VNHS - Chiều 14/2, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Mạnh Quyền đã tiếp và làm việc với Đoàn công tác của Hội đồng Thủ công thế giới và Thị trưởng các thành phố: Kokand, Rishtan, Margilan (Uzbekistan) nhân dịp Đoàn tới Hà Nội dự sự kiện trưng bày, trình diễn, tạo tác sản phẩm thủ công mỹ nghệ gắn với Lễ đón nhận làng nghề gốm sứ Bát Tràng (huyện Gia Lâm) và làng nghề dệt lụa Vạn Phúc (quận Hà Đông) là Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo trên toàn thế giới. Sự kiện này không chỉ đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong quá trình phát triển của hai làng nghề truyền thống mà còn thể hiện sự công nhận của quốc tế đối với những giá trị nghệ thuật, sáng tạo và văn hóa lâu đời mà Bát Tràng và Vạn Phúc gìn giữ suốt hàng trăm năm qua.
Hà Nội và Hội đồng Thủ công thế giới hợp tác thúc đẩy bảo tồn, phát triển làng nghề
Tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Mạnh Quyền cho biết, rất vinh dự và vui mừng được thanh mặt lãnh đạo thành phố Hà Nội chào đón Đoàn đại biểu của Hội đồng Thủ công thế giới và Thị trưởng các thành phố Kokand, Rishtan, Margilan (Uzbekistan) đến với Thủ đô Hà Nội - thành phố nghìn năm văn hiến, giàu truyền thống lịch sử và văn hóa. Theo Phó Chủ tịch UBND Thành phố sự có mặt của Đoàn đại biểu của Hội đồng Thủ công thế giới và Thị trưởng các thành phố Kokand, Rishtan, Margilan (Uzbekistan) là minh chứng cho mối quan hệ hữu nghị, hợp tác ngày càng phát triển giữa Thủ đô Hà Nội với Hội đồng Thủ công Thế giới và các thành phố của Uzbekistan.
Nhằm thúc đẩy hơn nữa lĩnh vực thủ công mỹ nghệ, Hà Nội mong muốn tăng cường hợp tác với Hội đồng Thủ công thế giới và các thành phố Uzbekistan trên một số lĩnh vực, như: Chia sẻ kinh nghiệm bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống gắn với du lịch bền vững; hỗ trợ đào tạo, nâng cao tay nghề cho nghệ nhân và khuyến khích đổi mới sáng tạo trong sản xuất thủ công mỹ nghệ; mở rộng hợp tác thương mại, kết nối thị trường tiêu thụ sản phẩm thủ công giữa Hà Nội và Uzbekistan cũng như các nước khác là thành viên của Hội đồng Thủ công thế giới; hợp tác tổ chức các sự kiện, triển lãm quốc tế, nhằm quảng bá sản phẩm làng nghề và văn hóa truyền thống của các bên...
"Hà Nội cam kết tạo điều kiện thuận lợi nhất để các nghệ nhân, doanh nghiệp làng nghề mở rộng sản xuất, đổi mới sáng tạo, đáp ứng nhu cầu trong và ngoài nước. Chúng tôi mong muốn hợp tác chặt chẽ hơn với Hội đồng Thủ công Thế giới và các thành phố Uzbekistan để phát triển ngành thủ công mỹ nghệ, làm cầu nối văn hóa giữa các dân tộc", Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Mạnh Quyền cho biết.
Tại buổi làm việc, Chủ tịch Hội đồng Thủ công thế giới Sa'ad al-Qaddumi bày tỏ niềm vinh hạnh khi có mặt tại Hà Nội dự sự kiện 2 làng nghề của Việt Nam gia nhập Mạng lưới thành phố thủ công sáng tạo thế giới. Chủ tịch Hội đồng Thủ công thế giới cho rằng, Hà Nội có số làng nghề lớn và đa dạng, đây là viễn cảnh tương lai tốt để Hội đồng Thủ công thế giới có thể kết nạp nhiều hơn nữa làng nghề của Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung vào Hiệp hội Thủ công thế giới.
