PGS.TS Hà Đình Đức qua đời: Người dành hơn 30 năm nghiên cứu rùa Hồ Gươm

PGS.TS Hà Đình Đức sinh năm 1940 tại xã Xuân Thành, huyện Thọ Xuân (cũ), nay là xã Xuân Hồng, tỉnh Thanh Hóa. Ông từng là giảng viên cao cấp Khoa Sinh học, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐHQG Hà Nội. Năm 2010, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú.

Người dành cả sự nghiệp nghiên cứu rùa Hồ Gươm

Tên tuổi PGS.TS Hà Đình Đức gắn liền với hành trình nghiên cứu và bảo tồn rùa Hồ Gươm, loài rùa đặc hữu quý hiếm của Việt Nam. Từ năm 1991, ông bắt đầu dành nhiều thời gian khảo sát, theo dõi quần thể rùa tại Hồ Hoàn Kiếm, nghiên cứu đặc điểm sinh học, môi trường sống và những vấn đề liên quan đến bảo tồn loài rùa này.

Trong nhiều thập niên, ông thực hiện 6 công trình nghiên cứu cấp Quốc gia về Hồ Gươm, đồng thời viết khoảng 200 bài nghiên cứu, bài viết về rùa Hồ Gươm. Những công trình của ông góp phần đưa hình ảnh rùa Hồ Gươm đến với giới khoa học và công chúng, đồng thời nâng cao nhận thức về việc bảo vệ hệ sinh thái và các loài động vật quý hiếm.

Ông cũng được xem là một trong những người có công thu thập, hệ thống hóa tư liệu và lên tiếng mạnh mẽ về công tác bảo tồn rùa Hồ Gươm, đặc biệt trong những thời điểm môi trường hồ có nhiều biến động. Những quan sát, ghi chép kéo dài hàng chục năm của ông trở thành nguồn tư liệu đáng chú ý đối với việc nghiên cứu lịch sử quần thể rùa Hồ Gươm.

Không chỉ giới hạn ở Hồ Gươm, PGS.TS Hà Đình Đức còn dành nhiều tâm huyết cho nghiên cứu các loài rùa và bảo tồn đa dạng sinh học. Ông từng khảo sát, nghiên cứu rùa tại nhiều khu vực, trong đó có các vườn quốc gia, đồng thời góp phần giới thiệu giá trị của các loài rùa quý hiếm ở Việt Nam.

Với những đóng góp nổi bật cho nghiên cứu và bảo tồn rùa Hồ Gươm, năm 2012, Hà Nội xét tặng ông danh hiệu “Công dân Thủ đô ưu tú”.

Không chỉ là “nhà rùa học”

Bên cạnh nghiên cứu khoa học, PGS.TS Hà Đình Đức còn có nhiều đóng góp đối với việc gìn giữ các giá trị lịch sử, văn hóa của Hà Nội. Ông là người nêu ý tưởng xây dựng cột mốc “km 0” tại Hồ Hoàn Kiếm, đồng thời đề xuất tôn tạo khu tưởng niệm vua Lê và tổ chức lễ hội ngày đăng quang của vua Lê Thái Tổ.

Ông nhiều lần được UBND thành phố Hà Nội tặng Bằng khen và hai lần được công nhận danh hiệu “Người tốt, việc tốt”.

Với hàng chục năm gắn bó với Hồ Gươm và những cá thể rùa quý hiếm, PGS.TS Hà Đình Đức để lại dấu ấn đặc biệt trong lịch sử nghiên cứu rùa Hồ Gươm nói riêng và bảo tồn rùa Việt Nam nói chung. Biệt danh “nhà rùa học” vì thế trở thành cách gọi quen thuộc, gắn với một nhà khoa học đã dành phần lớn cuộc đời để theo dõi, nghiên cứu và lên tiếng bảo vệ những loài rùa quý của Việt Nam.