Tận dụng lợi thế mặt nước rộng, nguồn thức ăn tự nhiên phong phú và môi trường nước phù hợp, mô hình nuôi hàu đại dương trên sông Rào Cái đang mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho người dân vùng ven sông ở Hà Tĩnh. Không chỉ mang lại nguồn thu nhập đáng kể, nghề nuôi hàu còn góp phần đa dạng hóa đối tượng nuôi trồng thủy sản, từng bước hướng đến phát triển nghề nuôi nhuyễn thể theo hướng hiệu quả và bền vững.
Từ nuôi cá lồng bè chuyển sang nuôi hàu
Tại xã Thạch Khê, lợi thế vùng bãi triều rộng, môi trường nước ổn định, giàu dinh dưỡng cùng nguồn phù sa và sinh vật phù du dồi dào đang tạo điều kiện thuận lợi để người dân phát triển nghề nuôi hàu theo hướng hàng hóa.
Sau nhiều năm gắn bó với nghề nuôi cá lồng bè nhưng hiệu quả kinh tế không như mong muốn, ông Hoàng Văn Đào, ở thôn Đình Hòe, xã Thạch Khê, đã mạnh dạn chuyển sang nuôi hàu. Trên diện tích được quy hoạch hơn 1 ha, ông đầu tư gần 15 bè nuôi theo hình thức treo dây trên khu vực sông gần cửa Sót.
Ông Đào cho biết, chi phí đầu tư ban đầu cho nghề nuôi hàu khá lớn, song kỹ thuật chăm sóc không quá phức tạp và nhu cầu nhân công thấp. Đặc biệt, hàu tận dụng nguồn phù du tự nhiên trong dòng nước làm thức ăn nên người nuôi không phải tốn chi phí thức ăn trong suốt quá trình nuôi.
“Điểm hấp dẫn nhất của nghề này là không phải mua thức ăn cho hàu. Suốt chu kỳ nuôi kéo dài từ 8-10 tháng, hàu phát triển nhờ nguồn phù du tự nhiên theo dòng thủy triều. Người nuôi chủ yếu theo dõi môi trường nước, thủy triều và vệ sinh bè. Nếu nguồn nước ổn định thì hàu tự lớn”, ông Đào chia sẻ.
Hiện gia đình ông chủ yếu nuôi hàu đại dương – giống hàu có kích thước lớn, tốc độ sinh trưởng nhanh và giá trị thương phẩm cao. Mỗi vụ, gia đình ông thu hoạch hàng chục tấn hàu. Những dây hàu đẹp được thương lái thu mua với giá khoảng 250.000 đồng/dây, trong khi hàu loại 1 sau khi tách vỏ có giá khoảng 30.000 đồng/kg.
Sau khi trừ chi phí, mô hình mang lại cho gia đình ông Đào thu nhập từ 400-500 triệu đồng mỗi năm.
 |
| Mỗi vụ, gia đình ông Hoàng Văn Đào ở thôn Đình Hòe, xã Thạch Khê xuất bán hàng chục tấn hàu thương phẩm. |
Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, việc nuôi hàu còn được đánh giá là phù hợp với môi trường tự nhiên. Hàu có khả năng lọc nước, góp phần cải thiện môi trường sinh thái và tạo nơi cư trú cho nhiều loài thủy sản khác. Đây cũng là lý do ông Đào tiếp tục dự định mở rộng quy mô nuôi trong thời gian tới.
Khai thác lợi thế dòng sông Rào Cái
Cùng hưởng lợi từ nguồn nước sông Rào Cái, nhiều hộ dân tại Tổ dân phố Đồng Môn, phường Trần Phú cũng đầu tư phát triển nghề nuôi hàu. Trong đó, mô hình nuôi hàu đại dương trên bè nổi quy mô lớn của anh Nguyễn Tiến Dũng đang cho thấy hiệu quả rõ nét.
Nhận thấy lợi thế diện tích mặt nước rộng, thủy triều lên xuống thường xuyên và nguồn thức ăn tự nhiên phong phú, anh Dũng đã ấp ủ kế hoạch phát triển nghề nuôi hàu từ nhiều năm trước. Trước khi triển khai, anh tìm hiểu kỹ thuật và trực tiếp tham quan các mô hình nuôi hàu đại dương tại Quảng Ninh, Hưng Yên.