Chủ tịch Hội đồng Thủ công thế giới Sa'ad al-Qaddumi cũng đã giới thiệu chung với Đoàn cán bộ Hà Nội về Hội đồng Thủ công thế giới và cho biết, Hội đồng có ý tưởng thúc đẩy hơn nữa phát triển các ngành nghề thủ công ở khu vực Tây Á cũng như thúc đẩy hoạt động du lịch tại các thành phố có ngành nghề thủ công. Năm 2024, Hội đồng Thủ công thế giới tròn 60 năm thành lập với sức mạnh bảo vệ, hỗ trợ ngành nghề thủ công toàn thế giới bảo tồn và phát triển. Chủ tịch Hội đồng Thủ công thế giới Sa'ad al-Qaddumi mong muốn được Chính phủ các nước ủng hộ để thúc đẩy các hoạt động gắn kết nhau giữa các quốc gia, khu vực; qua đó có sự giao lưu, trao đổi về văn hóa cùng phát triển… Với Hà Nội, sự hợp tác sẽ góp phần bảo tồn, phát triển, đưa nghề thủ công của Hà Nội và Việt Nam ra thế giới cũng như các sản phẩm thủ công của thế giới tới Việt Nam.
Tại buổi làm việc, thị trưởng các thành phố Kokand, Rishtan, Margilan (Uzbekistan) bày tỏ mong muốn được hợp tác với Hà Nội trong các lĩnh vực, trong đó có bảo tồn và phát triển làng nghề.(1)
Những giá trị nghệ thuật, sáng tạo và văn hóa lâu đời của làng nghề Bát Tràng và Vạn Phúc được thế giới công nhận
Làng gốm Bát Tràng và làng lụa Vạn Phúc đều có lịch sử lâu đời, gắn bó mật thiết với văn hóa và đời sống của người Việt Nam. Bát Tràng, nằm ven sông Hồng, từ lâu đã được biết đến như một trung tâm sản xuất gốm sứ nổi tiếng, nơi hội tụ của những nghệ nhân tài hoa, không ngừng đổi mới để tạo ra những sản phẩm vừa mang đậm dấu ấn truyền thống vừa đáp ứng được thị hiếu hiện đại. Trong khi đó, làng lụa Vạn Phúc, với lịch sử hơn một nghìn năm, được coi là cái nôi của nghề dệt lụa Việt Nam, nơi sản xuất ra những tấm lụa mềm mại, tinh xảo, từng được chọn làm trang phục cho vua chúa và giới quý tộc. Cả hai làng nghề đều đã khẳng định được thương hiệu của mình không chỉ trong nước mà còn trên thị trường quốc tế, tạo ra những sản phẩm thủ công mang giá trị nghệ thuật cao, kết tinh từ bàn tay khéo léo và khối óc sáng tạo của những người thợ lành nghề.
Sự phát triển của hai làng nghề này không chỉ nằm ở việc giữ gìn những giá trị truyền thống mà còn ở tinh thần sáng tạo không ngừng. Nghệ nhân Bát Tràng đã kết hợp các phương pháp làm gốm cổ truyền với công nghệ hiện đại, tạo ra nhiều dòng sản phẩm phong phú, từ gốm gia dụng, gốm trang trí đến gốm mỹ thuật cao cấp. Các sản phẩm không chỉ được ưa chuộng trong nước mà còn xuất khẩu sang nhiều thị trường khó tính như Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu, Hoa Kỳ. Gốm Bát Tràng không chỉ là vật dụng thông thường mà còn là tác phẩm nghệ thuật, phản ánh văn hóa, lịch sử và triết lý sống của người Việt.
Tương tự, làng lụa Vạn Phúc không ngừng cải tiến, sáng tạo để phù hợp với thị hiếu hiện đại. Nếu như trước đây, lụa Vạn Phúc chủ yếu được dùng để may áo dài truyền thống thì ngày nay, các sản phẩm đã đa dạng hơn, từ vải thời trang, khăn lụa, túi xách, phụ kiện cho đến các sản phẩm dệt trang trí nội thất. Các nghệ nhân cũng mạnh dạn thử nghiệm nhiều loại sợi khác nhau, áp dụng kỹ thuật nhuộm và dệt tiên tiến để tạo ra những mẫu lụa độc đáo, vừa giữ được nét truyền thống vừa mang hơi thở hiện đại.
