Festival OCOP Việt Nam 2026: Đưa văn hóa vùng miền vào không gian OCOP Việt Nam

Ngày 17/8, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp và Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Minh Thạnh ký ban hành Kế hoạch phối hợp tổ chức Festival OCOP Việt Nam năm 2026. Sự kiện dự kiến diễn ra từ ngày 3 đến 6/12 tại phố đi bộ Nguyễn Huệ, phường Sài Gòn, TP.HCM, với chủ đề “Sáng tạo từ truyền thống - Bứt phá đến tương lai”.

Sự kiện Festival OCOP Việt Nam năm 2026 dự kiến diễn ra từ ngày 03 đến 6/12 tại phố đi bộ Nguyễn Huệ, phường Sài Gòn, TP.HCM, với chủ đề “Sáng tạo từ truyền thống - Bứt phá đến tương lai”. - (Ảnh minh họa)

Hội tụ tinh hoa bản địa

Theo kế hoạch, Festival OCOP Việt Nam 2026 được tổ chức theo mô hình “Không gian mở - đa chức năng - trải nghiệm tích hợp”, trên diện tích khoảng 3.200m², tương đương 350 gian hàng tiêu chuẩn. Đây không chỉ là nơi giới thiệu sản phẩm mà còn được thiết kế để trình diễn, tạo tác, trải nghiệm văn hóa, quảng bá du lịch nông thôn và kết nối giao thương.

Điểm nhấn của Festival là không gian “Tinh hoa bản địa Việt” với quy mô tương đương tối thiểu 200 gian hàng. Tại đây có khu vực OCOP của 34 tỉnh, thành phố, không gian OCOP TP.HCM, khu tạo tác và giới thiệu sản phẩm thủ công mỹ nghệ OCOP cùng các khu trang trí, tiểu cảnh, hoa và cây cảnh.

Sự hiện diện của sản phẩm OCOP từ nhiều vùng miền được kỳ vọng tạo nên một bức tranh đa dạng về sản vật, nghề truyền thống và văn hóa Việt Nam. Mỗi sản phẩm không chỉ được nhìn nhận như một loại hàng hóa mà còn có thể trở thành câu chuyện về vùng đất, con người, nguyên liệu, phương thức sản xuất và những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Đây cũng là hướng tiếp cận ngày càng quan trọng đối với chương trình OCOP. Trong bối cảnh sản phẩm địa phương phải cạnh tranh trên thị trường rộng lớn, chất lượng là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Bản sắc, câu chuyện và trải nghiệm gắn với sản phẩm có thể tạo nên sự khác biệt, giúp người tiêu dùng nhận diện và ghi nhớ thương hiệu.

Một sản phẩm OCOP đặc trưng thường bắt đầu từ những nguồn lực rất gần gũi với cộng đồng: vùng nguyên liệu, nghề truyền thống, kỹ thuật chế biến, tập quán sản xuất hay những giá trị văn hóa của địa phương. Khi được chuẩn hóa, xây dựng thương hiệu và đưa ra thị trường, những yếu tố đó trở thành một phần của giá trị sản phẩm.

Vì vậy, việc đưa văn hóa vùng miền vào Festival OCOP không đơn thuần là tổ chức thêm các hoạt động biểu diễn hay trang trí. Quan trọng hơn là tạo ra không gian để người tiêu dùng hiểu sản phẩm được sinh ra từ đâu, do ai làm ra và vì sao sản phẩm đó có sự khác biệt.

Theo định hướng chương trình, Festival sẽ kết hợp trưng bày sản phẩm với trải nghiệm văn hóa, thủ công mỹ nghệ, ẩm thực, trình diễn nghệ thuật và du lịch nông thôn. Cách tổ chức này tạo điều kiện để các chủ thể OCOP kể câu chuyện của mình trực tiếp với khách tham quan, thay vì chỉ giới thiệu sản phẩm qua bao bì, nhãn mác.

Từ đó, giá trị của OCOP được mở rộng từ sản phẩm sang trải nghiệm. Một sản phẩm thủ công có thể gắn với câu chuyện về làng nghề; một sản phẩm thực phẩm có thể gắn với vùng nguyên liệu và tập quán ẩm thực; một sản phẩm nông nghiệp có thể trở thành điểm kết nối với du lịch nông thôn.

