Khởi nghiệp xanh trên đất khó: Người trẻ vùng cao làm giàu từ quất hữu cơ

Biến chân ruộng "khát nước" thành vườn quất xanh mướt

Chị Đặng Thị Kim Oanh, người được bà con trong vùng gọi là "người tiên phong" trồng quất hữu cơ tại địa phương. Ảnh: Kim Oanh

Cách đây chỉ hơn 2 năm, mảnh đất này vẫn là chân ruộng cao, thiếu nước, canh tác lúa không hiệu quả. Sau nhiều đêm trăn trở, năm 2022, chị Kim Oanh quyết định "liều mình" chuyển đổi 6.000m² đất sang trồng quất – loại cây vốn ít được trồng ở vùng cao, lại càng hiếm với phương pháp canh tác hữu cơ hoàn toàn: không thuốc trừ sâu, không phân hóa học, cỏ được làm bằng tay.

"Lúc đó, ai cũng bảo tôi mạo hiểm. Nhưng tôi tin rằng đất mình sạch, khí hậu mát mẻ, nếu làm đúng kỹ thuật thì cây sẽ lên tốt. Quan trọng là giữ được hướng đi bền vững, lâu dài", chị Oanh chia sẻ.

Thật bất ngờ, cây quất lại phát triển nhanh, hợp thổ nhưỡng vùng cao. Chỉ sau một vụ, chị đã thu hoạch lứa quả đầu tiên với năng suất vượt mong đợi, thương lái tìm đến tận vườn thu mua với giá cao. Có động lực, chị Oanh tiếp tục mở rộng diện tích lên hơn 3 ha như hiện nay.

Chế biến sâu – Nâng tầm giá trị nông sản vùng cao

Không dừng lại ở việc bán quả tươi, chị Oanh nhận ra nếu chỉ bán nguyên liệu thô thì khó chủ động đầu ra và dễ bị ép giá. Tận dụng sự hỗ trợ từ ngành nông nghiệp địa phương, chị bắt tay vào chế biến sâu – bước ngoặt đưa quất vùng cao bước chân vào thị trường sản phẩm OCOP.

Từ những nguyên liệu 100% tự nhiên, chị Oanh và gia đình cho ra đời 3 sản phẩm đặc trưng: siro quất gừng mật ong, ô mai quất gừng, và nước chấm quất sả ớt – tất cả đều không sử dụng chất bảo quản hay phụ gia công nghiệp.

Đầu năm 2025, cả 3 sản phẩm đã được công nhận đạt OCOP 3 sao cấp tỉnh, mở ra cánh cửa lớn để quất hữu cơ vùng cao vươn tới thị trường rộng lớn hơn.

Tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương

Chị Oanh không chỉ thành công ở vai trò khởi nghiệp mà còn tạo được công ăn việc làm cho nhiều lao động địa phương. Ảnh: Báo Lào Cai

Không chỉ thành công với vai trò người khởi nghiệp, chị Oanh còn là điểm tựa tạo việc làm cho nhiều lao động trong xã. Trung bình vườn quất duy trì 5–7 lao động thường xuyên, vào mùa thu hoạch tăng lên hơn 10 người, với thu nhập ổn định 9–10 triệu đồng/tháng – mức thu nhập hiếm thấy ở vùng nông thôn miền núi.

Chị Trần Thị Cẩm – một trong những lao động gắn bó lâu dài – xúc động nói: "Làm ở vườn quất không chỉ có việc quanh năm mà còn học được cách làm nông sạch, biết chăm chút từng chi tiết nhỏ. Có thu nhập, tôi không phải lo đi làm thuê xa nhà như trước nữa".

Hiện mỗi năm, gia đình chị Oanh thu hoạch khoảng 30–40 tấn quất tươi; sản phẩm chế biến như siro, ô mai, nước chấm... tiêu thụ hơn 2.000 hộp/năm, mang lại doanh thu ổn định.

Hướng đi mới cho nông nghiệp vùng cao

Nhiều hộ dân trong xã đang học tập mô hình này, chuyển đổi đất ruộng, đất vườn tạp sang trồng quất.

Lãnh đạo UBND xã Bảo Thắng đánh giá mô hình trồng quất hữu cơ kết hợp chế biến sâu của chị Đặng Thị Kim Oanh là hình mẫu khởi nghiệp nông nghiệp xanh tiêu biểu, giúp khai thác hiệu quả đất đai kém năng suất, đồng thời tạo việc làm, tăng thu nhập và góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân địa phương.

Nhiều hộ dân trong xã đang học tập mô hình này, chuyển đổi đất ruộng, đất vườn tạp sang trồng quất. Chính quyền xã cũng xây dựng kế hoạch nhân rộng mô hình, hỗ trợ liên kết sản xuất – tiêu thụ theo chuỗi, hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp sinh thái bền vững, gắn với du lịch trải nghiệm trong tương lai.

Từ mô hình nhỏ đến câu chuyện lớn

Khởi nghiệp trên mảnh đất cằn cỗi, chị Oanh không chỉ mang lại trái ngọt cho gia đình mà còn gieo mầm hy vọng cho một vùng quê. Câu chuyện của chị là minh chứng rõ nét cho một thế hệ nông dân trẻ biết lựa chọn khởi nghiệp xanh, coi trọng giá trị tự nhiên, bền vững – điều đang ngày càng trở nên cấp thiết trong thời đại biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường hiện nay.