Nghề làm bánh đa nem ở làng Thổ Hà, nay thuộc phường Vân Hà (tỉnh Bắc Ninh), có lịch sử hàng trăm năm. Trải qua nhiều thế hệ, người dân nơi đây vẫn gìn giữ kỹ thuật làm bánh bằng sự khéo léo, kinh nghiệm và tâm huyết, tạo nên những chiếc bánh đa nem ngon đặc biệt.
 |
| Sản phẩm bánh đa nem Thổ Hà được đánh giá cao nhờ những đặc điểm riêng biệt. Ảnh: VTC News. |
Từ tờ mờ sáng, khi nắng chưa gắt, các hộ dân đã bắt đầu công việc phơi bánh. Những phên tre được đặt dọc theo ngõ nhỏ, sân nhà, hay bất kỳ khoảng trống nào đủ ánh sáng để bánh khô đều. Bánh sau khi tráng cần được phơi đúng thời điểm, đảm bảo độ dẻo vừa phải, không quá ẩm cũng không quá giòn.
Trước đây, toàn bộ quy trình sản xuất đều thực hiện thủ công, đòi hỏi nhiều thời gian và công sức. Những năm gần đây, việc ứng dụng máy móc đã giúp nâng cao hiệu quả, với sản lượng đạt khoảng một vạn chiếc bánh mỗi ngày, cao gấp nhiều lần so với phương pháp truyền thống.
Sản phẩm bánh đa nem Thổ Hà được đánh giá cao nhờ những đặc điểm riêng biệt. Bánh có độ dày vừa phải, mềm dẻo, dễ cuốn, khi ngâm nước không bị bở nát và vẫn giữ được độ giòn sau khi rán. Đặc biệt, trong quá trình chế biến không sử dụng chất phụ gia, giúp đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.
Quy trình làm bánh gồm nhiều công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ. Gạo tẻ được chọn kỹ, vo sạch rồi ngâm trong nước pha muối với tỷ lệ nhất định. Gạo sau đó được xay nhuyễn, tạo thành hỗn hợp bột nước có độ sánh phù hợp. Bột được tráng thành lớp mỏng, hấp chín rồi đem phơi. Phơi bánh đúng thời gian và nhiệt độ là yếu tố quan trọng quyết định chất lượng thành phẩm.
Người làm nghề phải điều chỉnh nhiệt độ, độ ẩm và thời gian bảo quản phù hợp để bánh không bị rách khi cuốn, giữ độ thơm và giòn khi chế biến. Thành phẩm đạt chuẩn thường có màu trắng ngà tự nhiên, dẻo thơm nhẹ mùi gạo.
Khi bánh khô đạt độ, người dân sẽ tiến hành cắt theo khuôn vuông hoặc tròn tùy mục đích sử dụng. Hàng trăm phên bánh nối tiếp nhau được đặt dưới nắng, tạo nên khung cảnh đặc trưng của làng nghề mỗi ngày.
 |
 |
| Nghề làm bánh đa nem cần sự tỉ mỉ, cẩn thận trong từng công đoạn, từ việc chọn gạo, vo gạo, xay bột, tráng bánh, phơi bánh đến đóng gói. Ảnh: VTC News. |
Ngày 27/6 vừa qua, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 2211/QĐ-BVHTTDL, chính thức đưa nghề thủ công truyền thống - NGHỀ LÀM BÁNH ĐA NEM THỔ HÀ (xã Vân Hà, thị xã Việt Yên, tỉnh Bắc Giang cũ, nay thuộc phường Vân Hà, tỉnh Bắc Ninh) vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Sản phẩm bánh đa nem Thổ Hà đã được phân phối rộng rãi trên thị trường trong nước và xuất khẩu sang các nước như Hàn Quốc, Nhật Bản, châu Âu. Đây không chỉ là niềm tự hào của địa phương mà còn góp phần quảng bá hình ảnh đất và người Bắc Ninh ra thế giới.
Việc được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia không chỉ nâng tầm giá trị của làng nghề, mà còn mở ra nhiều cơ hội phát triển du lịch cộng đồng. Nhiều du khách đã đến Thổ Hà để tìm hiểu, trải nghiệm quy trình làm bánh và khám phá nét văn hóa đặc sắc của một vùng quê cổ kính còn lưu giữ truyền thống lâu đời.