Mối liên kết này nếu được phát triển tốt sẽ tạo thành chuỗi giá trị rộng hơn: sản phẩm OCOP quảng bá văn hóa, văn hóa tạo sức hút cho du lịch, du lịch mở rộng thị trường tiêu dùng và thị trường trở lại tạo động lực để duy trì nghề truyền thống.

Từ truyền thống đến đổi mới sáng tạo

Sự kiện Festival OCOP Việt Nam năm 2026 dự kiến diễn ra từ ngày 3 đến 6/12 tại phố đi bộ Nguyễn Huệ, phường Sài Gòn, TP.HCM, với chủ đề “Sáng tạo từ truyền thống - Bứt phá đến tương lai”. - (Ảnh minh họa)

Nếu “Tinh hoa bản địa Việt” là nơi làm nổi bật những giá trị truyền thống thì không gian “OCOP đổi mới sáng tạo và hội nhập” lại mở ra hướng phát triển mới cho sản phẩm địa phương. Không gian này có quy mô tương đương tối thiểu 150 gian hàng, tập trung vào OCOP xuất khẩu, OCOP xanh và chuyển đổi số; trình diễn du lịch nông thôn, trải nghiệm văn hóa và đồ uống. Các sản phẩm ứng dụng công nghệ cao, mô hình truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu, thương mại điện tử cùng các không gian khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo OCOP cũng được giới thiệu.

Điều này cho thấy định hướng của Festival không phải là đặt truyền thống đối lập với hiện đại. Ngược lại, giá trị truyền thống được xem là nền tảng để đổi mới cách thức sản xuất, quảng bá và đưa sản phẩm ra thị trường.

Một sản phẩm có nguồn gốc lâu đời vẫn có thể được nâng cấp bằng thiết kế bao bì hiện đại, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử hay các công cụ truyền thông số. Câu chuyện văn hóa cũng có thể được chuyển tải bằng hình ảnh, video, livestream và các nền tảng số để tiếp cận những nhóm khách hàng mới.

Theo ông Vũ Ngọc Đăng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn TP.HCM, việc đưa kinh tế xanh, chuyển đổi số và Net Zero vào chương trình Festival thể hiện định hướng phát triển mới của Chương trình OCOP. Theo đó, OCOP không chỉ chú trọng chất lượng, xếp hạng sản phẩm mà còn hướng tới phát triển bền vững, giảm phát thải, ứng dụng công nghệ và nâng cao giá trị gia tăng trong chuỗi sản xuất, chế biến, tiêu thụ.

Quan điểm này cũng đặt ra yêu cầu mới cho các chủ thể OCOP. Bảo tồn giá trị truyền thống không có nghĩa là giữ nguyên phương thức sản xuất cũ, mà cần tìm cách để những giá trị đó thích ứng với tiêu chuẩn thị trường, yêu cầu môi trường và xu hướng tiêu dùng hiện đại.

Festival OCOP Việt Nam 2026 được tổ chức trong bối cảnh chương trình OCOP ngày càng hướng mạnh tới thị trường. Theo kế hoạch, sự kiện sẽ tạo điều kiện kết nối trực tiếp giữa chủ thể OCOP với doanh nghiệp, nhà phân phối, hệ thống bán lẻ, sàn thương mại điện tử và nhà đầu tư.

Các hoạt động không chỉ được định hướng bằng số lượng khách tham quan mà còn hướng tới đo lường số phiên kết nối giao thương và giá trị giao dịch. Đây là điểm cho thấy Festival không dừng lại ở hoạt động quảng bá mà hướng tới tạo ra các quan hệ thương mại cụ thể.

Hội thi sản phẩm OCOP Việt Nam cũng là một nội dung đáng chú ý, dự kiến có khoảng 68 sản phẩm tham gia. Đối tượng dự thi là những sản phẩm OCOP tiêu biểu, đặc trưng đã được công nhận 4 sao hoặc có tiềm năng đạt 5 sao.

Đáng chú ý, nội dung đánh giá ưu tiên đổi mới sáng tạo về ý tưởng sản phẩm, đóng gói, bao bì và tính đặc sắc gắn với câu chuyện sản phẩm. Điều này cho thấy câu chuyện bản địa không chỉ mang ý nghĩa văn hóa mà đang trở thành một yếu tố góp phần tạo dựng thương hiệu và nâng cao sức cạnh tranh.

