Tận dụng rơm rạ để trồng nấm
Sau mỗi vụ lúa, lượng rơm rạ lớn nếu không được xử lý phù hợp sẽ trở thành phụ phẩm bỏ đi hoặc bị đốt ngoài đồng. Tại xã Vị Thanh 1, một số hộ dân đã tận dụng nguồn nguyên liệu này để phát triển mô hình trồng nấm rơm trong nhà kín.
 |
| Chị Trương Ngọc Minh (bên phải), Chủ tịch Hội LHPN xã Vị Thanh 1, thăm mô hình trồng nấm của chị Tươi - Ảnh Hoàng Tuấn |
Bà Nguyễn Thị Tươi, ở ấp 1, xã Vị Thanh 1, bắt đầu làm nấm từ năm 2019 sau khi được Dự án VnSAT phối hợp với ngành nông nghiệp tập huấn kỹ thuật. Từ chỗ chủ yếu trồng rau màu, gia đình bà chuyển sang sản xuất nấm rơm sạch trong nhà.
Hiện gia đình bà duy trì 2 nhà nấm với tổng diện tích khoảng 200m². Mỗi nhà sử dụng khoảng 120 cuộn rơm cho một đợt sản xuất và có thể thực hiện 5-6 vụ mỗi năm, tùy điều kiện.
Một vụ nấm kéo dài khoảng 15-25 ngày. Vụ gần nhất mang về cho gia đình doanh thu khoảng 20 triệu đồng. Có thời điểm nấm rơm được bán với giá khoảng 80.000 đồng/kg.
Nhờ có các mối tiêu thụ ổn định, sản phẩm sau thu hoạch được khách đến tận nhà mua. Theo bà Tươi, nguồn cung hiện chưa đáp ứng đủ nhu cầu nên gia đình không phải mất nhiều công sức tìm đầu ra.
Rơm phế phẩm tiếp tục được tái sử dụng
Điểm đáng chú ý của mô hình không chỉ nằm ở nguồn thu từ nấm mà còn ở cách xử lý rơm sau sản xuất.
Sau mỗi vụ, lượng rơm phế phẩm được thu gom và bán cho thương lái làm nguyên liệu sản xuất phân hữu cơ, phân hữu cơ vi sinh phục vụ trồng mai, hoa và các loại cây trồng khác.
Theo ông Lê Việt Hào, chồng bà Tươi, mỗi nhà nấm có thể thu được khoảng 200 bao rơm phế phẩm sau một vụ. Giá bán khoảng 15.000 đồng/bao, giúp gia đình có thêm một khoản thu nhập từ phần nguyên liệu tưởng như đã bỏ đi.
 |
| Nhờ khởi nghiệp với mô hình trồng nấm rơm, gia đình chị Tươi có thu nhập ổn định, kinh tế ngày càng khấm khá và tạo việc làm cho các thành viên. Ảnh: Hoàng Tuấn. |
Nếu không bán, gia đình có thể để rơm phân hủy tự nhiên, sau đó phơi khô và sử dụng làm phân bón cho rau. Cách làm này vừa tận dụng được nguồn phụ phẩm, vừa giảm chi phí mua phân hóa học.
Nhờ được bố trí trên các giàn nhiều tầng, nấm trong nhà kín cũng tận dụng tốt diện tích sản xuất. Môi trường trong nhà giúp người trồng thuận lợi hơn trong việc chăm sóc, kiểm soát điều kiện sinh trưởng và thu hoạch.
Giảm đốt đồng, hướng tới nông nghiệp tuần hoàn
Theo bà Trương Ngọc Minh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Vị Thanh 1, mô hình trồng nấm rơm trong nhà kín mang lại hiệu quả kinh tế, tạo việc làm và góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.
Quan trọng hơn, rơm sau thu hoạch nấm tiếp tục được tận dụng làm phân hữu cơ, phục vụ sản xuất rau màu và cây ăn quả. Nhờ đó, phụ phẩm nông nghiệp được kéo dài vòng đời, thay vì trở thành chất thải.
Việc tận dụng rơm rạ theo hướng này cũng góp phần hạn chế tình trạng đốt đồng sau thu hoạch lúa, qua đó giảm khói bụi và tác động đến môi trường.
Nếu được nhân rộng, mô hình có thể mở ra hướng xử lý rơm rạ hiệu quả hơn, đồng thời hình thành chuỗi sản xuất theo hướng “rơm – nấm – phân hữu cơ – cây trồng”, trong đó phụ phẩm của công đoạn này trở thành nguyên liệu cho công đoạn tiếp theo.
Hỗ trợ vốn, xây dựng sản phẩm OCOP
Từ hiệu quả bước đầu, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Vị Thanh 1 đang phối hợp với Phòng Kinh tế xã hỗ trợ gia đình bà Tươi xây dựng sản phẩm OCOP, qua đó nâng cao chất lượng và giá trị cho nấm rơm địa phương.
Theo bà Minh, địa phương cũng dự kiến phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội hỗ trợ vốn cho những hội viên có nhu cầu đầu tư, mở rộng mô hình; đồng thời tuyên truyền, vận động các hộ dân học hỏi và áp dụng phù hợp với điều kiện thực tế.
Mô hình không chỉ giúp người dân tận dụng nguồn rơm rạ sẵn có mà còn tạo thêm việc làm tại chỗ, đặc biệt cho phụ nữ nông thôn. Đây cũng là hướng đi phù hợp với mục tiêu phát triển nông nghiệp theo hướng tiết kiệm tài nguyên, giảm chất thải và tăng giá trị từ phụ phẩm.
Từ những cuộn rơm tưởng chừng bỏ đi, người dân đã tạo ra thêm nấm, phân hữu cơ và nguồn thu nhập. Khi phụ phẩm tiếp tục được tái sử dụng, rơm rạ không còn là thứ phải đốt bỏ mà trở thành một mắt xích trong chuỗi nông nghiệp tuần hoàn.
