Năm 2006, khi lòng hồ thủy điện Tuyên Quang bắt đầu tích nước, dòng sông Gâm, sông Năng hung hăng ngày nào bỗng lặng đi, mặt hồ trải rộng như tấm gương khổng lồ, tạo điều kiện thuận lợi cho những ai muốn lập nghiệp trên mặt nước.
Một trong những người tiên phong là ông Hoàng Văn Tuấn (SN 1980), quê xã Thúy Loa, huyện Na Hang cũ. Khi có thông báo di dời, gia đình ông chuyển xuống khu tái định cư thuộc xã An Khang, TP Tuyên Quang cũ, nay là phường An Tường.
Năm 2008, ông quyết định trở về quê hương để lập nghiệp bằng nghề đánh bắt và nuôi cá lồng. “Lập nghiệp chỉ với 2 triệu đồng trong tay, mua 2 tấm lưới và một con thuyền xi, tôi bắt đầu thả 1.000 con cá trê phi vào chiếc lồng nhỏ làm từ tre buộc vào phuy nhựa. Thức ăn chủ yếu là cá con đánh bắt được, ngày đó chưa dám nghĩ đến cám,” ông Tuấn kể.
 |
| Tại khu vực Tát Nga, xã Lâm Bình, các nhà bè nuôi cá lồng tạo nên một làng nghề nổi trên lòng hồ thủy điện Tuyên Quang. Ảnh: Tú Thành/ Nông nghiệp và Môi trường. |
Theo thời gian, từ một vài hộ, nghề nuôi cá lồng trên lòng hồ dần hình thành thành một làng nghề độc đáo, với các nhà bè nối tiếp nhau trên mặt nước. Ban đêm, những bóng điện từ các lồng cá sáng lên, tựa như dải sao phản chiếu trên mặt hồ.
Từ một lồng cá ban đầu, hiện nay gia đình ông Tuấn đã đầu tư 10 lồng cá kiên cố, chủ yếu nuôi cá lăng, cá bỗng. Cá nhỏ được cho ăn cám, cá lớn ăn cá tươi mua từ người dân quanh vùng. Mỗi lồng cá lăng có thể thu về 40–50 triệu đồng, trừ chi phí, gia đình ông thu nhập 100–150 triệu đồng/năm.
Hàng ngày, các hộ nuôi sử dụng tời bát quái để đánh bắt cá, tôm, tép vừa làm thức ăn cho cá lồng, vừa tăng thu nhập. Vào vụ cao điểm, nguồn thu này có thể đạt từ 500.000 đến hơn 1 triệu đồng/ngày.
 |
| Từ một lồng cá ban đầu, đến nay gia đình ông Hoàng Văn Tuấn đã mở rộng lên tổng cộng 10 lồng trên hồ thủy điện. Ảnh: Tú Thành/ Nông nghiệp và Môi trường. |
Không chỉ riêng gia đình ông Tuấn, nhiều hộ khác ở khu tái định cư phường An Tường cũng lần lượt quay về dựng bè, đặt lồng, nuôi cá. Hầu hết đều là anh em, họ hàng, hoặc người cùng làng, thấy người quen làm được thì cùng làm theo. Nhờ nghề nuôi cá lồng, nhiều gia đình giờ đây đã ổn định cuộc sống, với thu nhập từ 70–200 triệu đồng/năm và nhà cửa khang trang hơn.
 |
| Hằng ngày, các hộ nuôi thủy sản sử dụng tời bát quái để đánh bắt cá, tôm, tép, vừa làm thức ăn cho cá lồng, vừa tăng thêm thu nhập. Ảnh: Tú Thành/ Nông nghiệp và Môi trường. |
Hiện nay, tỉnh Tuyên Quang phát triển nghề nuôi cá theo hướng thâm canh, bán thâm canh, đảm bảo an toàn sinh học và tiêu chuẩn VietGAP. Toàn tỉnh có hơn 18.600 ha mặt nước, trong đó 13.000 ha là hồ thủy điện, với khoảng 3.300 lồng bè nuôi cá. Diện tích nuôi cá đặc sản, cá nước lạnh đạt trên 26.000 m³, sản lượng hơn 160 tấn/năm, trở thành nguồn sinh kế bền vững cho người dân ven hồ.
Làng nghề cá lồng trên lòng hồ thủy điện Tuyên Quang không chỉ là nơi mưu sinh mà còn trở thành biểu tượng của sáng tạo, kiên nhẫn và tinh thần cộng đồng, nơi mỗi chiếc lồng cá đều ghi dấu những câu chuyện khởi nghiệp, gắn bó với mặt nước và cuộc sống ven hồ.