Kết nối văn hóa với thị trường số

Sự kiện Festival OCOP Việt Nam năm 2026 dự kiến diễn ra từ ngày 3 đến 6/12 tại phố đi bộ Nguyễn Huệ, phường Sài Gòn, TP.HCM, với chủ đề “Sáng tạo từ truyền thống - Bứt phá đến tương lai”. - (Ảnh minh họa)

Một điểm mới của Festival là Diễn đàn OCOP và kinh tế xanh - Net Zero, tập trung thảo luận về phát triển sản phẩm OCOP xanh, giảm phát thải, kinh tế tuần hoàn, xuất khẩu và chuyển đổi số. Trong xu hướng thị trường ngày càng quan tâm đến môi trường và phát triển bền vững, sản phẩm OCOP cũng phải thay đổi. Từ nguyên liệu, quy trình sản xuất, chế biến đến bao bì và phân phối, những yếu tố liên quan đến phát thải, sử dụng tài nguyên và khả năng tái chế ngày càng được chú trọng.

Cùng với đó, Festival đưa thương mại số trực tiếp vào chương trình thông qua “Ngày hội livestream OCOP Việt Nam”. Các phiên livestream trên TikTok Shop sẽ giới thiệu và bán sản phẩm thuộc nhiều nhóm như thực phẩm, đồ uống, dược liệu và thủ công mỹ nghệ, đồng thời tôn vinh các chủ thể OCOP tiêu biểu.

Livestream tạo thêm một phương thức đưa sản phẩm địa phương đến người tiêu dùng. Quan trọng hơn, đây có thể trở thành kênh kể chuyện trực tiếp, nơi chủ thể OCOP giới thiệu vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất, nét đặc trưng của sản phẩm và những câu chuyện phía sau mỗi mặt hàng.

Từ gian hàng tại phố đi bộ Nguyễn Huệ đến không gian trên nền tảng số, sản phẩm OCOP có cơ hội tiếp cận đồng thời khách tham quan trực tiếp và người tiêu dùng ở nhiều địa phương. Văn hóa vùng miền vì thế không còn bị giới hạn trong không gian địa lý mà có thể được lan tỏa thông qua công nghệ.

Việc TP.HCM được lựa chọn đăng cai Festival OCOP Việt Nam 2026 tạo ra lợi thế đặc biệt trong kết nối các sản phẩm địa phương với thị trường lớn. Là trung tâm kinh tế, thương mại, dịch vụ và đổi mới sáng tạo, TP.HCM có hệ thống phân phối, doanh nghiệp, du lịch và thương mại điện tử phát triển, tạo điều kiện để sản phẩm OCOP mở rộng thị trường.

Thông qua Festival, các địa phương có cơ hội giới thiệu sản phẩm OCOP, sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, làng nghề truyền thống và mô hình du lịch nông thôn tới doanh nghiệp, nhà đầu tư, người tiêu dùng và du khách.

Ở chiều ngược lại, TP.HCM cũng có cơ hội giới thiệu những sản phẩm OCOP tiêu biểu, nông nghiệp đô thị, làng nghề và các mô hình du lịch nông thôn của mình trong một không gian cấp quốc gia.

Phố đi bộ Nguyễn Huệ vì vậy không chỉ là địa điểm tổ chức một sự kiện thương mại. Trong những ngày diễn ra Festival, nơi đây được kỳ vọng trở thành điểm gặp giữa các vùng miền, nơi sản phẩm, văn hóa, con người và thị trường cùng hiện diện.

Với quy mô cấp quốc gia, Festival OCOP Việt Nam 2026 được kỳ vọng thu hút đông đảo đại biểu, doanh nghiệp, nhà đầu tư và khách tham quan trong nước, quốc tế, góp phần kích cầu tiêu dùng, thúc đẩy thương mại, dịch vụ và du lịch.

Quan trọng hơn, sự kiện mở ra cách tiếp cận mới đối với sản phẩm OCOP: không chỉ đánh giá bằng chất lượng và số sao, mà còn bằng khả năng kể câu chuyện, tạo trải nghiệm, bảo tồn giá trị văn hóa và thích ứng với những yêu cầu mới của thị trường.

Đưa văn hóa vùng miền vào không gian OCOP, xét đến cùng, là đưa những giá trị được hình thành từ đất đai, lao động và cộng đồng bước vào một không gian phát triển mới. Khi truyền thống được kết hợp với công nghệ, kinh tế xanh, thương mại số và đổi mới sáng tạo, những sản phẩm mang dấu ấn địa phương có thêm cơ hội vươn xa, trở thành những đại diện sinh động cho bản sắc Việt Nam trên thị trường trong nước và quốc tế.