“Nhờ sự quan tâm, động viên và hỗ trợ của chính quyền địa phương cùng các phòng chuyên môn, tôi có thêm sự tự tin để triển khai mô hình bài bản, bảo đảm quy trình kỹ thuật”, anh Dũng cho biết.
Trên diện tích gần 2 ha, anh Dũng đầu tư 100 bè nổi, thả khoảng 50 vạn con giống theo hình thức treo dây trên sông Rào Cái. Đây là năm thứ hai anh triển khai mô hình.
Theo anh Dũng, mặc dù vốn đầu tư ban đầu khá cao nhưng nghề nuôi hàu không đòi hỏi quá nhiều nhân công hay kỹ thuật phức tạp. Hàu đại dương thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên của sông Rào Cái, sinh trưởng nhanh và có hiệu quả kinh tế cao.
“Thức ăn của hàu là nguồn phù du tự nhiên theo dòng nước nên vừa tận dụng được lợi thế của dòng sông, vừa bảo đảm quy trình nuôi gần gũi với tự nhiên, ít tác động đến môi trường. Hàu đại dương nuôi khoảng 7-8 tháng là có thể thu hoạch. Thị trường tiêu thụ khá lớn, nhất là vào mùa cao điểm du lịch. Mỗi vụ, sau khi trừ chi phí, chúng tôi có lãi khoảng 500 triệu đồng”, anh Dũng chia sẻ.
Nuôi hàu trên bè treo dây không tốn chi phí thức ăn, người dân chủ yếu đầu tư hệ thống bè, giàn treo, con giống và nhân công chăm sóc.
Hướng tới vùng nuôi nhuyễn thể tập trung
Rào Cái bắt nguồn từ hồ Kẻ Gỗ, chảy qua nhiều địa phương trước khi đổ ra biển qua cửa Sót. Với chiều dài khoảng 29 km và diện tích mặt nước lớn, dòng sông này đang tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho phát triển nuôi trồng thủy sản.
Sau sáp nhập, xã Thạch Khê và phường Trần Phú tiếp tục là những địa phương có nhiều lợi thế về mặt nước để phát triển kinh tế thủy sản. Đáng chú ý, vùng nước lợ trên sông Rào Cái đang được người dân khai thác hiệu quả để phát triển nghề nuôi nhuyễn thể, đặc biệt là hàu đại dương.
 |
| Nuôi hàu trên bè treo dây không tốn chi phí thức ăn, người dân chủ yếu đầu tư hệ thống bè, giàn treo, con giống và nhân công chăm sóc. |
Theo ông Nguyễn Hoàng Thịnh, Trưởng phòng Kinh tế UBND xã Thạch Khê, hiện trên địa bàn có hàng chục hộ dân nuôi hàu trên sông Rào Cái. Các mô hình bước đầu mang lại hiệu quả tích cực nhờ tận dụng tốt điều kiện tự nhiên của vùng cửa sông.
“Bên cạnh con hàu, người dân còn kết hợp nuôi vẹm và một số loài thủy sản khác, góp phần nâng cao giá trị kinh tế trên cùng diện tích mặt nước. Dù chi phí đầu tư ban đầu khá lớn, có hộ phải đầu tư từ hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng, nhưng hiệu quả kinh tế mang lại rất tích cực, thậm chí có những hộ thu tiền tỷ sau một vụ nuôi”, ông Thịnh cho biết.
Từ những kết quả bước đầu, địa phương định hướng khai thác hiệu quả khoảng 16 km sông Rào Cái để mở rộng nuôi trồng thủy sản; đồng thời khuyến khích người dân ứng dụng khoa học kỹ thuật, mở rộng quy mô sản xuất và từng bước hình thành vùng nuôi tập trung.
Việc tận dụng lợi thế tự nhiên của dòng sông để phát triển nuôi hàu đại dương không chỉ giúp người dân có thêm sinh kế, nâng cao thu nhập mà còn mở ra hướng khai thác hiệu quả tiềm năng vùng cửa sông. Nếu được quy hoạch và phát triển bài bản, sông Rào Cái có thể trở thành vùng nuôi nhuyễn thể tập trung, góp phần thúc đẩy kinh tế thủy sản theo hướng bền vững tại Hà Tĩnh.
