Tân Tây, một xã thuộc huyện Thạnh Hóa, tỉnh Long An cũ, nay thuộc tỉnh Tây Ninh, từng là vùng đất phèn chua, trũng thấp, hầu như không thể trồng lúa hay cây ăn trái. Nhiều hộ dân phải bỏ đất hoang hoặc chỉ trồng tràm, thu nhập bấp bênh. Tuy nhiên, chỉ trong hai thập niên gần đây, vùng đất này đã chuyển mình mạnh mẽ nhờ cây mai vàng – loài hoa vốn chỉ quen với sắc Tết, nay đã trở thành điểm tựa kinh tế giúp địa phương vươn lên đổi mới.
 |
| Người dân làng mai Tân Tây livestream bán mai vàng tại vườn. Nhiều hộ đã tận dụng mạng xã hội để tiếp cận khách hàng trên khắp cả nước, tăng thu nhập và chủ động đầu ra. Ảnh: Báo Nhân dân. |
Nghề trồng mai ở Tân Tây bắt đầu từ năm 2003, khi anh Trần Văn Thống – một thanh niên trong vùng – quyết định học nghề trồng mai ở Bến Tre (cũ) rồi mang về áp dụng trên mảnh đất quê nhà. Lúc đầu, anh trồng thử nghiệm 500 gốc mai trên khoảng 1.700m². Chỉ sau 5 năm, vườn mai mang về cho anh Thống khoản lãi gần 500 triệu đồng, trở thành hình mẫu để các hộ dân khác làm theo.
Phong trào trồng mai lan rộng nhanh chóng. Từ vài héc-ta ban đầu, đến năm 2025, diện tích trồng mai ở Tân Tây đã đạt khoảng 430 đến 450 héc-ta, với hơn 520 hộ dân tham gia. Ngành nghề này phát triển ổn định, đến năm 2020, Tân Tây được công nhận là làng nghề mai vàng. Năm 2023, đề án phát triển làng nghề đến năm 2030 được phê duyệt, hướng tới việc liên kết giữa sản xuất, thương mại và du lịch cộng đồng.
Mai vàng không chỉ là loài hoa trang trí ngày Tết, mà còn trở thành một sản phẩm kinh tế chủ lực của Tân Tây. Những năm hoàng kim như 2015 đến 2022, mai vàng mang lại thu nhập 3–4 tỷ đồng mỗi héc-ta cho người trồng. Nhiều hộ từ nghèo đói vươn lên khá giả, thậm chí giàu có nhờ loài cây này. Cây mai 5–7 năm tuổi có thể bán được hàng chục triệu đồng; cây cổ thụ có dáng đẹp, thế lạ có thể chạm mốc hàng trăm triệu, thậm chí hơn một tỷ đồng.
Tuy nhiên, bắt đầu từ năm 2023, thị trường mai có dấu hiệu chững lại. Giá cây mai giảm mạnh, có những cây từng được trả 1 triệu đồng thì nay chỉ còn 300.000–400.000 đồng, sức mua từ thương lái cũng giảm đáng kể. Dù vậy, người dân Tân Tây vẫn không bỏ mai. Với họ, đây không chỉ là sinh kế mà còn là niềm tự hào về một nghề đã vực dậy cả một vùng đất khó.
Để thích nghi với thị trường, nhiều hộ trồng mai ở Tân Tây đã nhanh chóng ứng dụng công nghệ số. Hình ảnh các “chợ mai livestream” không còn lạ lẫm. Người dân dựng nhà lưới, lắp đèn chiếu sáng, dùng điện thoại để quay trực tiếp những gốc mai đang có hoa hoặc nụ, rồi chốt đơn ngay trên sóng mạng xã hội.
Cách làm này giúp họ chủ động hơn trong việc tiếp cận khách hàng, không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái. Lợi nhuận từ mỗi cây mai bán online cao hơn 30–50% so với bán truyền thống. Đã có hàng chục điểm livestream mọc lên khắp Tân Tây, với hàng chục người được tập huấn kỹ năng tư vấn, chốt đơn, đóng gói và vận chuyển.
 |
| Nông dân tỉa cành, chăm sóc cây mai. Ảnh: Dân trí. |
Bên cạnh sản xuất và bán hàng online, chính quyền địa phương cũng đang xây dựng mô hình du lịch làng nghề tại Tân Tây. Theo đề án, trong giai đoạn đến năm 2030, Tân Tây sẽ phát triển ít nhất 20 hộ dân tham gia mô hình du lịch nông thôn gắn với nghề mai vàng. Khách đến sẽ được trải nghiệm các hoạt động như lặt lá mai, tạo dáng cây, chụp hình cùng vườn hoa, thưởng thức ẩm thực miền Tây, chèo xuồng, câu cá và nghe đờn ca tài tử.
Mô hình du lịch đầu tiên đã được hình thành với tên gọi “Ba Thủy Trăm Điều Mai”, do ông Huỳnh Văn Thủy ở ấp 4 thực hiện. Đây là điểm tham quan, trải nghiệm kết hợp giữa cây mai, không gian nông thôn và các dịch vụ giải trí dân dã. Mô hình này được đánh giá là bước khởi đầu tiềm năng để xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng từ làng mai vàng.
Chính quyền cũng đang phối hợp với các sở, ngành để xúc tiến thương mại, xây dựng logo, bộ nhận diện thương hiệu, định vị sản phẩm “Mai vàng Tân Tây” trên thị trường trong và ngoài nước.
