào KH

Nghề nuôi chim yến tại Khánh Hòa hiện mang về nguồn thu xuất khẩu trị giá hàng trăm triệu USD mỗi năm, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động. Thế nhưng, cùng với sự phát triển của ngành yến sào, nạn săn bắt chim yến theo kiểu tận diệt cũng xuất hiện và ngày càng khó kiểm soát.

Tại nhiều khu vực như xã Diên Thọ (địa bàn xã Diên Tân cũ), phường Tây Nha Trang (khu vực xã Vĩnh Hiệp cũ), phường Bắc Nha Trang (khu vực xã Vĩnh Phương cũ) hay xã Suối Hiệp (địa bàn xã Suối Tiên cũ), không khó để phát hiện những bẫy chim được giăng sẵn trên các cánh đồng và khu vực chim yến thường xuyên kiếm ăn.

Các đối tượng thường sử dụng những cọc tre cao trên 3 mét để căng hàng trăm mét lưới cước mỏng, kết hợp với loa phát âm thanh mô phỏng tiếng chim yến nhằm dẫn dụ đàn chim lao vào bẫy. Loại lưới này được nhiều người dân gọi là “lưới tàng hình” bởi sợi cước rất nhỏ, khó quan sát khi treo giữa không trung.

Ông Lê Minh Quân, một người dân địa phương, cho biết loại bẫy này thường xuất hiện nhiều vào mùa chim non rời tổ. Do không nhận biết được chướng ngại vật phía trước, chim yến dễ dàng mắc vào lưới. Càng vùng vẫy, các sợi cước càng siết chặt khiến nhiều cá thể chết ngay tại chỗ.

Không chỉ sử dụng lưới cước cố định, một số đối tượng còn dùng lưới chụp với chiều rộng khoảng 2 mét, dài 5 mét, được căng trên hai cây sào. Bên dưới, họ đặt chim yến làm mồi nhử và mở loa phát tiếng gọi đàn. Khi chim yến sà xuống, chiếc lưới sẽ được kéo hoặc lật nhanh để bắt giữ hàng loạt.

Theo người dân, các cánh đồng lúa là nơi chim yến thường xuyên xuất hiện để săn bắt côn trùng. Lợi dụng tập tính kiếm ăn từ sáng sớm đến chiều tối của loài chim này, những người săn bắt thường giăng bẫy vào thời điểm chim rời tổ hoặc trên đường quay về nơi trú ngụ.

Hậu quả của việc săn bắt không chỉ dừng lại ở số lượng chim bị chết. Nhiều cá thể may mắn thoát khỏi lưới cũng bị thương nặng, mất khả năng bay lượn và kiếm ăn, khó có cơ hội trở về tổ hoặc tiếp tục sinh sản. Điều này làm suy giảm quần thể chim yến trong tự nhiên, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển bền vững của ngành yến sào.

Các chuyên gia cho rằng mỗi cá thể chim yến bị mất đi đồng nghĩa với việc giảm khả năng tái tạo đàn trong tương lai. Nếu tình trạng săn bắt tận diệt tiếp tục diễn ra, nguy cơ suy giảm số lượng chim yến sẽ tác động tiêu cực đến hệ sinh thái, đồng thời gây thiệt hại lớn cho một ngành kinh tế đặc thù đã tạo sinh kế cho hàng chục nghìn lao động tại Khánh Hòa.

Đội chống săn bắt chim yến của Công ty Yến sào Khánh Hòa đã phát hiện một vụ bẫy chim quy mô lớn. Tang vật gồm hơn 300 m lưới tàng hình giăng trên cao nhằm bắt chim yến khi chúng bay về tổ.

Trước thực trạng này, lực lượng chức năng cùng các đơn vị bảo vệ chim yến đã tăng cường tuần tra, phát hiện và tháo dỡ nhiều bẫy trái phép. Tuy nhiên, công tác xử lý vẫn gặp không ít khó khăn do địa bàn rộng, trong khi lực lượng kiểm tra còn mỏng. Bên cạnh đó, lợi nhuận từ việc bán chim làm thực phẩm hoặc phục vụ các hoạt động phóng sinh biến tướng khiến nhiều đối tượng bất chấp quy định pháp luật.

Khánh Hòa được mệnh danh là “xứ Trầm hương, non nước Yến sào”. Vì vậy, việc bảo vệ đàn chim yến không chỉ mang ý nghĩa bảo tồn một loài chim có giá trị kinh tế cao mà còn là trách nhiệm gìn giữ một di sản văn hóa và sinh kế đặc trưng của địa phương. Những chiếc bẫy giăng trên đồng ruộng hôm nay không chỉ lấy đi sinh mạng của những cánh chim nhỏ bé, mà còn là lời cảnh báo về nguy cơ tổn hại lâu dài đối với một ngành nghề đã gắn bó với vùng đất Khánh Hòa suốt nhiều thế hệ.