Việc trở thành thành viên của Mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo trên toàn cầu không chỉ là niềm tự hào mà còn mở ra nhiều cơ hội phát triển mới cho hai làng nghề. Trước hết, danh hiệu này giúp nâng cao vị thế của Bát Tràng và Vạn Phúc trên bản đồ thủ công thế giới, thu hút sự chú ý của các tổ chức quốc tế, các nhà thiết kế, nghệ nhân và du khách nước ngoài. Điều này góp phần thúc đẩy du lịch làng nghề, tạo ra cơ hội giao lưu, học hỏi giữa các nghệ nhân Việt Nam với đồng nghiệp quốc tế, từ đó tiếp thu những xu hướng, kỹ thuật mới để nâng cao chất lượng sản phẩm.
Bên cạnh đó, khi tham gia mạng lưới toàn cầu, hai làng nghề có cơ hội tiếp cận với nhiều nguồn hỗ trợ, từ đào tạo kỹ năng, đổi mới sáng tạo đến quảng bá, xúc tiến thương mại. Các nghệ nhân và doanh nghiệp có thể kết nối với các đối tác quốc tế, tham gia vào các hội chợ, triển lãm thủ công lớn, mở rộng thị trường xuất khẩu. Hơn nữa, danh hiệu này cũng giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của các nghề thủ công truyền thống, khuyến khích thế hệ trẻ gìn giữ và phát huy di sản cha ông để lại.
Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội, việc gia nhập mạng lưới sáng tạo toàn cầu cũng đặt ra không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự cạnh tranh khốc liệt với các sản phẩm công nghiệp và hàng thủ công từ các nước khác. Để giữ vững vị thế, các làng nghề cần không ngừng đổi mới, đầu tư vào chất lượng, thiết kế và công nghệ sản xuất. Đồng thời, việc bảo vệ môi trường trong quá trình sản xuất cũng là một yêu cầu cấp thiết. Đối với làng gốm Bát Tràng, việc xử lý khí thải từ các lò nung, giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước là vấn đề cần được quan tâm. Đối với làng lụa Vạn Phúc, việc áp dụng các phương pháp nhuộm thân thiện với môi trường, giảm sử dụng hóa chất độc hại cũng là hướng đi quan trọng để phát triển bền vững.
Ngoài ra, một thách thức không nhỏ là sự mai một của nghề truyền thống khi thế hệ trẻ ngày càng ít mặn mà với công việc làm gốm, dệt lụa. Để giải quyết vấn đề này, cần có những chính sách hỗ trợ đào tạo, khuyến khích thanh niên tham gia vào quá trình sản xuất, kết hợp giữa nghề truyền thống với các lĩnh vực mới như du lịch trải nghiệm, thương mại điện tử để tăng tính hấp dẫn. Một số cơ sở tại Bát Tràng và Vạn Phúc đã triển khai mô hình du lịch làng nghề, mở cửa cho du khách tham quan, trải nghiệm các công đoạn sản xuất, từ đó không chỉ tạo thêm thu nhập mà còn góp phần giữ gìn, lan tỏa giá trị văn hóa.
Dù còn nhiều thách thức, không thể phủ nhận rằng việc gia nhập mạng lưới sáng tạo toàn cầu là một bước tiến quan trọng đối với hai làng nghề. Điều này không chỉ giúp nâng cao giá trị của sản phẩm thủ công Việt Nam mà còn thúc đẩy sự sáng tạo, đổi mới để thích nghi với xu hướng thị trường. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến những sản phẩm mang giá trị văn hóa, thủ công truyền thống có cơ hội lớn để khẳng định vị thế nếu biết cách kết hợp giữa bản sắc dân tộc và yếu tố sáng tạo hiện đại.
Làng gốm Bát Tràng và làng lụa Vạn Phúc không chỉ là niềm tự hào của Hà Nội mà còn là đại diện tiêu biểu cho nền thủ công truyền thống Việt Nam trên trường quốc tế. Với những giá trị nghệ thuật, lịch sử và sáng tạo không ngừng, hai làng nghề này xứng đáng với danh hiệu thành viên của Mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo toàn cầu. Đây không chỉ là sự ghi nhận mà còn là động lực để các nghệ nhân tiếp tục cống hiến, giữ gìn và phát huy những tinh hoa của nghề thủ công Việt Nam trong thời đại mới.
Phạm Hùng
Ghi chú:
(1).https://hanoi.gov.vn/tin-tuc-su-kien-noi-bat/ha-noi-va-hoi-dong-thu-cong-the-gioi-hop-tac-thuc-day-bao-ton-phat-trien-lang-nghe-4250214170554057.htm
