Từ những nguyên liệu thô ráp, chai sạn như cát, xi măng, qua đôi bàn tay tài hoa và lòng kiên trì vạn dặm, những tác phẩm nghệ thuật sống động đã ra đời, dệt nên những câu chuyện văn hóa đi cùng năm tháng.
 |
| Bức tranh phù điêu xi măng giả đồng tinh xảo, thể hiện hình tượng Kỳ Lân giữa những đám mây |
Hành trình tinh tế của người “vẽ” trên xi măng
Nghề đắp phù điêu đòi hỏi một quy trình nghiêm ngặt và sự nhẫn nại phi thường. Không giống như tranh vẽ có thể tẩy xóa, hay điêu khắc gỗ, đá dựa trên phôi có sẵn, người thợ xi măng phải "đua với thời gian".
Hành trình ấy bắt đầu từ việc làm sạch mảng tường, vạch những nét phấn phác thảo đầu tiên để định hình bố cục. Tiếp đến là công đoạn đi khung xương bằng cốt sắt, lưới thép – bước nền móng giữ cho những chi tiết lớn như thân tùng đại thụ hay mình hạc không bị rơi rụng trước sức nặng của thời gian. Khi vữa xi măng được đắp thô lên cốt thép, giai đoạn nghệ thuật và thăng hoa nhất mới thực sự bắt đầu.
 |
| Khi lớp xi măng đạt độ dẻo vừa phải, người nghệ nhân phải nhanh tay dùng các loại bay nhỏ, dao trét để gọt tỉa, chạm khắc tỉ mỉ từng chiếc lông chim hay từng chiếc lá, nụ hoa... |
Khi lớp xi măng đạt độ dẻo vừa phải, người nghệ nhân phải nhanh tay dùng các loại bay nhỏ, dao trét để gọt tỉa, chạm khắc tỉ mỉ từng chiếc lông chim mịn màng, khía từng nét nứt trên vỏ cây tùng già nua. Sau khi chà nhám mịn màng, tác phẩm được phủ lên những lớp sơn giả đồng, giả đá đầy tính mỹ thuật. Kỹ thuật dặm nhũ vàng trên nền sơn tối tạo nên hiệu ứng thị giác 3D sâu thẳm, khiến bức phù điêu xi măng trông uy nghiêm, lộng lẫy không khác gì một tác phẩm đúc đồng nguyên khối.
 |
| Phù điêu hoa sen xi măng giả đồng chạm khắc tinh xảo với đóa sen nở, đài, lá và búp mềm mại, mang đậm nét nghệ thuật Phật giáo Đông Á |
Từ chốn linh thiêng đến không gian sống hiện đại
Từ ngàn xưa, nghề đắp phù điêu xi măng vốn gắn liền với các công trình kiến trúc tâm linh. Chúng ta dễ dàng bắt gặp những hình ảnh rồng bay phượng múa, tùng hạc diên niên tại mặt tiền của các ngôi đình cổ, mái chùa cong vút, hay các nhà thờ gia tộc tôn nghiêm. Nhu cầu ở mảng tâm linh này vẫn luôn rất lớn, là bệ đỡ vững chắc nuôi sống cái nghề truyền thống này qua bao thế hệ.
Tuy nhiên, trong những năm gần đây, nghệ thuật đắp phù điêu xi măng đã tìm thấy một hướng đi mới, đầy hơi thở đương đại. Không còn khép mình sau cánh cổng làng hay chốn thiền môn thanh tịnh, nghề thủ công này đang kiêu hãnh bước vào không gian sống của những ngôi tư gia, biệt thự sang trọng, các quán cà phê mang phong cách hoài cổ hay những khu sân vườn sinh thái.
 |
| Tác phẩm phù điêu Tùng Hạc đồng niên với chất liệu xi măng giả đồng |
Tại các căn biệt thự hiện đại, một bức phù điêu "Tùng Hạc đồng niên" hay "Mã đáo thành công" được đắp nổi ngay mảng tường phòng khách hoặc bờ tường sân vườn không chỉ tạo nên điểm nhấn kiến trúc bề thế, mà còn là biểu tượng cho gia phong, sự thịnh vượng và gu thẩm mỹ tinh tế của gia chủ.
Tại các không gian quán cà phê hay resort, những bức phù điêu xi măng được biến tấu đa dạng hơn với các chủ đề về thiên nhiên, hoa lá cách điệu, mang lại cảm giác thư thái, gần gũi nhưng không kém phần nghệ thuật cho thực khách bước chân vào. Sự chuyển mình này không chỉ mở ra cơ hội việc làm rộng mở, mang lại thu nhập cao cho những người thợ lành nghề, mà còn là minh chứng cho sức sống bền bỉ của một nét đẹp văn hóa truyền thống khi biết dung hòa với thị hiếu thời đại.
 |
| Tại các không gian quán cà phê hay resort, những bức phù điêu xi măng được biến tấu đa dạng hơn với các chủ đề về thiên nhiên như hươu nai, suối thác... |
Nghề đắp phù điêu xi măng dẫu có lúc nhọc nhằn, người thợ phải phơi mình dưới nắng gió, hít bụi xi măng, đứng hàng giờ trên giàn giáo cheo leo, nhưng phần thưởng của họ lại vô cùng xứng đáng. Đó là niềm hạnh phúc khi được nhìn thấy những mảng tường vô tri bỗng chốc "cất tiếng nói", những khối xi măng xám xịt bỗng hóa thành những đóa hoa văn hóa rực rỡ.
Đi qua những thăng trầm, nghệ thuật đắp phù điêu xi măng vẫn đang bền bỉ làm đẹp cho đời, gìn giữ hồn cốt Á Đông và tiếp tục sinh sôi mạnh mẽ trong những không gian sống hiện đại hôm nay.
